Mở rộng không gian đối ngoại nghị viện trong kỷ nguyên mới

Tối nay, 10-4, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao Quốc hội Việt Nam sẽ rời Hà Nội lên đường thăm chính thức Italia (từ 11 đến 15-4) và tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ (từ 15 đến 17-4).

Nhận lời mời của Chủ tịch Liên minh Nghị viện thế giới (IPU) Tulia Ackson, Tổng thư ký IPU Martin Chungong, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân sẽ tham dự Đại hội đồng lần thứ 152 của Liên minh Nghị viện thế giới (IPU-152) tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ, tiến hành một số hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ và thăm chính thức Italia từ ngày 11 đến 17-4-2026.

Chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là chuyến công tác nước ngoài chính thức đầu tiên của Chủ tịch Quốc hội sau Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, bầu cử Quốc hội khóa XVI và việc kiện toàn bộ máy Nhà nước CHXHCN Việt Nam nhiệm kỳ mới.

Chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam mang ý nghĩa như một thông điệp đối ngoại đầu nhiệm kỳ: Quốc hội Việt Nam tích cực triển khai đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng lần thứ XIV: Độc lập, tự chủ, tự cường, hòa bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển đa phương hóa, đa dạng hóa quan hệ đối ngoại; phát triển đối ngoại trong kỷ nguyên mới, tương xứng với tầm vóc lịch sử, văn hóa và vị thế của đất nước; đẩy mạnh đối ngoại, hội nhập quốc tế là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên, tiếp tục nâng tầm đối ngoại đa phương; đưa đối ngoại nghị viện trở thành một trụ cột ngày càng quan trọng trong tổng thể nền đối ngoại toàn diện, hiện đại của đất nước.

Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến phức tạp, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, các thách thức phi truyền thống ngày càng nổi rõ, vai trò của các kênh đối thoại nghị viện ngày càng được đề cao như một cơ chế xây dựng lòng tin, thúc đẩy đồng thuận chính sách và tạo dựng nền tảng pháp lý bền vững cho hợp tác song phương, đa phương. 

Khẳng định bản lĩnh và dấu ấn của Quốc hội Việt Nam trên diễn đàn nghị viện toàn cầu

IPU tiếp tục là cơ chế hợp tác nghị viện đa phương lớn nhất thế giới, có uy tín, ảnh hưởng và có vai trò quan trọng trong thúc đẩy hợp tác liên nghị viện, góp phần củng cố chủ nghĩa đa phương. Đại hội đồng IPU-152 sẽ diễn ra tại Istanbul, Thổ Nhĩ Kỳ từ ngày 15 đến 19-4-2026 dự kiến có sự tham dự của 130 đoàn Quốc hội thành viên, trong đó có khoảng 60 Chủ tịch Quốc hội.

Từ một thành viên gia nhập năm 1979, Quốc hội Việt Nam ngày nay đã trở thành một trong những nghị viện có tiếng nói ngày càng được coi trọng trong IPU. Dấu ấn đăng cai thành công IPU-132 tại Hà Nội năm 2015 với Tuyên bố Hà Nội về các mục tiêu phát triển bền vững đã khẳng định năng lực điều phối, dẫn dắt và đóng góp sáng kiến của Quốc hội Việt Nam đối với các vấn đề toàn cầu.

Chủ đề chính của IPU-152  là "Nuôi dưỡng hy vọng, bảo đảm hòa bình và bảo vệ công lý cho các thế hệ tương lai”, tương đồng với nội dung được thảo luận tại Liên hợp quốc và phù hợp với ưu tiên của Việt Nam; phản ánh quan tâm hàng đầu của cộng đồng quốc tế hiện nay về củng cố hoà bình, an ninh, hệ thống pháp luật quốc tế, tái thiết hậu xung đột, chống chủ nghĩa bảo hộ, an ninh kinh tế, an ninh mạng. 

Đại hội đồng IP-152 cũng sẽ bầu Tổng thư ký IPU nhiệm kỳ 2026-2030.

Việc Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn dẫn đầu đoàn Việt Nam tham dự IPU-152 vì thế tiếp tục thể hiện hình ảnh một Quốc hội Việt Nam chủ động, trách nhiệm, đối thoại và kiến tạo, sẵn sàng cùng cộng đồng nghị viện quốc tế tìm kiếm các giải pháp cho những thách thức chung của nhân loại.

Chia sẻ về chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết, Chủ tịch Quốc hội sẽ có bài phát biểu quan trọng, chia sẻ tầm nhìn của Việt Nam về các vấn đề toàn cầu và khu vực, đồng thời đề xuất các giải pháp hành động cụ thể nhằm thúc đẩy hợp tác liên nghị viện góp phần duy trì hoà bình, ổn định và thúc đẩy phát triển bền vững, thịnh vượng trên toàn thế giới. Bên cạnh đó, Quốc hội Việt Nam sẽ cùng nghị viện các nước thảo luận lộ trình nâng cao hiệu quả lập pháp, giám sát và thúc đẩy hợp tác đa phương để hiện thực hóa các mục tiêu chung.

“Trong khuôn khổ Hội nghị, Chủ tịch Quốc hội sẽ có các cuộc gặp gỡ, trao đổi, tiếp xúc với Lãnh đạo nghị viện các nước, Lãnh đạo IPU và các tổ chức quốc tế. Qua đó, Chủ tịch Quốc hội sẽ thông tin các thành tựu phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam sau 40 năm đổi mới, tầm nhìn, khát vọng phát triển của Việt Nam trong kỷ nguyên mới với mục tiêu đến năm 2030 trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao và năm 2045 trở thành nước phát triển có thu nhập cao; và truyền tải tới cộng đồng quốc tế thông điệp về đường lối đối ngoại của Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV”, Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Đặng Hoàng Giang cho biết.

Ngoại giao nghị viện mở thêm chiều sâu cho quan hệ Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ

Nếu IPU-152 là bình diện đa phương, thì các hoạt động song phương tại Thổ Nhĩ Kỳ mở ra chiều sâu mới cho ngoại giao nghị viện với một đối tác ngày càng có vai trò quan trọng tại Trung Đông, châu Âu và các cơ chế đa phương khu vực.

Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ thiết lập quan hệ ngoại giao ngày 7-6-1978 và có quan hệ hữu nghị, hợp tác nhiều mặt. Hai bên thường xuyên trao đổi đoàn (gần đây, Chủ tịch nước Lương Cường và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính gặp Tổng thống Thổ Nhĩ Kỳ tại Đại hội đồng Liên hợp quốc (tháng 9-2025) và Hội nghị Thượng đỉnh G20 (tháng 11-2025), Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Đức Hải thăm chính thức Thổ Nhĩ Kỳ (tháng 9-2025), Bộ trưởng Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thăm Việt Nam (9-2025), Chủ tịch Cơ quan Công nghiệp Quốc phòng Thổ Nhĩ Kỳ thăm Việt Nam (10-2025). Hai nước thành lập các cơ chế quan trọng như Ủy ban hỗn hợp và Tham vấn chính trị cấp Thứ trưởng Ngoại giao. Quan hệ kênh Đảng, địa phương được củng cố. Trên kênh Quôc hội, hai bên đã thành lập Nhóm Nghị sỹ hữu nghị Việt - Thổ, Hội Hữu nghị và Hợp tác Việt Nam - Thố Nhĩ Kỳ. 

Thổ Nhĩ Kỳ liên tục trong nhiều năm là đối tác thương mại phi dầu mỏ lớn thứ 2 của Việt Nam tại Trung Đông; kim ngạch thương mại năm 2025 đạt 2,3 tỷ USD; đền nay có 49 dự án đầu tư trực tiếp tại Việt Nam với tổng số vốn đăng ký đạt hơn 1,754 tỷ USD.

Quan hệ Việt Nam - Thổ Nhĩ Kỳ thời gian qua phát triển tích cực, không chỉ ở kênh Chính phủ mà còn trên kênh Quốc hội. Hai bên duy trì trao đổi đoàn, phối hợp tại IPU, Hội đồng Nghị viện châu Á (APA) và nhiều diễn đàn nghị viện khác. Việc Quốc hội hai nước thúc đẩy tiếp xúc, trao đổi kinh nghiệm lập pháp và giám sát đang tạo thêm nền tảng chính trị cho hợp tác kinh tế, đầu tư, logistics và kết nối chuỗi cung ứng giữa Đông Nam Á với Trung Đông - Nam Âu.

Ở góc độ chiến lược, việc tăng cường kênh nghị viện với Thổ Nhĩ Kỳ còn giúp mở rộng không gian đối ngoại của Việt Nam tại khu vực Trung Đông, một địa bàn giàu tiềm năng về thương mại, năng lượng, logistics và đầu tư.

Hợp tác nghị viện và xung lực mới cho quan hệ Việt Nam - Italia

Quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia thời gian qua tiếp tục phát triển tốt đẹp, với nền tảng chính trị ngày càng tin cậy và dư địa hợp tác rộng mở trên nhiều lĩnh vực. Hai nước đã thông qua Tuyên bố chung về tăng cường quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia vào tháng 7-2023, đồng thời đang tích cực trao đổi về khả năng nâng cấp lên quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện trong thời gian tới.

Trên trụ cột kinh tế, Italia hiện là đối tác thương mại lớn thứ 3 của Việt Nam trong EU, sau Đức và Hà Lan; ngược lại, Việt Nam là đối tác thương mại lớn nhất của Italia trong ASEAN. Năm 2025, kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 7,3 tỷ USD, tăng 6,2% so với năm 2024, cho thấy đà tăng trưởng tích cực và ổn định.

Về đầu tư, Italia hiện đứng thứ 32/151 quốc gia và vùng lãnh thổ có đầu tư trực tiếp tại Việt Nam, với khoảng 155 dự án còn hiệu lực, tổng vốn đăng ký gần 520 triệu USD. Bên cạnh đó, Italia tiếp tục cung cấp ODA cho Việt Nam trong các lĩnh vực thiết thực như y tế, cấp thoát nước, xử lý nước thải và vận hành hồ chứa thủy điện.

Đáng chú ý, Italia là thành viên G7 đầu tiên phê chuẩn EVIPA vào tháng 7-2023, tạo nền tảng pháp lý quan trọng để thúc đẩy dòng vốn đầu tư chất lượng cao từ châu Âu vào Việt Nam. Hai bên cũng đặc biệt quan tâm mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực mới có tính chiến lược như hàng không vũ trụ, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, năng lượng hạt nhân, năng lượng sạch và công nghiệp công nghệ cao.

Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển công nghiệp công nghệ cao và nâng cao chất lượng tăng trưởng, Italia nổi lên là đối tác có nhiều thế mạnh bổ trợ, nhất là trong công nghiệp chế tạo, cơ khí chính xác, bảo tồn di sản và đổi mới sáng tạo.

Ở lĩnh vực quốc phòng - an ninh, hai bên đang thúc đẩy hợp tác trên ba trụ cột gồm chính sách quốc phòng, quân sự quốc phòng và công nghiệp quốc phòng. Hai nước đã ký nhiều văn kiện quan trọng như Hiệp định dẫn độ, Hiệp định chuyển giao người bị kết án phạt tù, Hiệp định tương trợ tư pháp hình sự, cùng Ý định thư về thành lập Ủy ban hỗn hợp thúc đẩy hợp tác phòng, chống tội phạm. Hiện hai bên tiếp tục phối hợp nhằm sớm hoàn tất cơ chế ủy ban hỗn hợp này, đồng thời đàm phán nghị định thư thay thế hiệp định hiện hành về phòng, chống tội phạm.

Về khoa học - công nghệ, hai nước đã thống nhất 5 lĩnh vực ưu tiên trong Chương trình hợp tác khoa học và công nghệ giai đoạn 2024-2026, mở thêm không gian hợp tác cho đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ.

Thời gian qua, quan hệ giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Italia tiếp tục được duy trì ổn định và phát triển tích cực. Tuy nhiên, dư địa hợp tác giữa hai cơ quan lập pháp vẫn còn rất lớn, đặc biệt trong bối cảnh hai nước đều đang thúc đẩy hoàn thiện thể chế cho các lĩnh vực mới nổi.

Vì vậy, chuyến thăm chính thức Italia của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn được kỳ vọng sẽ tạo xung lực phát triển mới trong hợp tác giữa các ủy ban chuyên môn, nhóm nghị sĩ hữu nghị, cũng như tăng cường trao đổi kinh nghiệm lập pháp về kinh tế số, chuyển đổi xanh, đổi mới sáng tạo và hoàn thiện khung khổ pháp lý cho việc triển khai EVFTA, EVIPA.

Chuyến thăm không chỉ thể hiện sự coi trọng của Việt Nam đối với Italia - một đối tác quan trọng trong Liên minh châu Âu - mà còn khẳng định quyết tâm của lãnh đạo cấp cao hai nước trong việc tăng cường hợp tác giữa Quốc hội Việt Nam và Nghị viện Italia, tiếp tục làm sâu sắc quan hệ Đối tác chiến lược Việt Nam - Italia.

Đánh giá về ý nghĩa chuyến thăm, Đại sứ Việt Nam tại Italia Nguyễn Phương Anh cho rằng, đây là dịp quan trọng để hai bên rà soát, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý và thúc đẩy các lĩnh vực hợp tác chiến lược mới, trên nền tảng tin cậy chính trị ngày càng được củng cố.

Theo Đại sứ, chuyến thăm cũng sẽ tạo động lực mới để khai thác tối đa tiềm năng của EVFTA, đồng thời mở rộng hợp tác thực chất với EU thông qua cầu nối với các quốc gia thành viên, trong đó có Italia.

Trong khuôn khổ chuyến thăm, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Đoàn đại biểu cấp cao Việt Nam sẽ có các hoạt động tiếp xúc cấp cao quan trọng như hội kiến Tổng thống Sergio Mattarella, làm việc với lãnh đạo Hạ viện và Thượng viện Italia, gặp gỡ Nhóm Nghị sĩ hữu nghị Việt Nam - Italia, qua đó củng cố hơn nữa kênh hợp tác nghị viện và phối hợp chính trị.

Đây được xem là cơ hội quan trọng để hai bên rà soát, định hướng hoàn thiện các khuôn khổ pháp lý, tạo nền tảng vững chắc cho việc mở rộng hợp tác song phương, đồng thời sẵn sàng cho bước nâng cấp quan hệ trong thời gian tới.

Thông điệp lớn cho đối ngoại nhiệm kỳ mới của Quốc hội khóa XVI

Nhìn rộng hơn, chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn mang ý nghĩa như một thông điệp chiến lược cho đối ngoại nhiệm kỳ mới của Quốc hội khóa XVI: Quốc hội không chỉ là trung tâm của hoạt động lập pháp, giám sát và quyết định các vấn đề quan trọng của đất nước, mà còn là một chủ thể ngày càng chủ động trong kiến tạo không gian phát triển từ bên ngoài.

Ngoại giao nghị viện, xét đến cùng, chính là quá trình tạo dựng lòng tin chính trị, thúc đẩy hài hòa thể chế, đồng hành cùng Chính phủ trong mở rộng thị trường, thu hút nguồn lực, bảo đảm môi trường hòa bình và ổn định cho phát triển.

Khi Việt Nam bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu nâng cao chất lượng thể chế, năng lực quản trị quốc gia và sức chống chịu của nền kinh tế, vai trò của Quốc hội trong đối ngoại vì thế càng trở nên quan trọng. Chuyến công tác của Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn và Phu nhân cùng Đoàn đại biểu cấp cao tham dự IPU-152, Thổ Nhĩ Kỳ và Italia không chỉ tạo hiệu ứng đối ngoại trước mắt mà còn góp phần mở đường cho các dòng chảy hợp tác dài hạn về luật pháp, đầu tư, công nghệ và tri thức.

Ở chiều sâu đó, chuyến công tác đầu nhiệm kỳ của Chủ tịch Quốc hội không đơn thuần là một hoạt động đối ngoại cấp cao, mà còn là bước đi thể hiện tư duy “ngoại giao nghị viện kiến tạo phát triển” - một hướng đi ngày càng rõ nét của Quốc hội Việt Nam trong kỷ nguyên mới.

Nguồn: Quochoi.vn