Giúp học sinh, sinh viên nhận diện quan điểm sai trái trên không gian mạng

Mạng xã hội (MXH) đang trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống, trong đó có học sinh (HS), sinh viên (SV). Các nền tảng MXH giúp ích cho HS, SV trong việc học tập, nghiên cứu, tiếp cận tin tức và các hoạt động xã hội nhưng cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu không được sử dụng một cách có định hướng.

Do đó, vai trò của giáo viên cần được phát huy mạnh mẽ để hướng dẫn HS, SV kỹ năng kiểm chứng thông tin, biết phân tích, phản biện, kiểm chứng tính xác thực của thông tin và biết trang bị kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân trên môi trường điện tử.

Nhận thức rõ tác động tiêu cực từ mạng xã hội

Em Nguyễn Lâm Bảo Trân, cựu HS lớp 12A5, Trường THPT Trần Phú (phường Bình Lộc) chia sẻ: Thông qua nền tảng MXH, HS tiếp cận được các bài giảng trực quan, video học tập từ các thầy cô giáo, chuyên gia, bạn bè giúp HS học tập hiệu quả hơn. Tham gia các diễn đàn học tập trên nền tảng MXH giúp HS, SV tự tin bày tỏ quan điểm, học hỏi cách tranh luận văn minh và tiếp cận kho tàng kiến thức phong phú...

Chi bộ Trường THPT Trần Phú (phường Bình Lộc) tổ chức Lễ kết nạp đảng viên là học sinh, kết hợp về nguồn tại “địa chỉ đỏ” Nghĩa trang liệt sĩ Long Khánh.

Bên cạnh những mặt tích cực nêu trên, MXH cũng tiềm ẩn nhiều thông tin độc hại. Nguy hiểm hơn, MXH đang trở thành môi trường bị các thế lực thù địch, phản động cài cắm các nội dung xuyên tạc lịch sử; bôi nhọ hình ảnh, uy tín lãnh đạo Đảng, Nhà nước bằng cách cắt ghép, dàn dựng tinh vi nhằm gây nhiễu loạn thông tin. Thế lực thù địch cũng tận dụng MXH để thực hiện những “bẫy” thao túng tâm lý, từ đó làm phai nhạt lý tưởng trong HS, SV; dẫn dụ người trẻ vào những việc vi phạm pháp luật.

Ngoài ra, nếu không làm chủ được bản thân, HS, SV dễ bị lệ thuộc vào MXH, dẫn đến lười nghiên cứu, lười tư duy khiến cho việc tiếp thu kiến thức trở nên hời hợt, thiếu chiều sâu; không cập nhật các kiến thức pháp luật, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước nên dễ tin vào các thông tin một chiều, thiếu kiểm chứng trên MXH.

HS, SV - lực lượng đang trong quá trình hình thành nhận thức và thế giới quan, rất cần sự chung tay của cả hệ thống chính trị, gia đình, nhà trường, đặc biệt là đội ngũ giáo viên - những người không chỉ truyền đạt kiến thức mà còn hướng dẫn HS, SV kỹ năng kiểm chứng thông tin, rèn luyện tư duy phản biện, nhận diện rõ thủ đoạn xuyên tạc, trang bị kỹ năng số, kỹ năng bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng.

Giúp học sinh hình thành tư duy phản biện

Thầy Phạm Văn Tín, giáo viên Trường THPT Đa Kia (xã Đa Kia) cho rằng: Để không bị lạc lối giữa “ma trận” tin giả, tin không đúng sự thật trên không gian mạng, HS, SV cần được trang bị cách sử dụng công nghệ thông minh, định hướng cách tiếp cận; quan trọng hơn nữa là phải hình thành được năng lực nhận diện, kiểm chứng và đánh giá độ tin cậy của thông tin.

Trước sự phát triển và lan truyền nhanh chóng của MXH hiện nay, trong quá trình giảng dạy, giáo viên cần lồng ghép, hướng dẫn HS biết nhận định đúng - sai khi tiếp nhận thông tin từ các nguồn khác nhau; giúp HS hình thành năng lực tư duy độc lập, có khả năng phản biện, tránh làn sóng a dua, không cư xử theo trào lưu đám đông.

Giáo viên cũng cần tuyên truyền các thông tin chính thống một cách hấp dẫn, phù hợp với tâm lý giới trẻ; cung cấp thông tin nhanh, rõ ràng, dễ hiểu để HS dễ dàng tiếp cận với các luồng thông tin chính xác.

Cô Ngô Thị Yến, giáo viên Trường THCS Đinh Tiên Hoàng (xã Bình Minh) bộc bạch: Trực tiếp giảng dạy môn Giáo dục công dân, bên cạnh giúp HS biết gắn lý luận với thực tiễn, lý thuyết với thực hành, tôi đặc biệt quan tâm giáo dục về đạo đức, lối sống cho HS, giúp các em điều chỉnh hành vi của mình cho phù hợp với chuẩn mực của xã hội.... Tôi cũng dành nhiều thời gian giáo dục, bồi dưỡng HS có lòng yêu nước, chấp hành tốt quy định của pháp luật và nhận biết trách nhiệm pháp lý mà các em sẽ phải chịu khi vi phạm.

“Do chưa nhận thức rõ thông tin xấu, độc trên MXH nên một số HS chia sẻ, bình luận những thông tin này. Vô hình trung, các em trở thành người phát tán những thông tin không chính thống, ảnh hưởng tới chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước. Do đó, giáo viên cần tăng cường giáo dục kỹ năng giúp HS biết chọn lọc thông tin ở các trang mạng chính thống; trang bị cho HS những kỹ năng mềm, kỹ năng tư duy phản biện, kỹ năng phân biệt, kiểm chứng, xử lý thông tin trên các trang mạng” - cô giáo Ngô Thị Yến nhấn mạnh.

Tiến sĩ Ngô Thị Huyền, Trưởng bộ môn Lý luận chính trị, Trường đại học Lạc Hồng (phường Trấn Biên) nhận định: Đội ngũ giáo viên, giảng viên trong các trường phổ thông, cao đẳng, đại học cần hiểu thấu đáo, khoa học về chủ nghĩa Mác - Lênin và tư tưởng Hồ Chí Minh; nâng cao chuyên môn và nhận thức sâu rộng về lý luận cách mạng, chính trị, củng cố niềm tin vào lý tưởng cách mạng, đủ trình độ giúp HS, SV cập nhật, nhận diện được quan điểm sai trái, thù địch chống phá Ðảng, Nhà nước. Từ đó hướng các em tới việc đấu tranh với luận điệu xuyên tạc của thế lực thù địch.

Trong bối cảnh bùng nổ thông tin như hiện nay và sự chống phá của các thế lực thù địch, HS, SV phải được trang bị năng lực nhận diện, năng lực kiểm chứng thông tin và tư duy phản biện, từ đó biết đấu tranh với những thông tin sai trái, xấu độc.

Tiến sĩ NGÔ THỊ HUYỀN, Trưởng bộ môn Lý luận chính trị, Trường đại học Lạc Hồng

Bên cạnh đó, nhà trường, giáo viên, tổ chức Đoàn, Hội tiếp tục xây dựng hoặc nâng hiệu quả các fanpage của đơn vị mình để cập nhật nhanh chóng chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; các sự kiện chính trị, thời sự... nhằm giúp HS, SV nhận biết, cảnh giác trước các thông tin xấu độc, xuyên tạc, phản động của các thế lực thù địch; bảo vệ thông tin cá nhân trên không gian mạng…

Phương Hằng