Nâng tầm văn hóa đô thị trong thời đại số

Trong bối cảnh khoa học, công nghệ phát triển, việc nâng tầm văn hóa đô thị trong thời đại số sẽ góp phần giữ gìn, phát huy bản sắc truyền thống, cũng như tăng cường ứng dụng công nghệ hiện đại để xây dựng đô thị thông minh, đáng sống.

Người dân trải nghiệm thực tế sản phẩm công nghệ số giới thiệu nét đặc trưng về văn hóa, đặc sản địa phương tại Lễ công bố thành lập điểm đổi mới sáng tạo của phường Trảng Bom.

Việc Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 80-NQ/TW về phát triển văn hóa Việt Nam và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ (KHCN) đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mang một ý nghĩa chiến lược. Đối với thành phố, sự kết hợp giữa 2 nghị quyết này chính là "chìa khóa" góp phần quan trọng hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng nhanh và phát triển bền vững.

Thúc đẩy phát triển đô thị văn minh, hiện đại

Tiến trình thúc đẩy KHCN gắn với phát triển văn hóa sẽ tạo ra nhiều điều kiện để thúc đẩy phát triển đô thị văn minh, hiện đại. Việc phát triển văn hóa gắn với phát triển công nghiệp, dịch vụ bền vững, xây dựng đô thị thông minh, nhất là tận dụng những tiềm năng, lợi thế của địa phương khi Cảng hàng không quốc tế Long Thành đi vào hoạt động sẽ là nguồn lực quan trọng để thúc đẩy sự phát triển toàn diện cho Đồng Nai.

Người dân tham quan, tìm hiểu về các loại tranh gốm được trưng bày tại một triển lãm về gốm Biên Hòa tại Bảo tàng Đồng Nai.

GS.TS Ngô Thị Phương Lan, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh), thành viên Tổ Tư vấn kinh tế - xã hội của thành phố Đồng Nai chia sẻ: Sự hình thành đô thị Sân bay Long Thành và các cực tăng trưởng mới sẽ đặt ra nhiều vấn đề về di cư, nhà ở, việc làm, an sinh, dịch vụ công, văn hóa đô thị và quan hệ giữa các cộng đồng. Khoa học xã hội và nhân văn có thể đóng góp vào quản trị những biến đổi xã hội và văn hóa do quá trình phát triển tạo ra, để phát triển đô thị không chỉ hiện đại về hạ tầng mà còn đáng sống, bao trùm và có bản sắc.

GS.TS NGÔ THỊ PHƯƠNG LAN, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn (Đại học Quốc gia Thành phố Hồ Chí Minh) chia sẻ: Đối với lĩnh vực văn hóa và quản trị đô thị, trong thời gian tới, nhà trường có thể cùng Đồng Nai nhận diện, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa, xây dựng bản đồ tài sản văn hóa và nghiên cứu hình thành “Con đường di sản Đồng Nai” kết nối các lớp di sản, cảnh quan, cộng đồng và ký ức của vùng đất thành một câu chuyện chung. Đây không chỉ là sản phẩm du lịch mà còn là cách kết nối không gian, kiến tạo bản sắc chung và chuyển hóa giá trị văn hóa thành nguồn lực phát triển…

Tương tự, PGS.TS Vũ Tuấn Hưng, Viện trưởng Viện Khoa học xã hội vùng Nam Bộ nhận định: Công tác bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa là một nguồn lực quan trọng để phát triển công nghiệp văn hóa, du lịch, từ đó tạo thành hệ sinh thái phát triển bền vững, thúc đẩy các nguồn lực phát triển kinh tế - xã hội ở địa phương. Khi địa phương biết cách khai thác yếu tố này hợp lý, cũng như bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa trong bối cảnh hội nhập, công nghiệp hóa, hiện đại hóa thì sẽ tạo ra giá trị phát triển bền vững; đồng thời thúc đẩy các lĩnh vực dịch vụ, đặc biệt là gắn với du lịch. Công nghiệp văn hóa sẽ thúc đẩy phát triển một cách toàn diện. Đồng thời, nó tạo ra một cú hích quan trọng đối với những mục tiêu tăng trưởng GRDP và tăng trưởng 2 con số của địa phương.

Việc ứng dụng KHCN vào trong bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa sẽ là điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của ngành, lĩnh vực văn hóa nói riêng và cả xã hội nói chung trong bối cảnh phát triển mới của địa phương.

Thành ủy viên, Giám đốc Sở KHCN Phạm Văn Trinh chia sẻ: KHCN và đổi mới sáng tạo được xác định là nền tảng, động lực cốt lõi và chuyển đổi số là công cụ then chốt để thúc đẩy kinh tế - xã hội thành phố phát triển bứt phá. Tuy nhiên, sự tăng trưởng này chỉ thực sự bền vững khi được xây dựng trên một nền tảng văn hóa vững chắc. Sự giao thoa giữa công nghệ và văn hóa mang lại những đóng góp to lớn về tạo ra động lực kinh tế mới từ "công nghiệp văn hóa số"; đảm bảo sự phát triển cân bằng, bền vững…

Đặc biệt, tiến trình chuyển đổi số của Đồng Nai lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm. Khi ứng dụng công nghệ số vào văn hóa, thể thao và du lịch cộng đồng, địa phương không chỉ nâng cao chất lượng đời sống xã hội mà còn tăng cường sự tương tác, gắn kết chặt chẽ giữa chính quyền và cộng đồng dân cư.

Chú trọng các giải pháp phát triển bền vững

Trong bối cảnh đổi mới mô hình tăng trưởng theo chiều sâu gắn với đột phá phát triển KHCN chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và phát triển đô thị thông minh, vấn đề về phát triển văn hóa vẫn luôn là nền tảng quan trọng cho sự phát triển bền vững.

Chị Lý Hoàng Hoài Anh (ở phường Trấn Biên) bày tỏ: “Điều tôi cũng như rất nhiều người trẻ kỳ vọng nhất chính là sự bứt phá trong việc đầu tư cho các công trình, thiết chế văn hóa tại địa phương. Để xứng tầm với một đô thị hiện đại, thế hệ trẻ chúng tôi rất cần những không gian văn hóa sáng tạo, các trung tâm nghệ thuật, thể thao đa năng, hiện đại”.

Theo nhiều chuyên gia, KHCN tạo ra tốc độ, trong khi đó, văn hóa đóng vai trò "hệ điều tiết". Việc kết hợp này giúp Đồng Nai chủ động nhận diện và giảm thiểu các tác động tiêu cực của công nghệ đối với môi trường và xã hội, đảm bảo người dân được thụ hưởng thành quả phát triển trong một môi trường an toàn, lành mạnh.

Thành ủy viên, Giám đốc Sở KHCN Phạm Văn Trinh cho biết thêm: Để gắn kết hiệu quả tiến trình chuyển đổi số với việc bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa, ngành KHCN thành phố Đồng Nai đã đề ra những giải pháp trọng tâm, gồm: số hóa di sản và phát triển dữ liệu văn hóa; tăng cường phối hợp, triển khai ứng dụng nền tảng số vào quản lý văn hóa và du lịch; kiến tạo và bảo vệ môi trường văn hóa số an toàn; đẩy mạnh truyền thông và nâng cao kỹ năng số toàn dân…

Hải Quân