Bảo đảm hoạt động giám sát an toàn thực phẩm thực chất, tránh hình thức

(ĐN) - Chiều 24-10, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội thảo luận tại tổ về dự án Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi). Tham dự phiên thảo luận tại Tổ 4 gồm các đại biểu Quốc hội (ĐBQH) thuộc Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai và các tỉnh Quảng Trị, Điện Biên.

Quang cảnh phiên thảo luận tại Tổ 4 chiều 24-10. Ảnh: CTV

Quản lý bếp ăn tập thể theo mức độ nguy cơ

Góp ý dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Lê Hoàng Hải (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) cơ bản tán thành sự cần thiết sửa đổi toàn diện Luật An toàn thực phẩm năm 2010. Đại biểu đánh giá dự thảo đã có 4 điểm mới. Trong đó, một trong những điểm đáng ghi nhận của dự thảo là chuyển trọng tâm sang quản lý dựa trên nguy cơ, đồng thời từng bước xây dựng hạ tầng dữ liệu phục vụ công tác giám sát, hậu kiểm. Dự thảo cũng đã bổ sung quy định về trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và điều kiện đối với cơ sở giao đồ ăn trực tuyến, phù hợp với sự phát triển của các phương thức kinh doanh mới.

Đại biểu Lê Hoàng Hải (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: CTV

Tuy nhiên, đại biểu cho rằng một số nội dung “đột phá” vẫn được giao Chính phủ hoặc Bộ trưởng Bộ Y tế quy định chi tiết, trong khi đó, những nguyên tắc thực chất cần được thể hiện rõ hơn ngay trong luật. Trong đó, quản lý an toàn thực phẩm tại bếp ăn tập thể là vấn đề cần được xem xét kỹ lưỡng.

Đại biểu chỉ ra rằng dự thảo đang quy định việc miễn giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm đối với một số cơ sở không có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm, trong đó có loại hình bếp ăn tập thể thuộc diện được miễn. Theo đại biểu, cách tiếp cận này chưa phản ánh đầy đủ mức độ nguy cơ thực tế vì nguy cơ này không phụ thuộc vào việc cơ sở có đăng ký ngành nghề kinh doanh hay không, mà còn liên quan đến số lượng suất ăn mỗi bữa, đặc điểm của người sử dụng và việc chế biến tập trung từ một nguồn. Vì vậy, bếp ăn bán trú phục vụ hàng trăm trẻ mầm non không nên được đánh giá tương tự một cửa hàng kinh doanh thực phẩm bao gói sẵn chỉ dựa trên tiêu chí hình thức. Thực tế cũng cho thấy hậu quả của các vụ ngộ độc thực phẩm có thể rất nghiêm trọng khi nhiều người cùng sử dụng thức ăn được chế biến tại một địa điểm.

Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung một khoản vào Điều 10: “Bếp ăn tập thể phục vụ trẻ em, học sinh tại cơ sở giáo dục, người bệnh tại cơ sở khám bệnh, chữa bệnh, người cao tuổi tại cơ sở trợ giúp xã hội phải cập nhật thông tin trên Hệ thống cơ sở dữ liệu về an toàn thực phẩm; thuộc đối tượng hậu kiểm ưu tiên theo điểm d khoản 2 Điều 57 và không bị giới hạn bởi tần suất kiểm tra quy định tại khoản 8 Điều 57 của Luật này”.

“Phương án này không phát sinh thủ tục hành chính mới mà vẫn tập trung được nguồn lực hậu kiểm vào nơi nguy cơ cao nhất” - đại biểu Lê Hoàng Hải nêu rõ. Bên cạnh đó, đại biểu cho rằng cần thống nhất khái niệm “bếp ăn tập thể” trong dự thảo luật; đồng thời, nhấn mạnh vào trách nhiệm truy xuất nguồn gốc nguyên liệu và bảo đảm an toàn đối với suất ăn thuê ngoài…

Đại biểu Điểu Huỳnh Sang (Đoàn Đại biểu Quốc hội thành phố Đồng Nai) phát biểu thảo luận tại tổ. Ảnh: CTV

Đối với quy định về trách nhiệm bồi thường thiệt hại, đại biểu Lê Hoàng Hải đề nghị dự thảo luật không đặt thêm điều kiện hành chính làm hạn chế quyền yêu cầu bồi thường của người bị thiệt hại, đồng thời cần bảo đảm tính thống nhất với pháp luật dân sự và pháp luật về bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Cụ thể, khoản 5 Điều 55 dự thảo quy định “tổ chức, cá nhân cung cấp thực phẩm khi có kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền về việc gây ra sự cố về an toàn thực phẩm thì phải bồi thường thiệt hại do sự cố gây ra theo quy định của pháp luật về dân sự”. Theo đại biểu, quy định này có thể khiến kết luận của cơ quan quản lý trở thành điều kiện bắt buộc để phát sinh nghĩa vụ bồi thường.

Do đó, đại biểu đề nghị bỏ cụm từ yêu cầu phải có “kết luận chính thức của cơ quan có thẩm quyền” tại khoản 5 Điều 55. Thay vào đó, cần bổ sung nguyên tắc: kết luận của cơ quan có thẩm quyền là một trong những căn cứ xác định trách nhiệm bồi thường; việc chưa có kết luận không cản trở quyền yêu cầu bồi thường…

Đề xuất tăng quyền giám sát an toàn thực phẩm cho người sử dụng suất ăn tập thể

Đối với dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi), đại biểu Nguyễn Quốc Dũng (Đoàn ĐBQH thành phố Đồng Nai) dẫn chứng: Từ thực tiễn tại thành phố Đồng Nai cho thấy việc bảo đảm an toàn thực phẩm đối với suất ăn tập thể là vấn đề cần được quan tâm. Hiện nay, nhiều cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, cơ sở giáo dục và cơ sở y tế trực tiếp lựa chọn, ký hợp đồng với các đơn vị cung cấp dịch vụ ăn uống để phục vụ công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên, người bệnh và các đối tượng khác.

Việc cung cấp suất ăn tập thể thường được thực hiện theo hai hình thức: Ký hợp đồng với đơn vị cung cấp dịch vụ tổ chức chế biến, nấu ăn tại bếp ăn của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp hoặc cơ sở; ký hợp đồng với đơn vị chế biến suất ăn tại địa điểm khác rồi vận chuyển đến nơi phục vụ. Dù thực hiện theo hình thức nào, quá trình cung cấp suất ăn đều cần được kiểm soát chặt chẽ, từ lựa chọn nguyên liệu, sơ chế, chế biến, bảo quản đến vận chuyển và phục vụ. Trong khi đó, khi xảy ra sự cố mất an toàn thực phẩm, những người trực tiếp chịu ảnh hưởng lại chính là người sử dụng bữa ăn, trong đó có công nhân, người lao động, học sinh, sinh viên và người bệnh…

Từ thực tế này, đại biểu Nguyễn Quốc Dũng đề nghị bổ sung vào Điều 10 dự thảo luật nghĩa vụ của đơn vị tổ chức bữa ăn và đơn vị cung cấp suất ăn trong việc phối hợp, tạo điều kiện để người sử dụng suất ăn tham gia giám sát an toàn thực phẩm thông qua tổ chức đại diện hợp pháp; cung cấp thông tin liên quan, tiếp nhận, xem xét và trả lời kiến nghị theo phạm vị trách nhiệm.

Đồng thời, tại Điều 11 của dự thảo, cần bổ sung quyền của người tiêu dùng được tham gia giám sát an toàn thực phẩm thông qua tổ chức đại diện hoặc người đại diện được lựa chọn, được ủy quyền hợp pháp; được tiếp cận thông tin cần thiết, phản ánh và kiến nghị xử lý nguy cơ mất an toàn thực phẩm.

Để các quy định đi vào thực tế, đại biểu kiến nghị Nguyễn Quốc Dũng kiến nghị luật xác định rõ nguyên tắc đại diện cho người tiêu dùng, phạm vi giám sát và trách nhiệm phối hợp; giao Chính phủ quy định chi tiết cơ chế thực hiện phù hợp với doanh nghiệp, cơ sở giáo dục, cơ sở y tế và các đơn vị tổ chức bữa ăn tập thể khác, bảo đảm hoạt động giám sát thực chất, tránh hình thức.

Hà Lê