Trên những nẻo đường kiểm soát giao thông
Kỳ 2: Kiểm tra xe... trong bóng mát

Cùng với cảnh sát giao thông, lực lượng Thanh tra giao thông (TTGT) cũng được quyền kiểm soát đối với các phương tiện ô tô, xe tải trên mọi tuyến đường. Thế nhưng, thực tế hoạt động của lực lượng này chủ yếu trên một số tỉnh lộ và ở vài địa điểm cố định, còn lại phần lớn "trận địa" bị bỏ trống.

Cùng với cảnh sát giao thông, lực lượng Thanh tra giao thông (TTGT) cũng được quyền kiểm soát đối với các phương tiện ô tô, xe tải trên mọi tuyến đường. Thế nhưng, thực tế hoạt động của lực lượng này chủ yếu trên một số tỉnh lộ và ở vài địa điểm cố định, còn lại phần lớn "trận địa" bị bỏ trống.

* Hoạt động trong bóng râm

Từ 13 giờ ngày thứ bảy 22-8, trên đường Kiểm (tức đường Nhà máy nước Thiện Tân), tổ TTGT gồm 2 người đi xe mô tô đặc chủng ghé lại tại một gốc cây tràm đối diện đường vào mỏ đá Thiện Tân 3 (thuộc ấp Vàm, xã Thiện Tân, huyện Vĩnh Cửu). Hai thanh tra viên ngồi trong bóng mát, trên xe mô tô và trong lúc đang nói chuyện điện thoại di động đã ra hiệu cho xe tải dừng lại để kiểm tra. Nhiều xe dù chỉ ghé vào mỏ đá (không đi ngang nơi TTGT đứng) nhưng tài xế cũng phải chạy bộ đến "trình giấy". Một thanh tra viên, đầu không đội mũ bảo hiểm, mũ chuyên ngành ngồi luôn trên xe nhận sổ của tài xế và chỉ trong nhấp nháy đã trả sổ lại.

TTGT kiểm tra "giấy tờ" trong tư thế như thế này.

Trước đó, từ sáng đến trưa cùng ngày, hai thanh tra viên này đã đóng chốt trong một cụm cây tràm gần nghĩa địa (nằm giữa cầu Ông Hường với mỏ đá Vĩnh Hải, thuộc xã Thiện Tân). Nhiều xe tải đi lại trên đường 768 (Biên Hòa - Vĩnh Cửu) đã ghé lại, tài xế hoặc phụ xe xuống xe chạy bộ khoảng 20m từ ngoài đường vào bên trong cụm cây tràm - nơi TTGT đứng - để "trình giấy". Có những trường hợp, người trình giấy là phụ nữ đi cùng xe tải. Tất cả các trường hợp "trình giấy" đều diễn ra rất nhanh chóng. Thanh tra viên chưa từng bước ra kiểm tra xe, thậm chí hiếm thấy kiểm tra giấy tờ theo đúng quy định, quy trình. Song, cũng có rất nhiều xe tải trọng lớn chở đá nặng lặc lè của một doanh nghiệp chuyên khai thác vật liệu xây dựng thì cứ mặc nhiên lưu thông, chẳng hề bị TTGT chặn lại kiểm tra. Theo phản ảnh của người dân, những xe tải đó đã "trình giấy" theo tuần, tháng chứ không theo chuyến như những xe tải nhỏ!? Cũng cần nói thêm, đây là chốt cố định của tổ TTGT này và gần như ngày nào cũng có thanh tra viên túc trực.

Trưa hôm ấy (22-8), chúng tôi còn ghi nhận được, sau một buổi hoạt động tích cực, hai thanh tra viên này đã thực hiện những động tác... khá lạ. Trước khi có một người lái ô tô 4 chỗ ngồi đến "rủ" đi đâu đó, một thanh tra viên lấy chiếc cặp hồ sơ đến núp cạnh xe mô tô đặc chủng và ngồi bệt xuống đất để... đếm. Một lúc sau, có lẽ sợ người đi đường nhìn thấy, thanh tra viên thứ hai "được lệnh" đẩy chiếc xe máy đến chắn ngang.

Trong khi đó, cách tổ TTGT này chừng 200m là tổ cảnh sát giao thông đứng dưới bóng một cây bàng (nằm cạnh cầu Ông Hường). Không biết liệu cùng lúc có đến 2 lực lượng tích cực kiểm soát giao thông như vậy thì hiệu quả sẽ đến đâu? Nhưng trên thực tế, đoạn đường có 2 lực lượng kiểm soát giao thông đứng lại là đoạn hư hỏng, ô nhiễm môi trường nghiêm trọng nhất của toàn tuyến tỉnh lộ 768.

4 ngày sau, vào trưa 26-8, khi chúng tôi vừa rời khỏi tổ cảnh sát giao thông đứng gần Công ty bê tông Hùng Vương trên đường Đồng Khởi (như kỳ báo trước đã phản ảnh) khoảng 1km về hướng Biên Hòa, thì cũng trên tuyến đường này có một tổ TTGT tuần tra bằng ô tô đang dừng lại để kiểm tra một xe tải mang biển số tỉnh Bình Dương. Xe tải ghé lại phía sau đuôi xe của TTGT và tài xế chạy lên "trình giấy" cho thanh tra viên ngồi hẳn trong xe. Việc "trình giấy" diễn ra rất nhanh chóng và sau đó 2 xe đã bỏ đi.

* Vẫn như cũ

Hơn một tháng sau, ngày 13-10, khi chúng tôi quay trở lại tỉnh lộ 768 thì TTGT vẫn hoạt động với cách thức tương tự như trên. Tại một quán giải khát (đối diện một cánh đồng) thuộc ấp 6-7, xã Thiện Tân có một tổ TTGT đóng chốt tại đây. Các xe tải khi chạy đến cứ lần lượt ghé lại. Từ trên xe tải, tài xế hoặc lơ xe nhảy nhanh xuống xe và chạy vội đến chỗ thanh tra viên đứng để "trình giấy". Một thanh tra viên không đội mũ bảo hiểm, đã đứng tuổi là người thực hiện chính việc kiểm tra "giấy tờ". Tài xế đưa sổ, thanh tra viên đưa tay vào rút "vật nhỏ" ra, rồi trả lại sổ. Bên cạnh những xe tải chở vật liệu xây dựng, thì "xe không" (thùng xe không chở gì) cũng phải ghé lại "trình giấy". Người dân địa phương cho biết, việc "trình giấy" tính theo chuyến, xe chạy vài chuyến thì phải ghé lại "làm thủ tục" một lần!

Thanh tra viên này kiểm tra bằng cách rút một "vật nhỏ" từ sổ của tài xế xe tải.

Trong lúc tổ TTGT này làm nhiệm vụ (gồm hai thanh tra viên) thì một thanh tra viên khác từ hướng Biên Hòa chạy lên "hỗ trợ". Việc "hỗ trợ" còn có một thanh niên khác thường chạy xe máy tới lui quanh khu vực tổ TTGT hoạt động. Một lúc sau, thanh tra viên đến "hỗ trợ" đã điều khiển xe mô tô đặc chủng chạy về hướng Biên Hòa. Chúng tôi đuổi theo đến đúng cụm cây tràm cạnh nghĩa địa (gần cầu Ông Hường và mỏ đá Vĩnh Hải) thì thấy có một tổ TTGT đang làm nhiệm vụ. Như vậy, chỉ cách chốt TTGT ở ấp 6-7 chưa đầy 3km là tổ TTGT cầu Ông Hường. Không hiểu tuyến đường này quan trọng cũng như mất an toàn đến mức nào mà có nhiều TTGT và cả cảnh sát giao thông tuần tra, kiểm soát đến vậy? Tại tổ TTGT này, chúng tôi tiếp tục ghi nhận được xe tải trọng lớn vẫn cứ mặc nhiên lưu thông, chỉ những xe tải nhỏ mới ghé lại "trình giấy". Việc trình giấy cũng diễn ra chóng vánh như những lần trước và cũng trong bóng râm dưới cụm cây tràm, cách mặt tỉnh lộ 768 chừng 20m. Suốt ca trực, chúng tôi không hề thấy thanh tra viên bước ra kiểm tra xe. Tất cả việc kiểm soát đều diễn ra trên quyển sổ hoặc một tờ giấy nhỏ và cũng đều được tính bằng giây.

Nhóm PV