Trên những nẻo đường kiểm soát giao thông
Kỳ 1: Kiểm tra tính bằng giây

sau nhiều ngày liên tục theo dõi, chúng tôi ghi nhận được, tình trạng cảnh sát giao thông (CSGT) tích cực tuần tra, kiểm soát đối với các xe ô tô tải, việc kiểm tra chỉ diễn ra một cách rất qua loa, hình thức...

sau nhiều ngày liên tục theo dõi, chúng tôi ghi nhận được, tình trạng cảnh sát giao thông (CSGT) tích cực tuần tra, kiểm soát đối với các xe ô tô tải, việc kiểm tra chỉ diễn ra một cách rất qua loa, hình thức...

Tài xế xe tải này chuẩn bị "giấy tờ" khá lâu rồi chạy băng qua đường, nhưng khi "trình giấy" diễn ra nhanh chóng và ngay sau đó viên CSGT cho tay vào túi quần. Tiếp theo, CSGT ấy lại kiểm tra "giấy tờ" các xe khác như thế này (ảnh phải).

* Trình giấy "tốc hành"

Các tỉnh lộ: 763 (Định Quán - Xuân Lộc), 765 (Cẩm Mỹ - Xuân Lộc) và đường Đồng Khởi (Biên Hòa - Vĩnh Cửu) là những tuyến có nhiều xe tải lưu thông. Do vậy, lực lượng CSGT thường xuyên tuần tra, kiểm soát.

Tuy nhiên, theo ghi nhận của chúng tôi, CSGT chỉ kiểm soát ở những địa điểm gần như cố định hoặc có di chuyển là khi rượt đuổi các xe tải, ô tô "qua trạm" mà không ghé lại "trình giấy". Điển hình như trên tỉnh lộ 763, tại một quán nhậu và giải khát nằm ngay dốc Đề Mô (thuộc xã Suối Nho, huyện Định Quán), thường xuyên có một tổ CSGT đóng chốt. Ghi nhận của chúng tôi trong nhiều ngày của cuối tháng 8 và đầu tháng 9 vừa qua cho thấy, tổ CSGT này "đóng đô" liên tục tại đây từ sáng sớm cho đến chiều muộn. Thỉnh thoảng có một xe tải chở hàng chạy qua thì dù CSGT có ra liệu lệnh, thổi còi hay không thì xe cũng tự động ghé lại. Tuy nhiên, không phải xe nào cũng như thế, có những xe chở hàng nặng lặc lè và dù có chạy quá tốc độ cũng cứ tự nhiên đi qua. Theo phản ánh của người dân địa phương, chỉ những xe "mồ côi" mới phải dừng lại "trình giấy", còn xe "quen" thì được CSGT làm lơ cho qua.

Chúng tôi đã ghi nhận được nhiều hình ảnh "ấn tượng" tại chốt kiểm soát giao thông này. Xe tải biển số 60S-05... ghé lại, chiến sĩ CSGT bước tới cầm một quyển sổ màu xanh và chưa đầy 10 giây sau đã trả lại sổ, rồi xe được tiếp tục lưu thông. Một trường hợp khác, xe tải biển số 86H-8506 ghé lại và đến 2 người từ trên xe bước xuống năn nỉ một hồi thì viên CSGT mới chịu cầm sổ. Và cũng chỉ chưa đầy 10 giây, quyển sổ được trả lại và xe chạy tiếp. Hiếm hoi lắm thì xe tải mang biển số 49X-5043 mới bị CSGT đề nghị cho mở cửa thùng xe kiểm tra. Thế nhưng, việc kiểm tra xe diễn ra chưa đầy 1 phút và sau đó kiểm tra "giấy tờ" chỉ có 15 giây. Việc CSGT kiểm tra giấy tờ xe tốc hành như thế thì liệu có kịp nhìn thấy tên của lái xe, chủ phương tiện cũng như có biết giấy phép lái xe, giấy tờ xe còn thời hạn, giá trị sử dụng hay không?

Trên tỉnh lộ 765, theo phản ánh của người dân, hầu như không ngày nào không có tổ CSGT tuần tra kiểm soát. Chỉ có điều, tổ CSGT này thường đứng chốt tại vài điểm cố định thuộc địa bàn xã Xuân Tây (huyện Cẩm Mỹ). Ông T.V.H., một người dân ở xã này cho biết: "Khi chưa tách huyện rất ít khi có CSGT, còn từ ngày có huyện mới Cẩm Mỹ thì người dân ở đây khổ lắm. CSGT thường chặn bắt giam xe máy, trong khi xe tải mới là đối tượng chính gây hư hỏng đường thì chỉ kiểm tra qua loa và nếu tài xế chịu "trình giấy" thì dù có chở hàng quá khổ, quá tải vẫn được lưu thông bình thường". Ghi nhận của chúng tôi cũng cho thấy, phản ảnh của người dân là đúng. Tổ CSGT này hoạt động từ sáng đến chiều tại vài điểm quanh khu vực 2 xã Xuân Tây, Sông Ray (đoạn đường ít hư hỏng nhất trong suốt tuyến 765). Xe máy bị bắt không phải là ít, còn xe tải thì sau khi "trình giấy" cứ... vô tư lưu thông. Ngày 10-10, chúng tôi ghi nhận được 2 xe tải mang biển số 60N-87... và 60L-84... chạy đến chốt CSGT này và "trình giấy" chưa đến 30 giây là xong. Các chiến sĩ CSGT không hề bước qua bên kia đường hoặc tiến đến gần kiểm tra xe mà chỉ nhận và trả giấy tờ xe trong tích tắc.

Trong những ngày tìm hiểu về hoạt động của CSGT chúng tôi ghi nhận được tổ CSGT hoạt động trên đường Đồng Khởi (thuộc xã Thạnh Phú, huyện Vĩnh Cửu) là tích cực nhất. Tổ CSGT này chặn bắt xe máy từ sáng sớm, sau đó "đổi ca" sang bắt xe tải.

Ngày 26-8, tại lô cao su trên đường Đồng Khởi (gần Công ty bê tông Hùng Vương), tổ CSGT này trong hơn 1 giờ đồng hồ đã thực hiện kiểm tra gần 30 xe tải. Hầu hết xe tải chạy trên tuyến đường này đều dừng lại để "trình giấy" cho CSGT kiểm tra. Cũng như các trường hợp nêu trên, tài xế, phụ (lơ) xe chỉ cầm một tờ giấy hoặc quyển sổ màu xanh bước đến tổ CSGT và 5-10 giây sau là... mọi việc xong xuôi. Trong nhiều hình ảnh chúng tôi ghi nhận được cho thấy, các xe tải ghé lại và tài xế hoặc lơ xe chạy băng qua đường để "trình giấy" cho viên CSGT đang đứng chờ. Ban đầu, viên CSGT còn nghiêm chỉnh với đầu đội mũ bảo hiểm màu vàng lúa chín, gậy chỉ huy giao thông trên tay nhưng một lúc sau thì không mũ bảo hiểm, không mũ kêpi nhưng vẫn thực hiện nhiệm vụ kiểm tra "giấy tờ" xe tải. Vào thời điểm đó, tài xế xe tải 60L-35... vừa ghé xuống trình giấy trong vòng chưa tới 30 giây thì phụ xe tải 60N-83... bước xuống và cũng "trình giấy" trong vòng 10 giây.

Tại điểm 4 mục V (về nội dung kiểm soát) Thông tư 27 của Bộ Công an có hiệu lực từ 1-7-2009 quy định: CSGT phải kiểm tra giấy phép lái xe, giấy chứng nhận đăng ký xe, sổ chứng nhận kiểm định và sau đó đối chiếu với thực tế phương tiện về biển số, nhãn hiệu, loại phương tiện, trọng tải, màu sơn... Trường hợp cần thiết còn phải kiểm tra đối chứng số khung, số máy xe. Ngoài ra, CSGT còn kiểm tra đèn, thắng, xi nhan, gạt nước; kiểm soát việc trang bị phương tiện dụng cụ an toàn cho xe. Trong nhiều trường hợp còn phải kiểm soát quy cách, kích thước và trọng lượng hàng hóa... Như vậy, việc kiểm tra "giấy tờ" xe của các CSGT mà chúng tôi ghi nhận như nêu trên liệu có bình thường?

Tiếp theo đó, tài xế xe tải biển số 60V-67... có lẽ do chưa chuẩn bị "giấy tờ" nên khi thấy CSGT đã cho dừng xe lại và ngồi trên xe một hồi rồi mới bước xuống "trình giấy". Nhưng khi người tài xế chạy qua bên này đường thì viên CSGT kiểm tra "giấy tờ" bằng động tác đưa tay vào lấy một vật nhỏ trong sổ rồi trả lại ngay. Khi tài xế quay đầu đi, viên CSGT này liền cho tay vào túi quần. Ngay sau đó, xe tải 60V-55... ghé lại và tài xế bước xuống "trình giấy". Viên CSGT này tay lật sổ nhưng mắt ngó chỗ khác với vẻ cảnh giác cao độ. 5 giây sau, sổ ấy được trả lại cho tài xế và xe tiếp tục hành trình. Có những lúc xe tải ghé lại tấp nập, CSGT phải kiểm tra vội vã "giấy tờ" xe này lại bước đến kiểm tra "sổ" xe khác. Thỉnh thoảng bị "ùn ứ" thì tài xế chủ động bước đến viên CSGT đứng bên trong để "trình giấy". Tất cả công đoạn kiểm tra xe tải (chủ yếu là kiểm tra "giấy tờ") diễn ra rất nhanh, đều tính bằng giây. Ngay cả xe chở gỗ chạy xịt khói, biển số bị mất số vẫn được cho qua sau khi "trình giấy" chứ CSGT không hề bước đến kiểm tra xe dù phương tiện này đã rất cũ kỹ và chở quá tải. Và cũng cần nói thêm, ngay cả xe tải không chở gì (cụ thể như xe 60V-82... mà chúng tôi ghi nhận được) cũng phải "trình giấy".