Đẩy mạnh đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp nội địa

Báo cáo kiểm điểm giữa nhiệm kỳ của Ban chấp hành Đảng bộ tỉnh khóa VIII nhận định: "đổi mới công nghệ của các doanh nghiệp khu vực trong nước còn yếu kém". Do đó, đẩy mạnh tốc độ đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ngành công nghiệp chủ lực là quyết tâm của tỉnh.

* Công nghệ của các doanh nghiệp tại Đồng Nai ở mức nào?

Qua khảo sát của Sở Khoa học - công nghệ tại 690 doanh nghiệp cho thấy trình độ công nghệ của các doanh nghiệp trên địa bàn tỉnh hiện nay đang nằm ở mức tiên tiến, với hệ số khá cao (0.7). Tuy nhiên, trình độ công nghệ ấy chủ yếu thuộc các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, trong khi đó các doanh nghiệp trong nước chỉ đạt mức trung bình (0.57).

Phân tích cụ thể thì thấy, số lượng doanh nghiệp trong nước đóng trên địa bàn tỉnh có hệ số năng lực công nghệ đạt mức tiên tiến tương đối thấp. Trong 339 doanh nghiệp trong nước được khảo sát chỉ có 35 doanh nghiệp đạt mức tiên tiến (chiếm 10,3%); 246 doanh nghiệp ở mức trung bình (72,5%) và 58 doanh nghiệp thuộc nhóm lạc hậu (17,2%). Trong đó, so với trung bình toàn tỉnh thì chỉ có 3 ngành là: điện tử, chế biến thực phẩm và hóa chất có hệ số năng lực công nghệ cao. Đối với các ngành như: cơ khí, dệt may, sản xuất vật liệu xây dựng và khai thác mỏ đều có hệ số năng lực công nghệ thấp hơn so với bình quân của tỉnh.

Về nguồn nhân lực, dệt may là nhóm ngành có chất lượng lao động rất thấp. Trình độ học vấn của công nhân lao động ngành này chủ yếu dưới bậc phổ thông trung học. Nhiều công ty tuyển dụng lao động chỉ yêu cầu học hết tiểu học nhưng vẫn không thể tuyển đủ số lượng cần thiết. Tổng giám đốc một doanh nghiệp cổ phần may đóng tại TP.Biên Hòa, cho biết: "Do thị trường thiếu hụt nghiêm trọng nên chúng tôi phải tuyển dụng người có trình độ học vấn thấp, phần lớn chỉ là lớp 5, lớp 6. Sau đó chúng tôi phải giải quyết nhiều vấn đề hậu tuyển dụng. Trình độ học vấn thấp nên việc tiếp thu kiến thức nghề, ứng dụng công nghệ hiện đại vào sản xuất rất hạn chế".

Tương tự, nguồn nhân lực trong nhóm ngành cơ khí cũng tương đối thấp, không đủ khả năng để nắm bắt và tiếp thu được những công nghệ mới. Đó cũng là một phần nguyên nhân làm cho doanh nghiệp chưa mạnh dạn trong việc đầu tư máy móc, thiết bị kỹ thuật hiện đại để nâng cao năng lực cạnh tranh. Kém hơn nữa là hai ngành khai thác mỏ và sản xuất vật liệu xây dựng, chủ yếu sử dụng lao động chân tay, người có trình độ thấp. Vì thế, các doanh nghiệp cũng ít quan tâm đầu tư máy móc thiết bị hiện đại, phần lớn chỉ đạt ở mức độ trung bình. Qua khảo sát của các ngành chức năng trong tỉnh, máy móc thiết bị của các doanh nghiệp này phần lớn đều đã cũ và lạc hậu, giá trị còn lại không đáng kể, chỉ số về bảo vệ môi trường, an toàn lao động tương đối thấp.

* Làm gì để đổi mới công nghệ?

Trách nhiệm này trước tiên thuộc về các doanh nghiệp. Để có năng lực cạnh tranh cao thì doanh nghiệp phải không ngừng nâng cao các tiêu chí về công nghệ, tài chính, nhân lực, tổ chức quản trị. Trong đó, trình độ công nghệ đóng vai trò rất quan trọng. Giám đốc Sở Khoa học - công nghệ Phạm Văn Sáng khẳng định: Chất lượng và khả năng quản lý của nhiều doanh nghiệp trong nước còn yếu kém. Khuynh hướng phổ biến là hoạt động quản lý theo kinh nghiệm, thiếu tầm nhìn chiến lược, thiếu kiến thức trên các phương diện: Quản lý tổ chức, chiến lược cạnh tranh, phát triển thương hiệu, ứng dụng công nghệ thông tin. Mặt khác, năng suất lao động thấp, chi phí sản xuất và giá thành sản phẩm cao; năng lực cạnh tranh về tài chính vẫn còn rất yếu kém; chưa chủ động đánh giá thực lực kinh doanh của mình và tìm ra những điểm mạnh cơ bản để phát huy. Trong đổi mới công nghệ, nhiều doanh nghiệp còn thụ động, mang tính tình thế, không có chiến lược về đổi mới công nghệ. Phương thức đổi mới công nghệ được sử dụng nhiều nhất là đầu tư thiết bị, công nghệ nhập khẩu từ nước ngoài. Việc đổi mới như thế chỉ giải quyết được phần ngọn của vấn đề. Điều đó cho thấy, tài chính không phải là quyết định tất cả. Do vậy, sự tự thân đổi mới của các doanh nghiệp là cần có đội ngũ những nhà quản lý giỏi nghề, được đào tạo bài bản và có kinh nghiệm thực tiễn.

Song, sự hỗ trợ của nhà nước có vai trò rất quan trọng giúp doanh nghiệp trong nước đủ sức cạnh tranh và hội nhập sâu với nền kinh tế thế giới. Tại tỉnh Đồng Nai có hai chương trình hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới công nghệ và nâng cao năng lực cạnh tranh là: Chương trình phát triển sản phẩm công nghiệp chủ lực và chương trình khoa học công nghệ hỗ trợ nâng cao năng lực cạnh tranh. Việc hưởng ứng của các doanh nghiệp tham gia chương trình chưa mạnh vì mức hỗ trợ còn thấp. Do đó, thời gian tới, theo kiến nghị của các ngành chức năng thì tỉnh cần đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ doanh nghiệp hơn nữa.

Cụ thể, cần hỗ trợ tư vấn về thiết bị, công nghệ hiện đại, thích hợp và thông tin về thị trường. Sớm cấp vốn ngân sách ban đầu để đưa vào hoạt động Quỹ phát triển khoa học công nghệ (đã được hình thành) hỗ trợ doanh nghiệp vay theo nguyên tắc có hoàn trả phục vụ đổi mới doanh nghiệp. Mặt khác, Đồng Nai tuy có công nghệ đa dạng nhưng cần chú trọng tăng thêm một số công nghệ có hàm lượng chất xám cao như công nghiệp phần mềm, công nghệ sinh học, công nghệ vật liệu mới. Đây là cơ sở để giúp các doanh nghiệp trong nước tiếp cận công nghệ hiện đại tại chỗ, phục vụ đổi mới công nghệ, năng sức cạnh tranh.

Phong Vũ

May mặc là nhóm ngành phần lớn là lao động phổ thông.

Năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp là thể hiện thực lực và lợi thế của doanh nghiệp đó. Để đánh giá được năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp cần xem xét bốn thành phần công nghệ là kỹ thuật, thông tin, con người và tổ chức.

Đẩy mạnh tốc độ đổi mới công nghệ

Đẩy mạnh tốc độ đổi mới công nghệ trong các doanh nghiệp ngành công nghiệp chủ lực; tập trung ưu tiên các ngành công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp có lợi thế so sánh; Phát triển mạnh các ngành công nghiệp phụ trợ, sản xuất linh kiện, phụ kiện, tăng tỷ lệ nội địa hóa; tiếp tục chuyển mạnh gia công sang sản xuất thành phẩm, xuất khẩu trực tiếp... tạo bước chuyển biến mạnh về chất trong phát triển công nghiệp Đồng Nai. Bên cạnh đổi mới cần chú trọng kêu gọi và khuyến khích đầu tư vào ngành công nghiệp công nghệ sinh học và ứng dụng vào sản xuất nông nghiệp.

(Trích phần giải pháp bổ sung trong Báo cáo kiểm điểm giữa nhiệm kỳ của BCH Đảng bộ tỉnh khóa VIII)

Chủ tịch UBND tỉnh Võ Văn Một: "Chú trọng thu hút các dự án công nghệ cao"

Hiện nay, các dự án đầu tư chủ yếu là công nghiệp nhẹ, quy mô nhỏ như may mặc, giày da và công nghiệp chế biến thực phẩm, trong khi các ngành công nghiệp nặng, có vốn lớn, công nghệ hiện đại còn ít. Do vậy, trong thời gian tới, bên cạnh việc thu hút ngày càng nhiều dự án đầu tư, tỉnh chú trọng chọn lọc và khuyến khích thu hút các dự án đầu tư công nghệ cao.

Trong tạo nguồn nhân lực sẽ có chính sách thu hút, trọng dụng lao động có trình độ, tay nghề cao, người tài giỏi, khuyến khích sự sáng tạo của công nhân; chú trọng tái đào tạo nguồn nhân lực, liên kết giữa người sử dụng lao động và cơ sở đào tạo để việc dạy nghề đúng trọng tâm và đảm bảo chất lượng...

TS Phạm Văn Sáng, Giám đốc Sở Khoa học - công nghệ: "Hỗ trợ đổi mới công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực"

Đưa Quỹ phát triển khoa học và công nghệ tỉnh vào hoạt động. Hỗ trợ doanh nghiệp phát triển sản phẩm công nghiệp chủ lực, sản phẩm mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, áp dụng hệ thống quản lý chất lượng tiên tiến, đổi mới và chuyển giao công nghệ, thực hiện tiết kiệm năng lượng, ứng dụng công nghệ thông tin trong sản xuất kinh doanh. Giải pháp rất quan trọng nữa là, đẩy mạnh tiến độ xây dựng Trung tâm ứng dụng công nghệ sinh học để làm cầu nối giữa nghiên cứu và ứng dụng, góp phần xây dựng ngành công nghệ sinh học trong tương lai.

Tiếp tục thực hiện có hiệu quả đề án đào tạo nguồn nhân lực. Đây là vấn đề ưu tiên giải quyết bởi vì trong các hệ số kỹ thuật, thông tin, con người, tổ chức và năng lực của công nghệ thì hệ số về con người là thấp nhất. Để làm được điều này, cần có thêm giải pháp thực hiện chủ trương đầu tư cơ sở vật chất kỹ thuật tại TP.Hồ Chí Minh nhằm sử dụng nhân lực nơi đây cho các chương trình khoa học công nghệ của tỉnh. Bên cạnh đó, cần có chính sách tạo động lực vật chất và tinh thần mạnh mẽ, trọng dụng, tôn vinh nhân tài khoa học và công nghệ.

P.V (GHI)