Định vị doanh nghiệp Việt trong giai đoạn mới

Trong bối cảnh kinh tế thế giới tiếp tục tái cấu trúc, cạnh tranh chiến lược gia tăng và chuỗi cung ứng dịch chuyển mạnh mẽ, doanh nghiệp (DN) Việt Nam đứng trước yêu cầu cấp thiết phải đổi mới để thích ứng và bứt phá.

Đầu tư cho công nghệ giúp các doanh nghiệp Đồng Nai phát triển thương hiệu. Ảnh: Vương Thế

Là quốc gia có giá trị xuất khẩu lớn, hàng hóa từ Việt Nam ngày càng chiếm được sự tin tưởng của thị trường quốc tế. Việc tái định vị chiến lược và phát triển thương hiệu DN Việt đặc biệt quan trọng.

Bài toán hội nhập và phát triển

Sau nhiều năm đổi mới và nỗ lực hội nhập, Việt Nam đã là một trong những nền kinh tế có độ mở cao, hội nhập sâu rộng với hệ thống các hiệp định thương mại tự do thế hệ mới. Nước ta cũng trở thành điểm đến hấp dẫn trong chuỗi cung ứng và đầu tư, từng bước khẳng định vai trò và vị thế trong khu vực và trên thế giới.

Nhiều DN Việt Nam đã từng bước khẳng định vị thế trên thị trường quốc tế như: FPT, Viettel, Vinamilk, VinFast, TH True Milk, Thaco… cùng nhiều DN khác trong các lĩnh vực gồm: nông nghiệp, công nghiệp chế biến, dệt may và công nghệ.

Cùng với cả nước, Đồng Nai là địa phương truyền thống về phát triển công nghiệp với nhiều thương hiệu hàng hóa đã được người tiêu dùng đón nhận như: Đường Biên Hòa (Công ty cổ phần Đường Biên Hòa), Lothamilk (Công ty cổ phần Lothamilk), Vinacafé (Công ty cổ phần Vinacafé Biên Hòa), Donagamex (Công ty cổ phần Tổng công ty May Đồng Nai), GC food (Công ty cổ phần Thực phẩm G.C), Nam Long, Ca cao Trọng Đức…

Ông Võ Tân Thành, Phó Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam nhận định: Các DN Việt đang chuyển mình từ “tham gia” sang “tạo dựng giá trị” trong chuỗi giá trị toàn cầu. Dù vậy những kết quả đạt được hiện vẫn tập trung ở một số DN lớn, trong khi phần lớn DN nhỏ và vừa còn đối mặt với nhiều khó khăn.

Theo các chuyên gia, thế giới đang bước vào một giai đoạn phát triển với những thay đổi sâu sắc. Chuỗi cung ứng toàn cầu đang được tái cấu trúc với những tính toán về lợi ích chiến lược của các cường quốc. Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đang làm thay đổi căn bản phương thức sản xuất và kinh doanh. Kinh tế xanh, phát triển bền vững và các tiêu chuẩn ESG đang trở thành yêu cầu bắt buộc đối với DN khi tham gia thị trường quốc tế. Trong khi đó với đại đa số là quy mô nhỏ và vừa, DN Việt còn nhiều hạn chế về tài chính, công nghệ, năng suất lao động và nguồn nhân lực chất lượng cao.

Theo ông Đinh Hồng Kỳ, Chủ tịch Hiệp hội DN xanh Thành phố Hồ Chí Minh, vấn đề xây dựng chiến lược xanh cho DN là rất cấp thiết hiện nay. Khoảng 90% DN chưa có chiến lược xanh rõ ràng, song gần như tất cả đều đã chịu tác động từ các tiêu chuẩn mới. Các DN nhỏ và vừa gặp khó khăn về vốn, dữ liệu carbon, công nghệ và nhân lực để thực hiện chuyển đổi và cần được hỗ trợ.

Đến cuối năm 2025, tổng dư nợ cho vay toàn ngành ngân hàng đối với lĩnh vực xanh (năng lượng tái tạo; năng lượng sạch; nông nghiệp; giao thông vận tải...) đạt gần 780 ngàn tỷ đồng, chiếm gần 4,2% tổng dư nợ tín dụng. Tín dụng xanh duy trì xu hướng tăng trưởng tích cực (năm 2024 tăng 9,5%; năm 2025 tăng hơn 14,6%).

Tái cấu trúc để bắt nhịp cùng thế giới

Theo Tiến sĩ Giản Tư Trung, Chủ tịch sáng lập Học viện quản lý PACE, bài toán định vị DN Việt không chỉ nằm ở năng lực sản xuất hay công nghệ mà sâu xa hơn là năng lực tạo dựng niềm tin. Trong thế giới ngày nay khi vốn, công nghệ hay nhân lực đều có thể dịch chuyển, niềm tin mới là lợi thế cạnh tranh cốt lõi, không thể sao chép. Việt Nam đang dần được tin tưởng trong mắt bạn bè quốc tế và đó là một lợi thế.

Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ của Đồng Nai tìm kiếm khách hàng, đối tác Nhật Bản.

Bên cạnh khai thác niềm tin quốc tế, Việt Nam cũng từng bước tái cấu trúc DN theo hướng nâng cấp từ “Made in Vietnam” (sản xuất tại Việt Nam) đến “By Vietnam” (tạo ra bởi người Việt) và đích đến là “Trusted Vietnam” (Việt Nam đáng tin). Khi đó, mỗi sản phẩm không chỉ mang thương hiệu DN, mà còn mang theo uy tín của cả quốc gia và là điểm tựa cho năng lực cạnh tranh của DN.

Nói về niềm tin phát triển thương hiệu DN Việt, chuyên gia kinh tế Đinh Thế Hiển, Viện IIB & VFA Group cho rằng: Việc nhận diện đúng vị thế và tìm ra con đường để doanh nhân Việt làm chủ chuỗi giá trị không chỉ là bài toán tăng trưởng mà còn là sứ mệnh của quốc gia. Việt Nam đã trở thành cường quốc xuất khẩu và đang trong tiến trình đưa chuỗi cung ứng ra quốc tế. Trong một vài năm tới sẽ có nhiều tập đoàn, DN Việt có giá trị xuất khẩu hàng tỷ USD với giá trị gia tăng gấp 3-5 lần nhờ phát triển chuỗi cung ứng. Cơ hội để DN Việt Nam vươn ra biển lớn là rất rộng mở nhưng điều quan trọng không chỉ dừng lại ở việc tham gia vào chuỗi cung ứng của người khác mà phải nỗ lực để trở thành người làm chủ chuỗi giá trị của chính mình.

Đi cùng sự nỗ lực của cộng đồng DN thì vai trò chính sách đặc biệt quan trọng, trong đó có các giải pháp hỗ trợ về vốn. Theo ông Nguyễn Đức Lệnh, Phó Giám đốc Ngân hàng Nhà nước chi nhánh Khu vực 2 (phụ trách địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh và Đồng Nai), ngành ngân hàng đang hỗ trợ và tạo điều kiện cho DN đẩy mạnh chuyển đổi xanh thông qua hoạt động tín dụng đầu tư đổi mới và ứng dụng công nghệ hiện đại, triển khai thực hiện các dự án xanh và bảo vệ môi trường; sản xuất sản phẩm xanh, sạch. Bên cạnh đó là hỗ trợ DN, hộ sản xuất kinh doanh về vốn, về dịch vụ ngân hàng và góp phần thúc đẩy kinh tế tư nhân phát triển theo chủ trương lớn của Đảng, Nhà nước.

Vương Thế