Xanh hóa ngành gỗ nội thất

Xu hướng công trình xanh đang đặt ra yêu cầu mới cho ngành nội thất, từ lựa chọn vật liệu, công nghệ sản xuất đến truy xuất nguồn gốc nguyên liệu. Chậm chân trong việc chuyển đổi, doanh nghiệp (DN) cũng như ngành gỗ nội thất sẽ bỏ lỡ cơ hội tiếp cận nhanh thị trường có quy mô đang gia tăng.

Khách tham quan gian hàng của Công ty cổ phần Tân Vĩnh Cửu tại Triển lãm Nội thất và xây dựng Việt Nam 2026 diễn ra ở Thành phố Hồ Chí Minh từ ngày 30-9 đến 3-10-2026.

Đồng Nai có ngành chế biến gỗ phát triển, đây là thách thức thúc đẩy các DN đổi mới sản xuất và cũng là cơ hội tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng nội thất có giá trị gia tăng cao.

Chuyển đổi để phù hợp với xu hướng thị trường

Tại Tọa đàm From Green Ambition to Action - Kết nối từ khát vọng xanh đến hành động, tổ chức ngày 1-10 tại Thành phố Hồ Chí Minh trong khuôn khổ Triển lãm Nội thất và xây dựng Việt Nam 2026 (VIBE 2026), các chuyên gia và DN chia sẻ những yêu cầu về vật liệu, quy trình sản xuất và dữ liệu môi trường, đòi hỏi DN giải quyết để thích ứng với thị trường.

Các chuyên gia trong ngành nhìn nhận dù kim ngạch xuất khẩu gỗ và sản phẩm gỗ của Việt Nam đạt gần 18 tỷ USD trong năm 2025, song nhiều DN vẫn chủ yếu gia công theo thiết kế và yêu cầu của đối tác nước ngoài. Khi khách hàng ngày càng quan tâm đến tiêu chuẩn môi trường, DN cần chủ động hơn trong thiết kế, công nghệ và quản trị sản xuất, thay vì chỉ cạnh tranh bằng giá và năng lực giao hàng.

Ông Lê Đức Nghĩa, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Gỗ An Cường (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng: Ngành gỗ cần chuyển từ gia công theo thiết kế của đối tác sang chủ động thiết kế, làm chủ công nghệ và phát triển thương hiệu. Với sản phẩm nội thất, năng lực này giúp DN kiểm soát tốt hơn việc sử dụng vật liệu, hạn chế hao hụt và nâng cao chất lượng ngay từ khâu thiết kế.

Yêu cầu môi trường đang chuyển từ những cam kết chung sang dữ liệu có thể kiểm chứng. Ông Tô Thanh Sơn, Giám đốc phát triển bền vững Công ty TNHH SGS Việt Nam (thuộc Tập đoàn SGS Thụy Sĩ), một tổ chức hàng đầu thế giới về dịch vụ thử nghiệm, giám định, thẩm tra và chứng nhận cho biết: Khách hàng ngày càng quan tâm đến lượng phát thải ở cấp sản phẩm, nhà máy và nhà cung cấp. Vì vậy, DN cần theo dõi mức tiêu thụ điện, nhiên liệu, nguyên liệu đầu vào và các công đoạn sản xuất để có cơ sở đánh giá, điều chỉnh.

Theo đó, các DN cần rà soát toàn bộ hoạt động sản xuất. Đầu tư công nghệ, giảm phế phẩm, sử dụng nguyên liệu hiệu quả và tiết kiệm năng lượng có thể giúp giảm chi phí, nâng năng suất. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi đòi hỏi nguồn vốn, nhân lực và phương pháp quản lý phù hợp, nhất là với DN nhỏ và vừa.

Kết nối nguyên liệu với sản xuất

Cùng với chú trọng xanh hóa trong khu vực nhà máy thì việc kết nối, chuẩn hóa nguyên liệu cũng là bài toán sống còn. Bảo đảm nguồn gỗ có xuất xứ rõ ràng là khâu quan trọng để ngành chế biến đáp ứng yêu cầu của thị trường nội thất. Bên cạnh năng lực sản xuất, DN cần chú trọng chất lượng vùng nguyên liệu và tăng cường liên kết với người trồng rừng.

Ngành chế biến gỗ Việt Nam không thể tiếp tục tăng trưởng theo chiều rộng dựa trên sinh khối ngắn hạn và nguyên liệu nhập khẩu. Bài toán kết nối giữa người trồng rừng với nhà máy chế biến để tạo ra mô hình bền vững, tự chủ nguyên liệu, nâng cấp chuỗi giá trị ngày càng trở nên cấp thiết. Điều này sẽ quyết định vị thế dài hạn của xuất khẩu gỗ Việt Nam trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động, đồng thời gia tăng giá trị cho sản phẩm chế biến sâu.

Đồng Nai là một trong những địa phương đang hướng theo giải pháp này, các DN trong ngành bước đầu liên kết, bắt tay hợp tác để tạo vùng rừng nguyên liệu tại địa phương. Công ty cổ phần Tân Vĩnh Cửu (phường Long Bình) đã phối hợp với các ban quản lý rừng phòng hộ trên địa bàn Đồng Nai và các hộ trồng rừng xây dựng vùng rừng keo lai được chứng nhận quản lý rừng bền vững theo chuẩn FSC với diện tích hàng ngàn hécta. Ông Võ Quang Hà, Chủ tịch HĐQT Công ty cổ phần Tân Vĩnh Cửu chia sẻ: Mô hình này trực tiếp kết nối vùng nguyên liệu với DN chế biến, góp phần hình thành nguồn cung gỗ có chứng chỉ và nâng cao khả năng truy xuất xuất xứ.

Tuy nhiên, phát triển rừng trồng đạt chứng nhận đòi hỏi thời gian, chi phí và sự phối hợp của nhiều bên. Người trồng rừng phải tuân thủ quy trình quản lý, lưu giữ hồ sơ; DN cần xây dựng phương án thu mua và liên kết dài hạn để bảo đảm đầu ra. Nếu thiếu lợi ích kinh tế rõ ràng, việc mở rộng và duy trì vùng nguyên liệu đạt chuẩn sẽ gặp khó khăn.

Với lợi thế về công nghiệp chế biến gỗ và hệ thống DN trong chuỗi cung ứng, Ðồng Nai có điều kiện mở rộng vai trò trong thị trường nội thất xanh. Các DN cần gắn đầu tư công nghệ với quản lý nguyên liệu, dữ liệu môi trường và liên kết vùng cung ứng để nâng cao giá trị trong chuỗi sản xuất nội thất.

Vương Thế