Những cơ sở gây ô nhiễm môi trường nước sông Thị Vải: Phải khắc phục nhanh trước khi bị xử lý mạnh

Mương dẫn nước thải đã xử lý cục bộ đổ ra sông Thị Vải.

Qua khảo sát, đo đạc,  lấy mẫu phân tích, Bộ Tài nguyên - môi trường (TN-MT) kết luận: Nguồn nước sông Thị  Vải đã bị ô nhiễm nghiêm trọng. Không thể để sông Thị Vải tiếp tục "chết", Bộ TN-MT đã chỉ đạo các tỉnh, thành liên quan đến lưu vực sông phải có những biện pháp kiên quyết đối với những cơ sở gây ô nhiễm môi trường. Những cơ sở gây ô nhiễm nghiêm trọng nguồn nước sông sẽ không còn  nhiều cơ hội và thời gian khất lần, khất lữa...

* Nhiều đoạn sông là  "điểm nóng" về ô nhiễm

Cục Môi trường và Viện Hóa học đã phân định sông Thị Vải thành 5 đoạn chính với mức độ ô nhiễm khác nhau. Đoạn 1 là khu vực đầu nguồn từ km 0-1,5 (đoạn từ hợp lưu suối Cả đổ vào sông Thị Vải). Khu vực này bao gồm nhiều suối, kênh, rạch có lưu lượng nhỏ đổ vào nên chất lượng nước còn tương đối tốt, nhưng dọc theo sông về phía hạ lưu, hàm lượng ôxy  hòa tan (DO) giảm liên tục từ 7,2mg/l  xuống 2,3 mg/l (trong khi lượng DO tối thiểu cần phải đạt 6mg/l), độ kềm  (pH) lại tăng mạnh. Chất lượng nước có xu hướng tăng dần mức độ ô nhiễm hữu cơ và tính kềm. Đoạn 2 từ xã Long Thọ (huyện Nhơn Trạch) đến xã Mỹ Xuân (huyện Tân Thành, tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu) dài 10 km tính từ km 2 - 12. Khu vực này tập trung các nguồn thải của 7 KCN tập trung là Nhơn Trạch 1,2,3,5, Vinatex Tân Tạo, Gò Dầu và Vedan (thuộc Đồng Nai) và KCN Mỹ Xuân A, A2 và B1 (thuộc tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu). Chất lượng nước đoạn này rất kém, hàm lượng DO chỉ từ 0,1-0,5mg/l, trong khi độ pH lại tăng lên đến 10,9, tổng hàm lượng Coliform dao động từ 3.104 đến gần 7.105 MPN/100 ml (tiêu chuẩn cho phép nhỏ hơn 104 MPN/100ml). Nước ở đây có màu đen sẫm, trên bờ sông có nhiều bùn đen lắng đọng và có mùi thối. Ngoài ra, nước đoạn này còn bị ô nhiễm nghiêm trọng độ màu, các loại cặn lơ lửng. Do nằm về phía trung và thượng lưu của sông Thị Vải nên khả năng các chất ô nhiễm có xu hướng tích đọng trong trầm tích đáy. Đoạn 3 từ km 12 - 16, chất lượng nước được cải thiện nhưng vẫn bị ô nhiễm nghiêm trọng,  hàm lượng DO tăng lên được từ 0,5-2,5mg/l, còn độ kềm vẫn khá cao. Nước ở đoạn này có màu vàng nhạt, tuy có trong hơn và mùi hôi nhẹ hơn chút ít so với ở đoạn 2. Đoạn 4 từ km17-20, chất lượng nước đã khá hơn, hàm lượng DO được cải thiện ở mức 3-4mg/l, nước có màu vàng nhạt, ít hôi. Đoạn 5 từ km 20 - 26,  chất lượng nước tốt.

Cũng qua kết quả kiểm tra 77 cơ sở sản xuất (CSSX) và KCN trong tổng số 271 CSSX đang hoạt động trên lưu vực sông Thị Vải cho thấy hầu hết các CSSX đều không thực hiện hoặc thực hiện không đúng các quy định về bảo vệ môi trường (BVMT). Tổng lượng nước thải hàng ngày từ các cơ sở ra sông Thị Vải lên đến 33.217m3/ngày (trong đó Đồng Nai là 21.877m3 và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu là 11.340m3 (chưa bao gồm hàng trăm ngàn m3 nước thải làm mát thiết bị của các nhà máy điện, đạm Phú Mỹ, Vedan, Formosa...). Chỉ có 12 CSSX xử lý đạt tiêu chuẩn. Qua kiểm tra đã xác định được 15/77 CSSX  gây ô nhiễm nghiêm trọng, số còn lại cũng gây ô nhiễm nhưng ít nghiêm trọng hơn.

* Hướng nào khôi phục sự sống cho sông Thị Vải?

 Trên cơ sở kiểm tra thực tế và kết quả khảo sát, đo đạc, phân tích, Bộ TN-MT kết luận: Môi trường nước sông Thị Vải ô nhiễm rất nghiêm trọng. Trao đổi với chúng tôi về vấn đề khôi phục sự sống cho sông Thị Vải -  trong lần về Đồng Nai vào tháng 7 vừa qua - Bộ trưởng Bộ TN-MT Mai Ái Trực cho biết: "Bộ đã kiến nghị với Thủ tướng Chính phủ một số biện pháp trước mắt và lâu dài trong việc khắc phục và quản lý chất lượng nước sông Thị Vải. Lần này, những CSSX  gây ô nhiễm sẽ không có nhiều thời gian và cơ hội, nếu không tích cực cải thiện ô nhiễm, cơ sở sẽ bị đình chỉ hoạt động để khắc phục, đồng thời công bố trên phương tiện thông tin đại chúng. Về phía đơn vị quản lý, Bộ đã chỉ đạo hai tỉnh Đồng Nai và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tiến hành xử lý nghiêm các vi phạm về BVMT. Bộ cũng đề nghị Thủ tướng Chính phủ cho phép thành lập Ủy ban BVMT lưu vực sông Thị Vải theo chế độ luân phiên, trước mắt đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu làm chủ tịch, đại diện lãnh đạo Bộ TN-MT làm phó chủ tịch thường trực, đại diện lãnh đạo UBND tỉnh Đồng Nai và TP. Hồ Chí Minh cùng đại diện một số bộ, ngành khác có liên quan làm thành viên, đồng thời kiến nghị Thủ tướng Chính phủ giao cho Bộ Khoa học - công nghệ tiến hành nghiên cứu, thực hiện đề tài nghiên cứu khoa học cấp nhà nước về "Nghiên cứu, đánh giá  cơ chế ô nhiễm thủy động lực học, khả năng tự làm sạch của sông Thị Vải, đề xuất các biện pháp tổng thể  BVMT trên lưu vực".

Xử lý bùn thải của một nhà máy dệt nhuộm ở Long Thành.

Riêng về phía Đồng Nai, ông Phan Văn Hết, Phó giám đốc Sở TN-MT cho biết: "UBND tỉnh cũng đã đồng ý với những đề xuất của Sở TN-MT về những biện pháp khắc phục và bảo vệ nguồn nước sông Thị Vải. Trước mắt, Sở TN-MT sẽ thông báo cho các CSSX công nghiệp có lưu lượng nước thải lớn và có các thông số ô nhiễm vượt tiêu chuẩn cho phép,  các công ty đầu tư hạ tầng KCN chưa xây dựng hệ thống xử lý nước thải tập trung của KCN. Thời hạn khắc phục từ nay đến trước ngày 15-12-2006. Sau thời hạn này, cơ quan quản lý nhà nước sẽ tiến hành kiểm tra. Những trường hợp tiếp tục vi phạm sẽ bị xử lý triệt để và công bố rộng rãi trên các phương tiện thông tin đại chúng. Tỉnh cũng sẽ đề nghị không cấp phép mở rộng hoặc đầu tư mới đối với các CSSX và các công ty hạ tầng KCN chưa thực hiện đầy đủ các quy định về BVMT. Các dự án đầu tư mới sẽ không được phép đi vào hoạt động khi chưa hoàn thành các hạng mục về môi trường theo yêu cầu. Về lâu dài, Đồng Nai sẽ cùng với một số bộ, ngành liên quan, TP. Hồ Chí Minh và tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu tiến hành một số biện pháp quản lý bảo vệ nguồn nước lưu vực sông Thị Vải, tiến hành khoanh vùng và bảo vệ rừng ngập mặn để đảm bảo cân bằng sinh thái và đa dạng sinh học cho khu vực".

 Phương Liễu