Chủ động phòng tránh, đối phó kịp thời và khắc phục có hiệu quả tình hình lụt bão trong năm 2005

Lực lượng cảnh sát giao thông tham gia cứu nạn ở xã Đắc Lua.

Theo Trung tâm dự báo khí tượng thủy văn (DBKTTV) Đồng Nai, từ đầu năm đến nay, tình hình thời tiết, thủy văn đang ngày càng có những diễn biến bất thường, trái quy luật và khó dự báo trước. Bởi, ngay từ tháng 3-2005, khi mùa mưa chưa đến, cơn bão số 1 đã xuất hiện tại biển Đông và tháng 4, tháng 5, hai cơn bão có cường độ mạnh khác lại tiếp tục diễn ra ở phía đông kinh tuyến 120. Tại Đồng Nai, mặc dù đến nửa tháng 5-2005, mùa mưa mới chính thức bắt đầu, nhưng nhiều nơi đã xảy ra mưa lớn kéo dài, trong đó riêng thị xã Long Khánh đã có trận mưa kỷ lục vào ngày 20-5, với lượng mưa đo được lên tới 159 mm!

* Những dấu hiệu không mấy tốt lành về tình hình thời tiết, thủy văn...

Trong năm 2004, Đồng Nai mặc dù không ngập lụt trên diện rộng nhưng đây đó nhiều nơi đã xảy ra ngập lụt nhỏ, cục bộ, gây thiệt hại không nhiều. Tuy nhiên, đây cũng là năm xuất hiện một hiện tượng thời tiết hết sức nguy hiểm, đó là nhiều nơi đã xảy ra tình trạng mưa to nhiều ngày, kèm theo giông, sét, mưa đá, lốc xoáy và lũ quét... gây thiệt hại đến tài sản và tính mạng của nhân dân. Trong đó, đáng kể nhất là những trận mưa lớn, kèm theo lốc, sét, diễn ra ở thị xã Long Khánh và các huyện: Xuân Lộc, Cẩm Mỹ, Trảng Bom, Thống Nhất, Vĩnh Cửu, cùng với những vùng bị ngập lụt cục bộ khi có mưa lớn diễn ra tại các khu vực: cống Lò Rèn, xã Long Thọ, huyện Nhơn Trạch (xảy ra vào ngày 17-5-2004), TP Biên Hòa (đêm 16 và sáng ngày 17-5-2004); ấp Long Đức 1, xã Tam Phước, huyện Long Thành (ngày 6-8-2004)... Riêng xã Phước Tân (huyện Long Thành) đã có 2 lần xuất hiện lũ trên sông Buông (ngày 1-9 và 5-10-2004), gây ngập một số nhà dân ở các ấp: Miễu, Đồng, Tân Cang và Thống Nhất. Toàn tỉnh, theo ghi nhận, trong mùa mưa lũ năm 2004 đã có 4 người chết (2 người bị sét đánh và 2 người bị lũ cuốn), 9 người bị thương; 375 căn nhà bị tốc mái, xiêu vẹo; 44 căn nhà khác bị sập, cùng với nhiều công trình công cộng, trường học, giao thông, thủy lợi, hoa màu, ao cá đã bị thiệt hại.

Riêng từ đầu năm 2005 đến nay, hiện tượng lốc xoáy, lũ quét, làm nhà cửa bị tốc mái, cây cối gãy đổ, heo gà bị chết cũng đã xảy ra ở các phường: Xuân Thanh (ngày 5-2 và 14-3-2005), Xuân Hòa, Xuân Tân (ngày 6-5) của thị xã Long Khánh; ấp Thiên Bình - xã Tam Phước (ngày 7-5), ấp Đồng - xã Phước Tân (ngày 1-6) của huyện Long Thành và xã Phú Xuân - huyện Tân Phú (ngày 27-5)...Trong khi đó, theo Trung tâm DBKTTV, tình hình thời tiết - thủy văn trong thời gian sắp tới sẽ còn có những diễn biến phức tạp, khó lường. Dự báo trong các tháng 7, 9, 10-2005 sẽ có mưa nhiều; mùa lũ sẽ chính thức diễn ra từ tháng 7 và tập trung cao nhất vào tháng 9, tháng 10. Đỉnh lũ trên các sông Đồng Nai (ở Tà Lài, Biên Hòa) và sông La Ngà (ở Phú Hiệp) có thể sẽ trên mức báo động 3...

* Tích cực phòng chống lụt bão, giảm nhẹ thiêt hại...

Công trình hồ chứa nước Gia Ui và các tuyến kênh dẫn nước tưới trên các cánh đồng Xuân Tâm, Xuân Hưng (huyện Xuân Lộc)

Ông Nguyễn Phú Đức, Phó giám đốc Sở NN-PTNT, kiêm Phó ban Thường trực Ban chỉ huy phòng chống lụt bão (PCLB) của tỉnh cho biết, ở những vùng bị ngập lụt cục bộ và lũ quét khi có mưa to thường là do hệ thống thoát nước kém. Trong nhiều năm qua, để phòng, chống lũ lụt đạt hiệu quả, giảm nhẹ thiệt hại cho nhân dân, tỉnh và các cơ quan hữu quan cùng với các địa phương đã thực hiện nhiều biện pháp cụ thể. Riêng năm 2004, một số dự án phòng, chống lũ lụt trọng yếu trên địa bàn tỉnh cũng đã và đang được triển khai thực hiện. Trong đó, đáng chú ý là việc triển khai dự án thoát lũ tạm thời tại khu vực cống Lò Rèn (huyện Nhơn Trạch) và hiện nay khu vực này cũng đang tiếp tục được lập dự án thoát lũ lâu dài để kịp triển khai trong năm 2005. Ở huyện Long Thành, công trình hồ chứa nước Lộc An hạn chế lũ lụt cho xã Lộc An và một phần thị trấn Long Thành cũng đang trong giai đoạn thiết kế kỹ thuật, chuẩn bị đưa vào thi công. Riêng tại TP Biên Hòa, nhiều dự án như công trình chống xói lở sông Đồng Nai; công trình thoát lũ suối Linh; nạo vét suối Săn Máu; kênh thoát lũ tập đoàn 29 cũng đã và đang được thực hiện.

Tuy nhiên, cũng theo ông Nguyễn Phú Đức, việc xây dựng các công trình phòng chống lũ nói trên chỉ góp phần hạn chế được một phần thiệt hại do thiên tai gây ra. Còn trong điều kiện tình hình thời tiết xuất hiện những hiện tượng bất thường, nguy hiểm như đã từng xảy ra trong năm 2004 và các tháng đầu năm 2005, đòi hỏi các ngành, các cấp ở địa phương phải tích cực chủ động phòng tránh, đối phó kịp thời, khắc phục khẩn trương và hiệu quả. Ông Đức nói: "Kinh nghiệm cho thấy, chỉ có nơi nào kiện toàn được bộ máy Ban chỉ huy PCLB, có sự phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên, đồng thời xây dựng được phương án PCLB chi tiết và chuẩn bị tương đối đầy đủ nhân lực, trang bị, vật tư, phương tiện cứu nạn, cứu hộ, thì nơi ấy sẽ phòng, chống và khắc phục có hiệu quả khi xảy ra ngập lụt, lũ quét...". Thực tế, ở những vùng xảy ra lốc xoáy, lũ quét gây thiệt hại đến tài sản, tính mạng của nhân dân thời gian qua cho thấy, nhiều nơi nhờ kiện toàn được bộ máy Ban chỉ huy PCLB và có sự phân công trách nhiệm cụ thể cho từng thành viên nên ngay sau đó đã nhanh chóng huy động lực lượng tại chỗ đưa người bị thương đi cấp cứu, thu xếp chỗ ở tạm thời cho những hộ bị hư hỏng nhà cửa, sửa chữa lại nhà và cấp phát ngay lương thực cho những hộ khó khăn.

Khi đề cập đến công tác PCLB năm 2005, Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Một cũng đã yêu cầu các ngành, các địa phương cần triển khai thực hiện ngay việc xây dựng phương án PCLB.HH năm 2005 theo tinh thần chỉ thị số 14/CT.UBT, ngày 12-5-2005 của UBND tỉnh. Trong đó, theo ông, các phương án PCLB cần phải được xây dựng cụ thể, phù hợp với điều kiện của từng ngành, từng địa phương, theo phương châm "4 tại chỗ" (chỉ huy tại chỗ, lực lượng tại chỗ, phương tiện - vật tư tại chỗ và hậu cần tại chỗ). Chủ tịch UBND tỉnh lưu ý, trong điều kiện tình hình thời tiết ngày càng diễn biến hết sức phức tạp, không lường trước được những tình huống xấu có thể xảy ra, việc thường xuyên cảnh báo cho nhân dân chú ý đến các hiện tượng gió lốc và lũ quét để đề phòng (chằng chống nhà cửa, ghìm mái, giằng tường...) và thường xuyên báo cáo với với tỉnh và Ban Chỉ huy PCLB.HH tỉnh về những diễn biến mới nhất để kịp thời có biện pháp ứng phó, giúp dân giảm nhẹ thiên tai là những việc làm hết sức cần thiết tại địa phương. Ông đề nghị Thường trực Ban chỉ huy PCLB.HH tỉnh cần nhanh chóng lập chương trình, kế hoạch, phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng thành viên trong ban chỉ huy để tổ chức kiểm tra tại chỗ việc kiện toàn tổ chức và xây dựng phương án PCLB.HH của các sở, ngành, các địa phương, kể cả tăng cường kiểm tra, nạo vét các vùng ven sông, suối, phát hiện những hư hỏng ở các công trình thủy lợi để sửa chữa kịp thời...

Hoàn Vũ