Nhìn lại 1 năm thực hiện công tác đấu tranh, trấn áp tội phạm: Hàng ngàn đối tượng bị khởi tố, truy tố, xét xử...

Trong năm 2006, các ngành chức năng các cấp đã có nhiều cố gắng trong việc tổ chức thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng, an ninh và thực thi pháp luật trên địa bàn. Từ đó đã có hàng ngàn đối tượng vi phạm pháp luật bị khởi tố, truy tố; giải quyết kịp thời những xung đột phát sinh liên quan đến an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ...

Một phiên tòa lưu động tại huyện Trảng Bom.

Nhận định về tình hình trật tự trị an (TTTA) trên địa bàn tỉnh trong năm 2006, Phó viện trưởng Viện Kiểm sát nhân dân (KSND) tỉnh Hồ Văn Năm cho rằng, lực lượng công an các địa phương đã chủ động phối hợp với các ngành liên quan trong việc xây dựng kế hoạch, đồng thời đề ra biện pháp nhằm giữ vững ổn định chính trị và TTTA. Trong việc thực hiện chương trình bốn giảm, nhiều địa phương đã làm tốt phong trào quần chúng tham gia tấn công, trấn áp và phòng ngừa tội phạm. Qua đó đã tạo được chuyển biến tích cực, ý thức của người dân được nâng lên, đông đảo nhân dân tự nguyện tham gia các phong trào giữ gìn TTTA tại xóm, ấp, khu phố. Từ nhận thức chung của toàn xã hội, nhiều vụ việc vi phạm pháp luật được phát hiện sớm, nhiều đối tượng bị tố giác và sa lưới ngay sau khi phạm tội. Chỉ tính trên lĩnh vực TTTA, trong năm 2006, toàn tỉnh đã phát hiện, khởi tố 2.304 vụ/3.837 bị can (tăng 605 vụ so với năm 2005). Trong đó, tội giết người xảy ra 41 vụ/67 bị can (giảm 1 vụ so với năm 2005). Điển hình là vụ cướp và giết chủ tiệm vàng Kim Hồng ở ấp Phước Lý, xã Đại Phước (huyện Nhơn Trạch). Tính đến nay, ngoài hai đối tượng là Hà Văn Thành và Đinh Văn Thắng sau khi gây án đã bị bắt còn có thêm 4 đối tượng khác cũng bị cơ quan chức năng bắt giữ. Riêng tội hiếp dâm, xảy ra 34 vụ với 35 bị can (tăng 3 vụ), trong số này có 23 vụ người bị hại là trẻ em. Đối với tội phạm ma túy (MT), cơ quan chức năng đã triệt phá 133 vụ mua bán, tàng trữ và sử dụng trái phép các chất MT, 209 bị can liên quan đến MT bị khởi tố (tăng 47 vụ/54 bị can so với năm 2005). Nổi cộm là vụ Nguyễn Huy Liệu cùng đồng bọn đã tổ chức đường dây tiêu thụ MT liên tỉnh, trong vụ này có 5 đối tượng đã bị bắt giữ. Trên lĩnh vực an toàn giao thông, đã có 302 vụ/305 bị can bị khởi tố (tăng 60 vụ)...

Nói về những nguyên nhân dẫn đến tình hình tội phạm diễn biến phức tạp, ông Năm nhấn mạnh: "Tôi cho rằng, công tác quản lý xã hội, quản lý kinh tế của các cơ quan Nhà nước có mặt còn thiếu sót, nhất là về lĩnh vực đất đai, bên cạnh đó, sự phối kết hợp giữa chính quyền, đoàn thể, tổ chức chính trị, xã hội trong đấu tranh phòng chống tội phạm ở cơ sở có lúc, có nơi thực hiện chưa đồng bộ, không thường xuyên; ý thức chấp hành pháp luật của một bộ phận nhân dân chưa cao, hệ thống pháp luật trong nhiều lĩnh vực còn thiếu văn bản hướng dẫn; các biện pháp, phương pháp tuyên truyền, phổ biến giáo dục chưa phong phú nên hiệu quả còn hạn chế. Mặt khác, công tác quản lý nhân hộ khẩu chưa chặt chẽ nên những đối tượng có tiền án, tiền sự, thậm chí bị truy nã, có điều kiện ẩn náu trong nhà trọ, khách sạn, thừa cơ hội tiếp tục gây án".

Đề cập về chức năng xét xử, Chánh án Tòa án nhân dân (TAND) tỉnh Huỳnh Văn Lưu cho biết, trong năm 2006, TAND tỉnh đã giải quyết 2.698 vụ/4.712 bị cáo án hình sự (theo quy định, số liệu năm của ngành tòa án được tính từ ngày 1-10 năm trước đến 1-10 năm sau) đạt 95,5% (so với cùng kỳ năm 2005 tăng 566 vụ/952 bị cáo). Trong đó, án hình sự sơ thẩm, toàn ngành giải quyết 2.384 vụ/4.284 bị cáo (tăng 566 vụ/952 bị cáo). Riêng án hình sự phúc thẩm, TAND tỉnh đã giải quyết 314 vụ với 428 bị cáo, đạt 88,7% so với số án thụ lý (tăng 100 vụ với 125 bị cáo). Các đối tượng bị truy tố, xét xử đều có những thủ đoạn tinh vi, hình thức phạm tội có tổ chức hoặc câu kết băng nhóm so với những năm trước không giảm. Đặc biệt, tội "vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ" chiếm 13% so với số vụ án hình sự sơ thẩm mà toàn ngành đã thụ lý (322/2.472 vụ), tăng 64 vụ so với năm 2005. Riêng tội giết người tăng 16 vụ (thụ lý 44 vụ với 97 bị cáo) và tăng 40 bị cáo, có 2 bị cáo bị xử phạt tử hình. Về tội "tổ chức đánh bạc" giảm 2 vụ/6 bị cáo (thụ lý 6 vụ với 54 bị cáo)...

Đánh giá về chất lượng các phiên tòa, ông Lưu cho rằng, trong năm 2006, án hình sự sơ thẩm mà ngành đã thụ lý tăng 566 vụ. Trong khi đó, đội ngũ thẩm phán còn thiếu so với biên chế được phân bổ. Tuy nhiên, hoạt động xét xử của ngành tòa án luôn bảo đảm thực hiện nghiêm túc quyền tranh tụng tại các phiên tòa. Đây chính là những nhân tố để nâng cao tỷ lệ giải quyết án và chất lượng xử án. Điều đáng nói là trong những năm gần đây, không có trường hợp nào xử oan người vô tội. Ngoài nhiệm vụ xét xử, TAND hai cấp đã làm tốt công tác tuyên truyền, giáo dục pháp luật thông qua phiên tòa. Đáng chú ý là trong năm 2006, toàn ngành tòa án đã tổ chức 103 phiên tòa lưu động tại những nơi đã xảy ra vụ án (tăng 34 vụ), hình thức xét xử này góp phần vào công tác đấu tranh, ngăn chặn và phòng chống tội phạm, đồng thời nâng cao ý thức pháp luật của người dân. Song ngành tòa án vẫn còn một số tồn tại, sai sót cần phải khắc phục như: án bị sửa, án quá hạn còn tồn đọng do yếu tố chủ quan của thẩm phán... Ông Lưu còn cho biết, để góp phần vào công tác ngăn chặn, trấn áp tội phạm trong thời gian tới, ngành TAND sẽ tăng cường xét xử lưu động, nâng cao hiệu quả tuyên truyền, giáo dục pháp luật trong nhân dân, đồng thời thực hiện tốt các quyết định thi hành án đúng hạn luật định; phối hợp với các ngành tố tụng trong việc giải quyết dứt điểm đối với số phạm nhân còn tại ngoại, đảm bảo việc hoãn thi hành án, tạm đình chỉ thi hành án đúng quy định của pháp luật...

Trong khi đó, đánh giá về những kết quả đã đạt được và những hạn chế còn tồn tại của Viện KSND tỉnh và TAND tỉnh, ông Tạ Trung Hiếu, Trưởng ban pháp chế HĐND tỉnh cho rằng: "Trong năm 2006, Viện KSND đã làm tốt công tác tiếp nhận và xử lý tin báo tố giác tội phạm để yêu cầu cơ quan điều tra khởi tố vụ án, khởi tố bị can, nhưng chưa kiểm sát chặt chẽ kết quả việc tiếp nhận và xử lý tin báo, tin tố giác tội phạm tại cơ quan điều tra. Bên cạnh đó, mối quan hệ phối hợp trong việc phát hiện tội phạm còn hạn chế. Chẳng hạn, một số vụ việc do Thanh tra chuyển hồ sơ sang cơ quan điều tra kiến nghị khởi tố vụ án, khởi tố bị can đã lâu nhưng chưa được giải quyết. Tình trạng này làm mất lòng tin của nhân dân và vi phạm thời gian quy định của pháp luật. Riêng ngành TAND, qua quá trình xét xử án hình sự đều đảm bảo đúng quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự. Tuy nhiên, việc xét xử án "treo" còn khá nhiều. Một số trường hợp cho hưởng án treo thiếu nghiêm minh, không thỏa đáng, nhất là tội "vi phạm các quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ...".

Tạ Nguyên