Tủ sách pháp luật: <i>Hiệu quả... còn thấp</i>

Người dân chỉ đến khi "đụng chuyện" mới đi tìm hiểu, còn không thì "mù tịt" pháp luật, kể cả những quy định pháp lý gắn chặt với cuộc sống hàng ngày. Lỗi là ở người dân hay trách nhiệm của ai?

Hiện nay, tại trụ sở UBND các xã, phường, thị trấn trong tỉnh đều có tủ sách pháp luật. Không ít xã vùng sâu, xa còn có bưu điện văn hóa, website (trang thông tin điện tử) của địa phương mình. Hệ thống loa truyền thanh đã đến được các ấp, kể cả những ấp hẻo lánh nhất... Có thể nói, việc trang bị phương tiện, điều kiện để tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở cơ sở khá đầy đủ, rộng khắp. Thế nhưng điều gì đã xảy ra ở các địa phương?

Người dân đến Báo Đồng Nai vào sáng thứ bảy hàng tuần để nhờ tư vấn pháp luật.

Không khó để nhìn thấy, tình trạng các tủ sách pháp luật tại các xã được "nhốt" trong phòng làm việc của lãnh đạo, nên người dân muốn tiếp cận không dễ. Có những nơi, tủ sách này được đưa ra trưng bày tại văn phòng tiếp dân, nhưng vẫn trong tình trạng cửa đóng then cài nhiều ngày chưa mở khóa. Sách đã ngả màu cũ kỹ và tủ sách thì bụi bám, nhện giăng. Một cán bộ xã Tà Lài (huyện Tân Phú) cho biết, thực tế rất ít người dân đến đọc, tìm hiểu các quy định về pháp luật và kể cả các thông tin về sản xuất nông nghiệp. Theo ghi nhận của chúng tôi, không riêng người dân, ngay cán bộ công tác tại các xã cũng chẳng mấy khi đến tìm sách pháp luật để nghiên cứu, tìm hiểu. Một cán bộ ở xã Đồi 61 (huyện Trảng Bom), cho biết: "Bây giờ thông tin pháp luật trên mạng đầy đủ, cần là vô đó tìm cho nhanh, cần gì đến tủ sách pháp luật tìm vừa mệt vừa không có đầy đủ". Thế nhưng, trên thực tế thì cán bộ ở cơ sở có được cập nhật kiến thức pháp luật hay không thì... tùy vào sự tự nguyện của mỗi người.

"Xây dựng tủ sách pháp luật là thành công bước đầu trong việc tuyên truyền, phổ biến kiến thức pháp luật tới mọi người dân. Tuy nhiên, để tủ sách pháp luật thực sự phục vụ công tác bảo vệ, chấp hành pháp luật, nâng cao dân trí pháp lý, yêu cầu đặt ra là cần có sự hướng dẫn cụ thể để người đọc biết cách khai thác, sử dụng, vận dụng có hiệu quả các kiến thức pháp luật đó vào cuộc sống hàng ngày".

Trích phát biểu của Phó chủ tịch Quốc hội Uông Chu Lưu tại hội nghị bàn về vai trò, hiệu quả của tủ sách pháp luật ở cơ sở.

Bưu điện văn hóa xã và thư viện xã đã có mặt ở một số địa phương vùng sâu, xa. Thế nhưng, trên thực tế số đầu sách, báo pháp luật được trang bị khá hạn chế và chẳng mấy người dân tìm đọc. Tại Nhà văn hóa dân tộc xã Tà Lài, người dân đến đây chủ yếu để vui chơi, xem các cháu nhỏ học hát dân ca. Thư viện trong nhà văn hóa có một số đầu sách nhưng cũng hiếm hoi người bước vào và nếu có thì chỉ chú tâm tìm những sách, báo nhiều hình ảnh đẹp. Một lần hiếm hoi có một bác nông dân đến bưu điện văn hóa một xã của huyện Nhơn Trạch để tìm đọc sách về hướng dẫn cách nuôi tôm. Trao đổi với chúng tôi, ông Võ Văn Bảy, ở xã Phước Khánh (huyện Nhơn Trạch), cho biết: "Người dân chỉ khi nào cần mới đến tìm sách pháp luật mà đọc. Nhưng sách thì nhiều chữ nhiều nghĩa, nông dân lại ít học nên cuối cùng tụi tui... hổng biết luật nói gì luôn". Đó là những bưu điện còn hoạt động được, chứ trên thực tế có những bưu điện văn hóa xã được Nhà nước bỏ tiền ra xây dựng nhưng do hoạt động không hiệu quả nên đã bỏ hoang. Điển hình như một số bưu điện văn hóa ở 2 xã Trà Cổ và Thanh Sơn (huyện Tân Phú) bị bỏ hoang từ nhiều năm nay.

Các website của một số xã và huyện khá đa dạng, phong phú nhưng dường như "quên" xây dựng "thư viện" pháp luật. Một số website có đề mục "cơ sở dữ liệu luật", nhưng người dân, nhất là nông dân mới tiếp cận internet thì việc tìm ra một điều luật, bộ luật theo yêu cầu có khi còn khó hơn... vượt biển. Một số website cũng "mang tiếng" có thư viện pháp luật nhưng thực tế chỉ là những văn bản của HĐND, UBND địa phương ban hành. Hiếm hoi lắm mới có vài thông tin hỏi - đáp pháp luật. Nhưng trên thực tế những nội dung pháp lý gắn bó thiết thực với đời sống người dân như về nghĩa vụ thuế, Luật Giao thông đường bộ, chính sách đất đai, Luật Hôn nhân - gia đình... lại rất ít ỏi hoặc nội dung sơ sài.

Nói cho đúng ra, việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật thông qua loa truyền thanh của các xã, thị trấn và các đợt tư vấn pháp lý của Sở Tư pháp và Phòng Tư pháp tại các địa phương cũng khá thường xuyên. Tuy nhiên, việc tuyên truyền "khơi khơi" - theo cách nói của người dân như thế là rất khó thu hút bà con quan tâm hoặc có thì rất khó nhớ, khó thực hiện. Do đó, vấn đề đặt ra là việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật cần đổi mới theo hướng phù hợp đối tượng, tình hình thực tế ở các địa phương và đặc biệt là sự quan tâm của số đông người dân.

Ban Pháp chế HĐND tỉnh trong chuyến khảo sát về tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật tại TX.Long Khánh ghi nhận: Văn bản pháp luật vẫn còn ở trong tủ nhiều hơn đến với người dân.

Thực tế cho thấy, mối quan hệ phối hợp giữa các thành viên hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật và các cơ quan có liên quan của thị xã trong công tác này chưa được chặt chẽ mà chủ yếu chỉ hoạt động mang tính chất độc lập. Vì thế, việc tuyên truyền, phổ biến pháp luật ở địa phương này chưa tạo ra sự gắn kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa các đơn vị liên quan.

Công tác xây dựng, củng cố, bồi dưỡng kiến thức và năng lực của đội ngũ báo cáo viên và tuyên truyền viên mặc dù đã được hội đồng phổ biến, giáo dục pháp luật của thị xã quan tâm nhưng lại chưa đáp ứng với yêu cầu thực tế. Tủ sách pháp luật ở các xã, phường đã được trang bị nhưng số người dân đến tham khảo, tìm đọc hoặc mượn về nghiên cứu còn hạn chế. Số đầu sách thì chưa nhiều và chậm cập nhật.

Trưởng ban Pháp chế Tạ Trung Hiếu đề nghị, TX.Long Khánh cần tăng cường xây dựng và khai thác tủ sách pháp luật trong trường học, doanh nghiệp và cả ở các cơ quan hành chính nhà nước. Một đội ngũ gần dân, hiểu dân là cán bộ hòa giải ở cơ sở cũng cần được chú trọng tập huấn, đào tạo nâng cao cho họ về kiến thức pháp luật nói chung để thông qua "chân rết" này tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật sâu rộng, hiệu quả.

P.V

Mạnh Quân

Tủ sách pháp luật: Hiệu quả... còn thấp