Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI: Quốc hội thảo luận về 4 dự án luật

(ĐN) - Ngày 2-11, tiếp tục chương trình làm việc tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, Quốc hội đã tiến hành thảo luận ở hội trường về các dự án luật nhận được sự quan tâm của các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) và cử tri: Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư; Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác (sửa đổi)...

Hoàn thiện hành lang pháp lý, bảo đảm sự tự nguyện, công bằng, minh bạch

Đoàn Chủ tịch điều hành phiên thảo luận ngày 2-11. Ảnh:quochoi.vn

Qua 20 năm thi hành, Luật Hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác đã tạo thành hành lang pháp lý quan trọng, thúc đẩy sự phát triển của kỹ thuật ghép tạng ở nước ta, mang lại cơ hội sống cho hàng ngàn người bệnh; đồng thời lan tỏa tinh thần nhân ái, sẻ chia sự tự nguyện, hiến tặng một phần cơ thể của mình để cứu chữa người khác, kể cả sau khi sự sống đã kết thúc.

Tuy nhiên, thực tiễn phát sinh nhiều vấn đề, luật hiện hành chưa được điều chỉnh và chưa quy định đầy đủ. Vì vậy, việc sửa đổi toàn diện luật này không chỉ hoàn thiện hành lang pháp lý cho một lĩnh vực chuyên sâu, mà còn là hoàn thiện thể chế để sự sống được tiếp nối từ nghĩa cử nhân văn cao đẹp; khắc phục những bất cập, mở rộng cơ hội cứu chữa cho bệnh nhân. Bảo đảm sự tự nguyện, công bằng, minh bạch trong hoạt động hiến, lấy, ghép mô, bộ phận cơ thể người và hiến, lấy xác; đấu tranh phòng ngừa, xử lý nghiêm khắc các hành vi trục lợi làm sai lệch bản chất nhân văn, nhân đạo của chính sách.

Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai tham dự phiên họp tại hội trường ngày 2-11. Ảnh: CTV

Ghi nhận việc Bộ Y tế đã lắng nghe, dự kiến tiếp thu, điều chỉnh các quy định liên quan đến người dưới 18 tuổi, đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) tán thành hướng điều chỉnh thận trọng. Đại biểu góp ý 3 vấn đề, trước hết cần làm rõ việc bỏ quyền đăng ký hiến không đồng nghĩa với cấm mọi trường hợp hiến của người dưới 18 tuổi. Điều 10 chỉ cho người từ đủ 18 tuổi đăng ký hiến. Tuy nhiên, điểm đ khoản 1 Điều 12 vẫn cho phép người dưới 18 tuổi hiến mô tái sinh cho anh, chị, em ruột khi không có người hiến trưởng thành phù hợp và có sự đồng ý của cha mẹ theo quy định. Điều 12, Điều 20 vẫn cho phép lấy mô, tạng sau chết não hoặc chết tuần hoàn khi người đại diện đồng ý bằng văn bản. Đại biểu đề nghị giải thích rõ sự phân biệt này; đồng thời bổ sung cơ chế ghi nhận ý kiến của người dưới 18 tuổi theo khả năng nhận thức, không lấy mô khi người đó có khả năng nhận thức và thể hiện sự phản đối. Không để tình cảm, trách nhiệm gia đình trở thành sức ép buộc một người phải hiến.

Đại biểu Trịnh Xuân An (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại hội trường ngày 2-11. Ảnh: CTV

Thứ hai, cần xác lập vai trò thực chất của Hội đồng tư vấn lấy, ghép mô tại Điều 15. Sự đồng ý hiến và kết luận đủ điều kiện lấy mô là hai yêu cầu độc lập, phải đồng thời được đáp ứng. Người hiến, người đại diện quyết định việc tự nguyện hiến theo pháp luật; Hội đồng đánh giá điều kiện pháp lý, chuyên môn, mức độ an toàn và nguy cơ bị lợi dụng. Vì vậy, việc quy định Hội đồng kết luận bằng văn bản không phải là quyết định thay ý chí người hiến. Đó là căn cứ xác nhận trường hợp này có đủ điều kiện để thực hiện hay không.

Đại biểu đề nghị đối với người hiến dưới 18 tuổi, phải có kết luận bằng văn bản của Hội đồng, làm rõ nguy cơ trước mắt và lâu dài, tính tự nguyện, căn cứ xác định không có người hiến trưởng thành phù hợp và dấu hiệu xung đột lợi ích. Khi chưa đủ căn cứ hoặc còn nghi vấn thì chưa được tiến hành.

Thứ ba, phải kiểm soát chặt quy trình xác định chết não, chết tuần hoàn, ngăn chặn việc lợi dụng để phạm tội.

“Luật phải bảo vệ tối đa sức khỏe, sinh mệnh người dân Việt Nam, tạo cơ hội cứu chữa an toàn và cơ chế hữu hiệu ngăn chặn giết người, cưỡng ép hiến, mua bán, ghép tạng trái pháp luật. Bảo vệ người hiến, người bệnh và thầy thuốc chính là nền tảng củng cố niềm tin, lan tỏa nghĩa cử hiến tặng” - đại biểu Trịnh Xuân An nhấn mạnh.

Tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, mở rộng không gian phát triển

Thảo luận về Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đầu tư, nhiều ĐBQH đề nghị hoàn thiện cơ chế ưu đãi đầu tư đặc biệt theo hướng gắn ưu đãi với kết quả thực hiện cam kết của nhà đầu tư; có tiêu chí cụ thể để đánh giá hiệu quả, tác động lan tỏa, đồng thời tăng cường giám sát, xử lý và thu hồi ưu đãi đối với các trường hợp không thực hiện đúng cam kết.

Đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại hội trường ngày 2-11. Ảnh: CTV

Theo đại biểu Nguyễn Trung Kiên (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai), sửa đổi, bổ sung Luật Đầu tư không chỉ nhằm tháo gỡ những điểm nghẽn về thủ tục hành chính, mở rộng không gian phát triển cho doanh nghiệp, mà còn phải đáp ứng yêu cầu bảo vệ vững chắc an ninh quốc gia, bảo đảm trật tự, an toàn xã hội trong điều kiện hội nhập quốc tế sâu rộng.

Đại biểu cho rằng dự thảo luật đã có những quy định quan trọng về bảo đảm quốc phòng, an ninh, trong đó có khoản 3 Điều 5 về đình chỉ, ngừng, chấm dứt hoạt động đầu tư gây phương hại hoặc có nguy cơ gây phương hại đến quốc phòng, an ninh; Điều 21 về điều kiện bảo đảm quốc phòng, an ninh đối với nhà đầu tư nước ngoài góp vốn, mua cổ phần, mua phần vốn góp; Điều 24 về các dự án tại địa bàn có ảnh hưởng đến quốc phòng, an ninh. Đây là những cơ sở pháp lý cần thiết, song cần tiếp tục hoàn thiện theo hướng chủ động phòng ngừa, phát hiện sớm và xử lý kịp thời các nguy cơ, thay vì chỉ tập trung vào việc xử lý khi vi phạm đã xảy ra.

Nhấn mạnh việc hoàn thiện quy định pháp luật, hình thành cơ chế kiểm soát đầu tư theo mức độ rủi ro, theo đại biểu trước hết cần nghiên cứu bổ sung tại Điều 5 về chính sách đầu tư kinh doanh nguyên tắc minh bạch chủ thể đầu tư, chủ sở hữu hưởng lợi, nguồn vốn và mục đích đầu tư. Nghiêm cấm việc lợi dụng hoạt động đầu tư để che giấu chủ thể thực sự kiểm soát doanh nghiệp, hợp thức hóa tài sản do phạm tội mà có hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, xâm phạm quốc phòng, an ninh quốc gia, trật tự, an toàn xã hội...

Chiều cùng ngày, Quốc hội đã tiến hành thảo luận về Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) và Luật Luật sư (sửa đổi). Các ĐBQH cho rằng, Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) là dự án luật có ý nghĩa nhân văn sâu sắc, giúp trẻ em khi không có cơ hội sống trong môi trường gia đình nơi mình sinh ra, được chăm sóc, giáo dục và sống trong mái ấm gia đình thay thế an toàn, bền vững, bảo đảm sự phát triển toàn diện, các lợi ích tốt nhất cho trẻ em. Do đó, cần quy định để đảm bảo chặt chẽ về vấn đề điều kiện của người nhận con nuôi, vừa bảo vệ trẻ em theo quy định của Luật Trẻ em.

Theo các đại biểu, nhận con nuôi là để mở ra một cánh cửa, một mái ấm cho trẻ em, không thể để thủ tục nhân văn ấy trở thành cánh cửa cho hành vi mua bán, chuyển giao hay lạm dụng trẻ em. Dự án Luật Nuôi con nuôi (sửa đổi) bảo đảm mọi trẻ em được phát triển toàn diện, bình đẳng, không bị phân biệt đối xử, lấy gia đình làm nền tảng, chú trọng chăm sóc, nuôi dưỡng, phát triển toàn diện trẻ em trong những năm đầu đời và từng giai đoạn phát triển.  

Thảo luận về dự án Luật Luật sư (sửa đổi), các ĐBQH đánh giá cao cơ quan soạn thảo đã nghiên cứu bổ sung nhiều nội dung mới, trong đó có việc đổi mới phương thức đào tạo, tuyển chọn luật sư; quy định về kỳ thi quốc gia về luật sư; mở rộng phạm vi nghề nghiệp cũng như phát triển tổ chức hành nghề luật sư để nâng cao chất lượng luật sư trong kỷ nguyên số.

Ngày mai 3-11, theo chương trình dự kiến Quốc hội thảo luận ở hội trường về các dự án Luật Trưng mua, trưng dụng tài sản (sửa đổi); Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ; Luật Đấu giá tài sản (sửa đổi) và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực.

N.Hạ (tổng hợp)