Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trong kỷ nguyên mới (Kỳ 1)

KỲ 1:
40 NĂM ĐỔI MỚI ĐƯA VIỆT NAM BƯỚC VÀO THỜI KỲ PHÁT TRIỂN MỚI

Đường lối đổi mới từ năm 1986 của Đảng Cộng sản Việt Nam là sự vận dụng và phát triển sáng tạo chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh vào điều kiện cụ thể của Việt Nam. Thực tiễn 40 năm đổi mới là minh chứng sinh động, bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc, phủ nhận con đường phát triển mà Đảng và nhân dân ta đã lựa chọn.

Đại hội VI của Đảng năm 1986 mở ra công cuộc đổi mới toàn diện đất nước - bước ngoặt mang ý nghĩa lịch sử, thể hiện bản lĩnh “nhìn thẳng vào sự thật, nói rõ sự thật”, đưa Việt Nam thoát khỏi khủng hoảng và bước vào thời kỳ phát triển mới. Ảnh tư liệu

Những giá trị lý luận và thực tiễn của đường lối đổi mới của Đảng

Đổi mới không phải là từ bỏ mục tiêu xã hội chủ nghĩa, mà là đổi mới tư duy, cơ chế và phương thức phát triển để thực hiện hiệu quả hơn mục tiêu đó. Đại hội VI của Đảng đã xác định rõ: Đổi mới là “Vấn đề có ý nghĩa sống còn đối với đất nước, nhưng đổi mới không phải là thay đổi mục tiêu mà là thay đổi tư duy và phương thức thực hiện mục tiêu” [1].

Một trong những thành tựu lý luận nổi bật của Đảng là hình thành và phát triển mô hình kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa (XHCN). Đây là mô hình vừa vận hành đầy đủ, đồng bộ theo cơ chế thị trường, vừa bảo đảm định hướng XHCN dưới sự lãnh đạo của Đảng, quản lý của Nhà nước pháp quyền XHCN, hướng tới mục tiêu phát triển con người, thực hiện tiến bộ và công bằng xã hội. Nền kinh tế Việt Nam đã hình thành đầy đủ các thành phần kinh tế, các loại thị trường và ngày càng hội nhập sâu rộng với kinh tế thế giới. Đến nay, Việt Nam hiện có quan hệ kinh tế - thương mại với hơn 220 quốc gia và vùng lãnh thổ, tham gia hơn 500 hiệp định song phương và đa phương; đến cuối năm 2024 có 73 quốc gia công nhận Việt Nam là nền kinh tế thị trường.

Theo Heritage Foundation (Quỹ Di sản Mỹ) đánh giá, từ năm 1995, không quốc gia nào có quy mô tương đương đạt được tự do kinh tế như Việt Nam nhờ cải cách kinh tế theo định hướng thị trường. Xếp hạng Chỉ số tự do kinh tế năm 2024 của Việt Nam đạt 62,8 điểm, xếp thứ 59/176 quốc gia và tăng 13 bậc so với năm 2023 [2]. Công ty tư vấn chiến lược và định giá thương hiệu độc lập hàng đầu thế giới tại Anh (BrandFinance), thương hiệu quốc gia Việt Nam được định giá tăng 102% trong giai đoạn 2019-2023, đạt mức 498,13 tỷ USD năm 2023; năm 2024 tăng thêm 2% giá trị, đạt mức 507 tỷ USD.

Những kết quả đó khẳng định kinh tế thị trường không “đồng nghĩa” với chủ nghĩa tư bản như các quan điểm xuyên tạc cố tình áp đặt. Vấn đề cốt lõi nằm ở mục tiêu phát triển, bản chất chế độ và vai trò lãnh đạo xã hội. Ở Việt Nam, kinh tế thị trường được định hướng phục vụ con người, bảo đảm an sinh xã hội và phát triển bền vững. Thực tiễn qua 40 năm đổi mới cho thấy, Đảng ta không né tránh khuyết điểm mà kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Điều đó thể hiện bản lĩnh tự chỉnh đốn của Đảng, chứ không phải “sự mục ruỗng của chế độ” như các luận điệu xuyên tạc.

Thành tựu 40 năm đổi mới chính là bằng chứng bác bỏ mọi luận điệu xuyên tạc

Nếu lý luận là “kim chỉ nam”, thì thực tiễn phát triển đất nước là minh chứng thuyết phục nhất phản bác mọi quan điểm sai trái, thù địch.

- Thứ nhất, đổi mới không phải là “từ bỏ chủ nghĩa xã hội”: Các thế lực thù địch thường xuyên xuyên tạc rằng đổi mới đồng nghĩa với “đổi màu chế độ”. Thực tiễn phát triển của Việt Nam cho thấy điều ngược lại. Từ một quốc gia có hơn 60% hộ nghèo vào cuối những năm 1980, đến nay tỷ lệ nghèo đa chiều giảm còn 1,3%; bảo hiểm y tế bao phủ 95,2% dân số; tuổi thọ trung bình đạt 74,8 tuổi [3]. Việt Nam đang triển khai chương trình xây dựng ít nhất 1 triệu căn nhà ở xã hội, hoàn thành xóa nhà tạm, nhà dột nát trên phạm vi cả nước.

Cầu Hóa An kết nối giữa 2 phường Trấn Biên và Biên Hòa. Ảnh: Nguyễn Anh Trọng

Theo Báo cáo Hạnh phúc thế giới năm 2025, Việt Nam đứng thứ 46/146 quốc gia, tăng liên tục nhiều năm và thuộc nhóm quốc gia có mức độ hài lòng cuộc sống cao ở Đông Nam Á. Những kết quả đó cho thấy mục tiêu xuyên suốt của đổi mới không phải chạy theo tăng trưởng đơn thuần mà là phát triển vì con người, bảo đảm mọi người dân được thụ hưởng thành quả phát triển. Đây chính là bản chất XHCN trong điều kiện phát triển kinh tế thị trường ở Việt Nam.

- Thứ hai, kinh tế thị trường định hướng XHCN là “mô hình mâu thuẫn”: Luận điệu cho rằng “kinh tế thị trường không thể đi cùng chủ nghĩa xã hội” là sự áp đặt phi lịch sử và thiếu cơ sở khoa học. Những năm trước đổi mới, Việt Nam là một trong những nước nghèo nhất thế giới, lạm phát năm 1986 lên tới 774,7%, sản xuất trì trệ, đời sống nhân dân vô cùng khó khăn. Chính đường lối đổi mới đã đưa đất nước thoát khỏi khủng hoảng và bước vào thời kỳ phát triển mạnh mẽ.

Trong gần 40 năm đổi mới, Việt Nam duy trì tốc độ tăng trưởng thuộc nhóm cao của khu vực; quy mô GDP năm 2025 đạt trên 510 tỷ USD; thu nhập bình quân đầu người vượt 5.000 USD.

Việt Nam đã trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu và là điểm sáng về ổn định kinh tế vĩ mô, phục hồi sau đại dịch Covid-19. Điều đặc biệt là tăng trưởng kinh tế ở Việt Nam luôn gắn với ổn định chính trị, kiểm soát bất bình đẳng và bảo đảm an sinh xã hội. Đây chính là điểm khác biệt căn bản giữa mô hình kinh tế thị trường định hướng XHCN ở Việt Nam với mô hình thị trường tư bản chủ nghĩa thuần túy chạy theo lợi nhuận tối đa.

- Thứ ba, lấy hạn chế để phủ nhận thành tựu là cách nhìn phiến diện: Một thủ đoạn phổ biến của các thế lực thù địch là tuyệt đối hóa những hạn chế, yếu kém để phủ nhận toàn bộ thành tựu đổi mới. Không có quốc gia nào phát triển mà không tồn tại khó khăn, mâu thuẫn và những vấn đề xã hội phát sinh trong quá trình phát triển. Điều quan trọng không phải là “có khuyết điểm hay không”, mà là chế độ đó có đủ năng lực tự sửa chữa, tự hoàn thiện và tiếp tục phát triển hay không.

Đảng ta không né tránh khuyết điểm mà kiên quyết đấu tranh phòng, chống tham nhũng, tiêu cực với tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ”. Chỉ riêng nhiệm kỳ Đại hội XIII, hàng loạt cán bộ cấp cao thuộc diện Trung ương quản lý đã bị xử lý kỷ luật, truy tố theo quy định pháp luật [4]. Điều đó thể hiện bản lĩnh tự chỉnh đốn của Đảng, chứ không phải “sự mục ruỗng của chế độ” như các luận điệu xuyên tạc. Nếu đổi mới “thất bại” như những luận điệu chống phá rêu rao thì không thể có một Việt Nam giữ vững ổn định chính trị suốt nhiều thập niên, không thể trở thành đối tác tin cậy của cộng đồng quốc tế, càng không thể có vị thế và uy tín quốc tế ngày càng cao như hiện nay.

Yêu cầu đấu tranh trong giai đoạn mới

Bên cạnh những thành tựu to lớn, đất nước vẫn còn không ít khó khăn như chất lượng tăng trưởng chưa thật bền vững, năng suất lao động còn hạn chế, khoảng cách phát triển giữa các vùng miền vẫn còn cao. Tuy nhiên, những hạn chế đó không phủ định đường lối đổi mới mà càng đặt ra yêu cầu phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ hơn. Trong bối cảnh toàn cầu hóa, chuyển đổi số và cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, công tác đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng cần tập trung vào 3 yêu cầu trọng tâm.

Thứ nhất, tiếp tục nâng cao chất lượng nghiên cứu lý luận, làm rõ hơn mô hình phát triển của Việt Nam trong giai đoạn mới; luận giải sâu sắc mối quan hệ giữa kinh tế thị trường và định hướng XHCN; giữa tăng trưởng kinh tế với tiến bộ, công bằng xã hội.

Thứ hai, tăng cường tổng kết thực tiễn, sử dụng dữ liệu khách quan, luận cứ khoa học và bằng chứng thực tiễn để đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái. Chính thành tựu phát triển của đất nước là minh chứng thuyết phục nhất bác bỏ mọi sự xuyên tạc của các thế lực thù địch.

Thứ ba, đổi mới mạnh mẽ phương thức tuyên truyền, đấu tranh trên không gian mạng; tận dụng hiệu quả công nghệ số và truyền thông đa nền tảng để lan tỏa thông tin tích cực, nâng cao “sức đề kháng” xã hội trước thông tin xấu, độc. Kết hợp chặt chẽ giữa “xây” và “chống”, lấy cái đúng, cái đẹp và giá trị tích cực để đẩy lùi tiêu cực.

Qua 40 năm đổi mới, Việt Nam đã tạo nên một sự thật lịch sử không thể phủ nhận: Con đường mà Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh và nhân dân ta lựa chọn là đúng đắn, khoa học và phù hợp với thực tiễn đất nước. Từ một quốc gia nghèo nàn, bị chiến tranh tàn phá và bao vây cấm vận, Việt Nam đã vươn lên trở thành nền kinh tế có quy mô thuộc nhóm cao trong khu vực, đời sống nhân dân không ngừng được nâng cao, vị thế và uy tín quốc tế ngày càng được khẳng định. Đại hội XIII của Đảng Cộng sản Việt Nam đã khẳng định: Đất nước ta chưa bao giờ có được cơ đồ, tiềm lực, vị thế và uy tín quốc tế như ngày nay…

Nguyễn Hữu Thọ

Kỳ 2: Tự chỉnh đốn - sức mạnh từ bên trong của Đảng

[1] Đảng Cộng sản Việt Nam (1987), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ VI, Nxb Sự thật, tr. 45.

[2] Năm 2022 so với năm 2021, chỉ số Tự do kinh tế của Việt Nam tăng 6 bậc, từ vị trí thứ 90 lên vị trí thứ 84. Chỉ số thành phần Tự do kinh doanh tăng điểm mạnh với mức tăng 8,4 điểm (từ 65,2 lên 73,6 điểm). Chỉ số Đổi mới sáng tạo toàn cầu (GII), xếp hạng của Việt Nam năm 2024 ở vị trí thứ 44/133 quốc gia, tăng 2 bậc so với năm 2023, năm 2025 duy trì vị trí 44/139, đứng thứ 3 trong khu vực ASEAN (sau Singapore và Malaysia).

[3] Đảng Cộng sản Việt Nam, (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV, tập I, Nxb Chính trị quốc gia Sự thật, tr. 52.

[4] Trong nhiệm kỳ Đại hội XIII, đã kỷ luật 17.808 công chức, viên chức, cho nghỉ việc, thôi việc 10.880 người, cho từ chức, miễn nhiệm, thôi giữ chức vụ đối với 94 cán bộ diện Trung ương quản lý, trong đó có 7 ủy viên Bộ Chính trị, 1 ủy viên Ban Bí thư và 18 ủy viên Trung ương Đảng, có cả lãnh đạo chủ chốt của Đảng, Nhà nước, trên 1.000 cán bộ diện ban thường vụ, ủy viên ban chấp hành cấp ủy cấp tỉnh.