Lượng án gia tăng, do đâu?

Qua một năm thụ lý và giải quyết trên 10 ngàn vụ án (đứng thứ 3 so với cả nước), ngành Tòa án Đồng Nai đưa ra một số phân tích và nhận định để các cơ quan, đoàn thể và tổ chức, cá nhân có những điều chỉnh, khắc phục nhằm góp phần hạn chế lượng án phát sinh.

Cần giải quyết tốt các quan hệ đất đai từ cơ sở để hạn chế tranh chấp. (Ảnh minh họa, chụp tại Phòng Đăng ký cấp giấy CNQSDĐ tại xã Bảo Bình, huyện Cẩm Mỹ).

Năm 2008, Tòa án hai cấp trong tỉnh đã đưa ra xét xử 63 vụ với 133 bị cáo phạm tội giết người, tăng hơn 17 vụ so với năm 2007. Đa số bị cáo (kể cả bị hại) trong các vụ án đều liên quan đến sử dụng chất kích thích như rượu, bia. Trong nhiều vụ án, mối quan hệ giữa bị cáo và bị hại là vợ chồng, anh chị em ruột, bạn bè. Chỉ vì lời qua tiếng lại, cãi vã, gây gổ, bị cáo sử dụng hung khí tấn công những người xung quanh dẫn đến hậu quả chết người. Đây là thực trạng đáng báo động hiện nay cần được sự quan tâm quản lý, nhắc nhở, giáo dục từ các tổ chức đoàn thể, chính quyền cơ sở.

Cố ý gây thương tích cũng là nhóm tội phạm đang diễn biến đáng quan ngại, có 40 vụ với 86 bị cáo bị ra tòa lãnh án. Phần lớn các bị cáo trong độ tuổi vị thành niên hoặc mới thành niên, chỉ vì xích mích nhỏ trong sinh hoạt, hơn thua nhau vài lời nói đã rủ rê nhau sử dụng hung khí gây thương tích cho đối phương. Cùng với tội cố ý gây thương tích, các hành vi phạm tội khác mà bị cáo trong độ tuổi vị thành niên gây ra là 314 bị cáo, chiếm tỷ lệ 7,3% so với tổng số bị cáo đã được tòa án hai cấp trong tỉnh đưa ra xét xử năm 2008. Đây là vấn đề cần được đoàn thể xã hội và các cơ quan quan tâm quản lý, giáo dục, đồng thời tạo điều kiện và mở rộng các hình thức vui chơi lành mạnh nhằm thu hút thanh thiếu niên tham gia.

Tội phạm về "Lợi dụng quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của công dân" có 2 vụ với 7 bị cáo bị đưa ra xét xử. Trong đó vụ Đoàn Văn Viên và đồng phạm đã lợi dụng quyền tự do ngôn luận, tự do đưa tin, tự do báo chí để giúp sức cho các cá nhân và tổ chức nước ngoài bằng cách cung cấp các thông tin bịa đặt, sai sự thật gây ảnh hưởng xấu đến uy tín của Nhà nước Việt Nam trước công luận thế giới. Một vụ khác là do Nguyễn Văn Ngọc cùng đồng bọn tổ chức móc nối với những người lưu vong ở nước ngoài thành lập các nhóm "Người Việt Nam yêu nước", "Hội ái hữu tù chính trị và tôn giáo Việt Nam" hoạt động dưới hình thức soạn thảo và in ấn một số tài liệu với nội dung chống đối Đảng và Nhà nước, lên mạng internet để vận động nhiều người chống lại Hiến pháp Nhà nước ta. Đây là loại tội phạm nguy hiểm cần được quần chúng nhân dân, đoàn thể, chính quyền sở tại đề cao cảnh giác, sớm phát hiện và báo cáo với cơ quan chức năng có biện pháp xử lý. Bên cạnh đó, đối với tội phạm có liên quan đến "công nghệ cao" cũng cần được cơ quan quản lý thông tin, truyền thông và an ninh kịp thời ngan chặn, phá vỡ.

Trên lĩnh vực dân sự, án hôn nhân gia đình tăng đáng báo động. Trong năm 2008, toàn ngành Tòa án Đồng Nai đã thụ lý 3.371 vụ, tăng hơn 481 vụ so với năm 2007. Không ít những cặp vợ chồng mới cưới nhau đã vội đưa ra tòa ly hôn vì không thể "chịu nổi" tính tình của nhau hoặc chỉ vì những mâu thuẫn nhỏ. Nhiều trường hợp, các cuộc ly hôn chủ yếu ở vào tuổi thanh niên, nhưng cá biệt cũng có những cặp vợ chồng đã vào tuổi 60-70 vẫn đưa nhau ra tòa. Điều này cho thấy, việc bảo vệ hạnh phúc gia đình đang bị không ít người xem nhẹ. Vai trò của các tổ chức đoàn thể như: Hội phụ nữ, Đoàn thanh niên và các tổ chức khác cần có nhiều hoạt động hướng giới trẻ biết tôn trọng giá trị cuộc sống, hạnh phúc gia đình.

Kinh tế càng phát triển thì án thương mại - dịch vụ cũng tăng theo. Tòa án hai cấp trong tỉnh đã thụ lý 349 vụ, tăng 155 vụ so với năm trước. Phần lớn các vụ án phát sinh trên lĩnh vực này là do tranh chấp hợp đồng tín dụng. Một trong những nguyên nhân phát sinh tranh chấp, theo Tòa án nhân dân tỉnh là do các tổ chức tín dụng chưa chú trọng lựa chọn đối tác cho vay và còn dàn trải trên diện rộng; sự tác động từ các bên liên quan đối với việc thu nợ còn hạn chế.

Các vụ án dân sự và cả hình sự liên quan đến đất đai diễn biến ngày càng phức tạp. Tranh chấp đất đai trong nội bộ gia đình, trong nhân dân, khởi kiện cơ quan hành chính Nhà nước về ra quyết định giải quyết tranh chấp đất đai, khởi kiện hợp đồng chuyển nhượng quyền sử dụng đất, đất đai là tài sản phân chia trong các vụ ly hôn... là những nội dung thường gặp. Thường thì những vụ việc này rất phức tạp vì đất đã qua nhiều thời kỳ, nhiều chủ và có thay đổi về pháp luật đất đai nên xác minh, truy tìm hồ sơ gốc rất khó khăn. Vấn đề đặt ra từ các vụ tranh chấp đất là đòi hỏi, mọi tổ chức cá nhân khi xác lập quan hệ giao dịch đất đai cần có giấy tờ, chứng cứ rõ ràng và có đủ cơ sở pháp lý. Các cơ quan chức năng cần quản lý chặt chẽ hơn về đất đai cũng như việc đo đạc, cấp giấy tờ cần đảm bảo tính chính xác, kịp thời.

Trường Quân