PGS.TS Hoàng Anh Tuấn: Kết nối hạ tầng và nguồn lực để phát triển vùng đô thị sân bay

Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành mở ra cơ hội lớn để Đồng Nai phát triển kinh tế hàng không, logistics và các ngành công nghệ cao. Tuy nhiên, để lợi thế hạ tầng thực sự trở thành động lực tăng trưởng dài hạn, thành phố cần có cách tiếp cận tổng thể trong quy hoạch công nghiệp, tổ chức logistics, phát triển đô thị xanh và chuẩn bị nguồn nhân lực.

Trao đổi với Báo và Phát thanh, Truyền hình Đồng Nai, PGS.TS HOÀNG ANH TUẤN, Trường đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Chìa khóa của động lực tăng trưởng nằm ở khả năng kết nối đồng bộ các nguồn lực, lấy công nghệ bền vững và nhân lực chất lượng cao làm nền tảng.

Kiến tạo hệ sinh thái đô thị sân bay

• Theo ông, là một địa phương trọng điểm về công nghiệp, Đồng Nai cần quy hoạch, tích hợp các khu công nghiệp (KCN) với trung tâm logistics như thế nào để giảm chi phí vận chuyển, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và tăng sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư?

PGS.TS Hoàng Anh Tuấn.

- Vấn đề của Đồng Nai không nằm ở quỹ đất công nghiệp mà ở sự phân bố chưa cân đối. Những khu vực có hạ tầng logistics thuận lợi thì quỹ đất gần như đã được lấp kín, trong khi những khu vực còn nhiều quỹ đất lại chưa được đầu tư hạ tầng tương xứng.

Đồng Nai cần quy hoạch đồng bộ việc phát triển và kết nối giữa các KCN, trung tâm logistics và các cảng. Thứ nhất, quy hoạch các KCN theo cụm thay vì phát triển riêng lẻ. Các cụm KCN cần được xác định dựa trên vị trí địa lý, ngành nghề và đặc tính hàng hóa. Mỗi cụm nên gắn với một trung tâm logistics và phương thức vận tải chủ lực. Thứ hai, đầu tư xây dựng, nâng cấp hạ tầng logistics và giao thông tại khu vực các KCN. Thứ ba, nâng cao vai trò của các cảng ICD, phát triển thành các điểm trung chuyển vận tải đa phương thức. Thứ tư, tiếp tục quy hoạch và phát triển cảng nhằm gia tăng lượng hàng hóa thông qua cảng, đồng thời đa dạng hóa các phương thức kết nối. Thứ năm, tối ưu hóa giải pháp logistics kết hợp giữa hàng không, đường bộ, đường sắt và đường thủy, để logistics thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh trong thu hút đầu tư.

• Đối với định hướng phát triển đô thị sân bay, làm thế nào để những tiêu chí bền vững trở thành giá trị thực chất thay vì chỉ dừng lại ở hình thức?

- Để một đô thị sân bay đạt được mục tiêu bền vững thì cần triển khai đồng bộ các giải pháp về quy hoạch hạ tầng đô thị thông minh, hiện đại; phát triển hệ sinh thái kinh tế hàng không; đồng thời đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng và công nghệ xanh.

Theo tôi, các tiêu chí cụ thể về tính bền vững cho khu đô thị sân bay cần được xây dựng một cách tỉ mỉ và có tính khả thi. Trong đó, đô thị sân bay bền vững cần phải đáp ứng các yêu cầu về hệ sinh thái kinh tế xanh, không gian và hạ tầng xanh, năng lượng sạch, đô thị thông minh, quản lý hiệu quả các nguồn chất thải, và kiểm soát tốt các nguồn ô nhiễm. Đây cũng là cơ sở để xây dựng các chế tài, khung pháp lý, cơ chế kiểm soát và những chính sách liên quan. Qua đó đưa mô hình đô thị sân bay trở thành một khu đô thị bền vững thực sự.

“Thành phố Ðồng Nai muốn biến đô thị sân bay thành một cực hút nhân tài, thu hút các doanh nhân lớn đến đầu tư thì phải tạo ra được một bản sắc và dấu ấn khác biệt. Ðiều tôi luôn mong muốn là một ngày nào đó, khi hành khách hạ cánh xuống Sân bay Long Thành, họ được nghe thông điệp và biết đến Sân bay Long Thành như là “Ðiểm đến bền vững cho kiến tạo tương lai”. Ðó không chỉ là niềm tự hào của Ðồng Nai mà còn là niềm tự hào của người dân Việt Nam khi chúng ta có một sân bay lớn và hiện đại” - PGS.TS Hoàng Anh Tuấn

Ứng dụng năng lượng xanh cho phát triển bền vững

• Trong xu hướng chuyển đổi của ngành hàng không thế giới, các mô hình như nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) hay sản xuất hydro đang được quan tâm; Đồng Nai có thể áp dụng ra sao để gắn với sự phát triển của Sân bay Long Thành?

- Các hãng hàng không trên thế giới đang chuyển dần sang nhiên liệu hàng không bền vững do những tác động từ biến đổi khí hậu và các xung đột có liên quan đến nguồn cung năng lượng, nhiên liệu. Do đó, việc tìm kiếm và phát triển nhiên liệu hàng không bền vững đóng vai trò thiết yếu để không những giảm phát thải CO2 mà còn đa dạng hóa nguồn cung cấp nhiên liệu.

PGS.TS Hoàng Anh Tuấn tham gia giảng dạy về "Hydrogen Research" cho dự án H2 Excellence tại Đại học Malaga, Tây Ban Nha. Ảnh: NVCC

Hiện tại, nhiều hãng hàng không và một số quốc gia đã sử dụng và ban hành các quy định về sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững. Vì vậy, để phát triển hệ sinh thái hàng không bền vững, các sân bay và các hãng hàng không cần có kế hoạch và lộ trình trong việc xây dựng và phát triển các cơ sở hạ tầng để cung cấp cũng như thiết lập chuỗi cung ứng nhiên liệu hàng không bền vững nhằm đáp ứng nhu cầu về loại nhiên liệu này trong tương lai không xa.

Bên cạnh đó, hydro là một trong những loại nhiên liệu thay thế có tiềm năng, với triển vọng trở thành nhiên liệu bền vững cho các phương tiện giao thông vận tải, sản xuất năng lượng, sản xuất hóa chất hay phục vụ cho các ngành công nghiệp khác. Ðây cũng là một giải pháp hướng đến mục tiêu khử carbon, phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) của nhiều quốc gia trên thế giới. Theo tôi, phát triển công nghệ hydro là cần thiết và hoàn toàn có thể áp dụng tại thành phố Ðồng Nai. Việc lựa chọn công nghệ nào phù hợp cần được nghiên cứu kỹ lưỡng và triển khai một cách đồng bộ.

• Không chỉ trong hàng không mà năng lượng xanh đang ngày càng trở nên quan trọng trong phát triển các ngành kinh tế. Theo ông, đâu là cơ sở để thành phố lựa chọn nguồn năng lượng phù hợp với điều kiện thực tế và mục tiêu phát triển bền vững?

- Ðể trở thành một thành phố công nghệ bền vững, việc ưu tiên phát triển công nghệ năng lượng tái tạo là xu hướng của nhiều quốc gia trên thế giới. Sử dụng năng lượng tái tạo có thể giảm từ 30-100% phát thải CO2, tùy thuộc vào từng dạng năng lượng tái tạo. Ðồng Nai có nhiều tiềm năng về năng lượng tái tạo như: điện gió, điện mặt trời, sinh khối và nguồn năng lượng từ chất thải đô thị.

Do đó, Ðồng Nai hoàn toàn có thể có nhiều cơ hội để tận dụng và khai thác các nguồn năng lượng tái tạo nêu trên. Tuy nhiên, mỗi dạng năng lượng tái tạo đều có những nhược điểm riêng. Do đó, theo tôi, công nghệ năng lượng tái tạo dưới dạng tích hợp và công nghệ chuyển đổi chất thải thành năng lượng (waste-to-energy) có thể là những lựa chọn phù hợp cho thành phố.

• Trân trọng cảm ơn ông!

Vương Thế (thực hiện)