Chất lượng sống song hành với không gian đô thị

Sau sáp nhập, rồi trở thành thành phố, Đồng Nai có không gian phát triển rộng hơn, với nhiều cực tăng trưởng mới. Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 (gọi tắt là Nghị quyết số 16) và Luật Phát triển đô thị càng tạo thêm cơ sở, định hướng cho quá trình tổ chức, phát triển đô thị.

Một góc khu đô thị ở phường Long Hưng đang hoàn thiện.

Song hành với việc mở rộng không gian đô thị là yêu cầu phát triển hạ tầng kỹ thuật, hạ tầng xã hội, dịch vụ thiết yếu và môi trường sống để người dân thực sự hưởng chất lượng sống tốt hơn.

Ðô thị hóa đi cùng chất lượng sống

Đồng Nai hiện có diện tích hơn 12,7 ngàn km², 95 đơn vị hành chính cấp xã. Không gian phát triển rộng lớn cùng với hàng loạt dự án giao thông chiến lược, Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành, cảng biển, khu công nghiệp, trung tâm logistics và các khu đô thị đang hình thành những cực tăng trưởng mới cho thành phố.

Cùng với sự phát triển đó, thành phố đang nỗ lực giải đáp câu hỏi: trở thành thành phố, người dân được hưởng những lợi ích gì? Khi không gian đô thị mở rộng, chất lượng sống của người dân có được nâng lên tương ứng?

Để trả lời những câu hỏi này, thành phố ngoài việc đẩy nhanh các công trình tạo động lực phát triển còn chú trọng những hạ tầng gắn trực tiếp với đời sống như: nhà ở, trường học, cơ sở y tế, cấp thoát nước, thiết chế văn hóa, giao thông công cộng… Theo quan điểm của thành phố, khi mọi người dân được an cư, có việc làm ổn định, có không gian để nghỉ ngơi, đi lại thuận tiện, được chăm sóc sức khỏe và con em được học tập trong điều kiện tốt hơn, ấy là khi chất lượng cuộc sống được nâng lên.

Nghị quyết số 16 của Bộ Chính trị định hướng phát triển đô thị Đồng Nai đa trung tâm. Định hướng này nhằm giảm áp lực cho các đô thị trung tâm; đồng thời giúp người dân sống gần nơi làm việc hơn, tiếp cận dịch vụ thuận tiện hơn và giảm thời gian di chuyển. Đây cũng chính là quá trình tổ chức lại không gian đô thị một cách đồng bộ, hiện đại, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Theo Tiến sĩ Trần Du Lịch, Ủy viên Hội đồng Tư vấn chính sách tiền tệ quốc gia, thành viên Tổ Tư vấn kinh tế - xã hội thành phố Đồng Nai, khi phát triển các đô thị mới, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội phải được tính toán đồng thời với quy mô dân số. Không thể để nhà ở hoàn thành, dân cư đến ở rồi mới bổ sung trường học, y tế, công viên hay giao thông công cộng.

Tiến sĩ Trần Du Lịch đặc biệt quan tâm đến mô hình TOD (phát triển đô thị theo hướng giao thông công cộng) trong quá trình tái cấu trúc không gian đô thị. Theo ông, đối với những đô thị lớn, mô hình này giúp giải quyết bài toán ùn tắc giao thông, chỉnh trang đô thị, phát triển nhà ở và nâng cao chất lượng sống của người dân.

Hạ tầng đi trước mở đường

Đồng Nai đang đứng trước một chu kỳ đầu tư hạ tầng lớn. Sân bay Long Thành, các tuyến vành đai, cao tốc, đường kết nối cảng, khu công nghiệp và nhiều đô thị mới sẽ làm thay đổi cấu trúc không gian, diện mạo của thành phố. Bên cạnh đó, những công trình đóng vai trò là nền tảng chiến lược giúp thành phố tiếp tục thu hút đầu tư, tạo việc làm và thúc đẩy tăng trưởng.

Tuy nhiên, ngoài việc làm, đi lại, thu nhập, người dân thành phố cần nhiều hơn thế. Đó còn là nhu cầu về hệ thống trường học, bệnh viện, công viên, nhà ở và những không gian công cộng. Vì vậy, Đồng Nai đang ưu tiên triển khai các tuyến đường kết nối với khu dân cư, khu công nghiệp. Đồng thời, thành phố đưa ra yêu cầu trong các khu đô thị mới phải có quỹ đất cho trường học, cơ sở y tế, không gian cây xanh và công trình công cộng; khu công nghiệp phải gắn với nhà ở, dịch vụ cho người lao động; đô thị ven sông phải giữ được không gian sinh thái và tăng khả năng tiếp cận cho cộng đồng.

Bên cạnh hạ tầng giao thông, phát triển nhà ở là một phần quan trọng trong chiến lược phát triển của thành phố. Phó Bí thư Thành ủy, Chủ tịch UBND thành phố Nguyễn Văn Út cho rằng: Để phát triển bền vững, cùng với đầu tư hạ tầng kinh tế, thu hút đầu tư, mở rộng sản xuất, địa phương phải quan tâm đến đời sống người lao động. Nhà ở không chỉ đáp ứng nhu cầu sinh hoạt mà còn giúp người lao động ổn định cuộc sống, yên tâm làm việc, gắn bó với doanh nghiệp và đóng góp lâu dài cho địa phương.

Từ yêu cầu đó, thành phố xác định phát triển nhà ở là nhiệm vụ quan trọng, vừa góp phần bảo đảm an sinh vừa tạo nền tảng cho phát triển kinh tế. Thành phố đang tạo điều kiện để doanh nghiệp tham gia đầu tư nhà ở xã hội, từng bước đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của công nhân, người thu nhập thấp và các đối tượng chính sách. Mới đây, HĐND thành phố thông qua nghị quyết Quỹ Nhà ở thành phố 3 ngàn tỷ đồng để hỗ trợ phát triển nhà ở các loại cho người dân.

Hiện nay, nhiều dự án nhà ở xã hội, nhà ở công nhân đang được thành phố và doanh nghiệp triển khai ở đô thị, gần khu công nghiệp, giúp người dân có thêm cơ hội tiếp cận nhà ở với mức giá phù hợp, gần nơi làm việc. Đây chính là nội dung mở rộng không gian đô thị đồng nghĩa với mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở và không gian sống chất lượng hơn cho người dân.

Địa phương có lợi thế lớn về sông, hồ, rừng và các hệ sinh thái tự nhiên. Đây là những tài sản mà không phải đô thị nào cũng có. Quan điểm của thành phố là bảo vệ và khai thác hợp lý những giá trị này để bảo vệ môi trường và chất lượng sống trong lành cho người dân.

Mở rộng không gian, nâng chất lượng sống

Luật Phát triển đô thị đã có hiệu lực từ ngày 1-10-2026, tạo hành lang pháp lý để Đồng Nai và các thành phố khác tổ chức phát triển đô thị bài bản, đồng bộ và dài hạn. Thành ủy viên, Phó Chủ tịch UBND thành phố Hồ Văn Hà cho rằng: Đổi mới tư duy quy hoạch, tổ chức không gian mở, phát triển hạ tầng giao thông đa chiều, cấu trúc đô thị đa tầng, đa trung tâm; lấy sông, hệ sinh thái tự nhiên làm trục cảnh quan. Giao thông thông minh, đô thị thông minh, đô thị xanh và thích ứng với biến đổi khí hậu sẽ là những hướng đi trọng tâm. Khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực tăng trưởng mới.

Mục tiêu là xây dựng Đồng Nai “văn minh - hiện đại - hạnh phúc”, hướng tới một đô thị đáng sống. Định hướng này được Bộ Chính trị xác định và cụ thể hóa tại Nghị quyết số 16 là xây dựng Đồng Nai trở thành thành phố kết nối toàn cầu, có chất lượng sống và hạnh phúc cao trên thế giới.

Một trong những quan điểm trong Nghị quyết số 16 là xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai “văn minh - hiện đại - hạnh phúc”; lấy con người làm trung tâm, chủ thể, nguồn lực, mục tiêu và là đối tượng thụ hưởng của sự phát triển; bảo đảm phát triển hài hòa, công bằng giữa các vùng, các nhóm dân cư, dân tộc, tôn giáo; lấy giá trị văn hóa, bảo vệ môi trường, nâng cao sức khỏe, đời sống vật chất, tinh thần của nhân dân là trụ cột của sự phát triển bền vững.

Có thể thấy, Đồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để tổ chức lại không gian phát triển trên quy mô rộng. Nghị quyết số 16 mở tầm nhìn dài hạn, Luật Phát triển đô thị tạo hành lang pháp lý, còn các công trình hạ tầng chiến lược từng bước định hình diện mạo mới của thành phố. Khi tận dụng tốt các yếu tố cộng hưởng này, Đồng Nai có thể nâng tầm chất lượng đô thị và chất lượng sống của người dân.

Hoàng Lộc