Vườn quốc gia Cát Tiên - kỳ vọng mới từ cuộc chuyển giao lịch sử

Từ ngày 27-10, Vườn quốc gia (VQG) Cát Tiên (xã Nam Cát Tiên) chính thức thuộc quản lý của UBND thành phố Ðồng Nai theo Quyết định số 2058/QÐ-TTg của Chính phủ.

Đây là bước chuyển giao lịch sử, được kỳ vọng mở ra hành trình phát triển mới cho VQG Cát Tiên, đồng thời góp phần tăng thêm sự phong phú về tài nguyên của một thành phố công nghiệp như Đồng Nai.

Sẵn sàng cho hành trình mới

VQG Cát Tiên có diện tích gần 72 ngàn hécta, được bao quanh bởi hơn 80km sông Đồng Nai, chứa đựng nguồn gene đa dạng sinh học phong phú. VQG Cát Tiên có chức năng quan trọng trong việc kiến tạo hệ sinh thái, bảo tồn đa dạng sinh học, đồng thời đóng góp vai trò to lớn trong việc tạo sinh kế và củng cố đời sống cho người dân vùng đệm.

Vườn quốc gia Cát Tiên (thuộc thành phố Đồng Nai) là một trong những “kho báu” của Việt Nam về sự đa dạng sinh học. Ảnh: Oxalis - Ngọc Liên

Với những giá trị to lớn về thiên nhiên, văn hóa cũng như công tác bảo tồn đa dạng sinh học, việc chuyển giao VQG Cát Tiên từ Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) về UBND thành phố Đồng Nai quản lý được kỳ vọng mở ra không gian phát triển mới cho vườn trên nhiều lĩnh vực.

Tiến sĩ Phạm Hữu Khánh, nguyên Trưởng phòng Khoa học hợp tác quốc tế, VQG Cát Tiên chia sẻ: VQG Cát Tiên rất giàu về sự đa dạng sinh học, với nhiều tài nguyên quý hiếm, hệ sinh thái rừng phong phú, đặc biệt là hệ sinh thái đất ngập nước, khu Ramsar Bàu Sấu… Đây là nguồn gene phong phú và quý giá đối với Việt Nam và cả thế giới. Do đó, khi được chuyển về thành phố Đồng Nai quản lý, Tiến sĩ Phạm Hữu Khánh kỳ vọng Đồng Nai sẽ ưu tiên quan tâm đến công tác bảo tồn; đồng thời có những chính sách quan tâm, chăm lo cho đội ngũ kiểm lâm được đầy đủ hơn về trang thiết bị phục vụ tuần tra bảo vệ rừng, nâng cao năng lực cho đội ngũ kiểm lâm. Bên cạnh đó, nghiên cứu các dự án, giải pháp tạo sinh kế cho cộng đồng cư dân vùng đệm nâng cao chất lượng cuộc sống, cùng với vườn chăm lo cho công tác bảo tồn gắn với khai thác những giá trị về văn hóa, ẩm thực cộng đồng để phát triển du lịch theo hướng bền vững.

Ông Nguyễn Đình Quốc Việt, Phó Giám đốc Trung tâm Giáo dục môi trường và dịch vụ, VQG Cát Tiên cho biết: Công tác chuyển giao vườn đã và đang được thực hiện, sau khi hoàn thành các thủ tục hoạt động sẽ được thay đổi về mặt pháp lý. Trong quá trình chuyển giao, VQG Cát Tiên vẫn bảo đảm thực hiện hoạt động du lịch. VQG Cát Tiên đang phát triển theo đúng định hướng của thành phố. Đây là cơ hội để đưa Cát Tiên trở thành trung tâm phát triển du lịch xanh, kết nối với hệ thống giao thông như: Cảng hàng không quốc tế Long Thành, các tuyến đường cao tốc… Đây là cơ hội để VQG Cát Tiên phát triển du lịch nổi bật hơn.

Tầm nhìn chiến lược

VQG Cát Tiên đang là một trong những điểm đến du lịch sinh thái nổi tiếng trong nước và quốc tế. Mỗi năm, nơi đây đón hàng trăm ngàn lượt du khách trong và ngoài nước đến tham quan, nghiên cứu, tìm hiểu về sự đa dạng sinh học và cảnh quan thiên nhiên cũng như những đặc trưng về văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào các dân tộc tại khu vực vùng đệm như: Làng du lịch cộng đồng Tà Lài (xã Tà Lài), các điểm đến xã Nam Cát Tiên.

Mùa mưa, Vườn quốc gia Cát Tiên có những đoạn đập tràn, là điểm check-in thú vị dành cho du khách.

Đặc biệt, Nghị quyết số 10-NQ/TU của Ban Chấp hành Đảng bộ thành phố về phát triển du lịch thành ngành kinh tế mạnh định hướng hình thành các trục phát triển du lịch gắn với VQG Cát Tiên như: trục kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành - VQG Cát Tiên - rừng phòng hộ Tân Phú; trục kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành - VQG Cát Tiên - Khu Bảo tồn thiên nhiên - văn hóa Đồng Nai kết nối tuyến đường Mã Đà để hình thành tuyến du lịch “Hành trình di sản xanh” gắn kết các điểm đến nổi bật của hồ Trị An và phía Bắc Đồng Nai (VQG Bù Gia Mập, Bà Rá - Thác Mơ, sóc Bom Bo, Căn cứ Tà Thiết…).

Chia sẻ những quan điểm về sự chuyển giao VQG Cát Tiên, Tiến sĩ Vũ Ngọc Long, Viện trưởng Viện Sinh thái miền Nam (Thành phố Hồ Chí Minh) cho biết: Từ trước tới nay, VQG Cát Tiên luôn nhận được sự ủng hộ của thành phố Đồng Nai, dù thời gian qua vườn thuộc quản lý của Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm, Bộ Nông nghiệp và Môi trường. Việc chuyển giao về UBND thành phố là phù hợp. VQG Cát Tiên như là một khu di sản nằm trong thành phố.

Tiến sĩ Vũ Ngọc Long cho hay: “Việc giao VQG Cát Tiên cho UBND thành phố Đồng Nai trực tiếp quản lý thể hiện sự thống nhất trong chủ trương, quan điểm của Chính phủ. Chúng tôi rất mong chờ VQG Cát Tiên sẽ có nhiều sự thay đổi cũng như sự hỗ trợ từ thành phố. Các cấp chính quyền và nhân dân thành phố sẽ cùng chung tay giữ vững công tác bảo tồn, giữ được khu di sản của Đồng Nai ngày càng phát triển tốt hơn”.

VQG Cát Tiên được UNESCO công nhận đạt danh hiệu Khu Dự trữ sinh quyển thế giới vào năm 2001; Ban Thư ký công ước Ramsar công nhận khu đất ngập nước Bàu Sấu là khu Ramsar có tầm quan trọng quốc tế vào năm 2005. Tháng 7-2012, Chính phủ xếp hạng VQG Cát Tiên là di tích quốc gia đặc biệt. Năm 2024, VQG Cát Tiên chính thức được Liên minh Bảo tồn thiên nhiên quốc tế (IUCN) công nhận danh hiệu Danh lục Xanh.

Ngọc Liên