Ðổi điện thoại mới phải xác thực sinh trắc học

Quy định người dùng điện thoại di động phải xác thực sinh trắc học khuôn mặt khi thực hiện thay đổi thiết bị đầu cuối (đổi điện thoại) đã có hiệu lực từ ngày 15-6-2026. Tuy nhiên, hiện vẫn còn ý kiến băn khoăn về quy trình thực hiện, đối tượng áp dụng, những lưu ý cần thiết để tránh bị gián đoạn liên lạc…

Khách hàng được nhân viên của Viettet Đồng Nai hướng dẫn, hỗ trợ xác thực thông tin thuê bao di động. Ảnh: Hải Quân

Xác thực sinh trắc học khuôn mặt là quy định bắt buộc nhằm tăng cường bảo mật thông tin thuê bao theo Thông tư số 08/2026/TT-BKHCN, ngày 31-3-2026 của Bộ Khoa học và Công nghệ về hướng dẫn việc xác thực thông tin thuê bao di động mặt đất.

Người dân bất ngờ

Vừa mua chiếc điện thoại mới để thay thế thiết bị đã sử dụng nhiều năm, anh Nguyễn Vũ Ngọc Phan (ở phường Trảng Dài) bất ngờ khi nhận được thông báo yêu cầu xác thực sinh trắc học khuôn mặt để tiếp tục sử dụng thuê bao.  Anh Phan cho biết: Trước ngày 15-6, anh đã xác thực SIM chính chủ trên ứng dụng VNeID theo Thông tư số 08.

“Tôi nghĩ chỉ cần tháo SIM từ máy cũ lắp sang máy mới là có thể sử dụng bình thường như trước đây. Khi nhận được tin nhắn từ nhà mạng yêu cầu xác thực lại thông tin, tôi mới biết Thông tư số 08 cũng có quy định liên quan đến việc đổi thiết bị” - anh Phan chia sẻ.

Không chỉ riêng anh Phan, nhiều người đã bất ngờ khi lần đầu tiếp cận quy định này. Tại một số điểm giao dịch của các nhà mạng trên địa bàn thành phố Đồng Nai, lượng khách đến tìm hiểu thông tin, hỗ trợ xác thực thuê bao tăng lên trong thời gian gần đây.

Chị Nguyễn Hoàng Thảo đang làm việc tại Khu công nghiệp Amata cho biết: Chị thường xuyên sử dụng điện thoại để liên lạc với gia đình, giao dịch ngân hàng và làm việc trực tuyến. Khi đổi SIM sang thiết bị mới, chị nhận được thông báo yêu cầu xác thực cũng thấy hơi lo, vì trước đó đọc báo thấy các nhà mạng cảnh báo về trường hợp giả danh nhà mạng yêu cầu xác thực thông tin. “Tôi không rành công nghệ nên đến điểm giao dịch nhà mạng làm cho chắc. Sau khi được nhân viên nhà mạng hướng dẫn, tôi mới hiểu đây là biện pháp để tăng cường bảo mật cho người dùng” -  chị Thảo cho hay.

Giải thích thắc mắc của khách hàng, đại diện một nhà mạng viễn thông trên địa bàn Đồng Nai cho biết: Theo quy định tại Điều 8, Thông tư số 08, khi hệ thống phát hiện thuê bao được gắn sang thiết bị khác so với thiết bị đã sử dụng trước đó, doanh nghiệp viễn thông sẽ rà soát thay đổi thiết bị; tạm dừng chiều gọi đi và nhắn tin đi; gửi thông báo yêu cầu xác thực lại sinh trắc học khuôn mặt. Điều đáng chú ý là Điều 8 không yêu cầu người dùng xác thực lại toàn bộ 4 trường thông tin thuê bao như xác thực SIM chính chủ.

Ðảm bảo an toàn cho người dùng điện thoại

Theo ông Nguyễn Thế Hùng, chuyên viên Phòng Chuyển đổi số, Sở Khoa học và Công nghệ, SIM điện thoại hiện nay gắn liền với tài khoản của nhiều mạng xã hội như: Facebook, Zalo, các ứng dụng tài chính, ngân hàng và VNeID. Vậy nên việc bổ sung bước xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị là cần thiết. Yêu cầu này nhằm đảm bảo số điện thoại luôn gắn với đúng người sử dụng. Việc này giúp giảm rủi ro cho chính người dùng trong trường hợp SIM bị mất hoặc bị thất lạc nhưng chưa kịp khóa, tránh bị kẻ xấu lợi dụng cho các hành vi lừa đảo.

“Thực tế, thời gian qua, nhiều vụ việc lừa đảo trực tuyến xảy ra trên cả nước có liên quan đến hành vi chiếm đoạt quyền sử dụng SIM điện thoại của nạn nhân. Sau khi kiểm soát được số điện thoại, các đối tượng có thể nhận mã OTP, truy cập tài khoản ngân hàng hoặc thực hiện nhiều giao dịch trái phép khác” - ông Hùng dẫn chứng.

Đại diện nhà mạng Viettel Đồng Nai cho biết: Khi thay đổi thiết bị, hệ thống sẽ tiến hành đối chiếu thông tin nhằm ngăn chặn các trường hợp sử dụng trái phép hoặc có dấu hiệu bất thường. Đây cũng được xem là một trong những giải pháp góp phần hạn chế tình trạng SIM rác, SIM không chính chủ và các hành vi lợi dụng thuê bao di động để thực hiện hoạt động lừa đảo trên không gian mạng.

Để xác thực sinh trắc học khuôn mặt, người dùng có thể thực hiện trực tuyến trên các ứng dụng của nhà mạng như: My Viettel, My VNPT, My MobiFone bằng cách quét khuôn mặt qua camera điện thoại để đối chiếu với dữ liệu căn cước gắn chíp trên hệ thống; hoặc đến trực tiếp điểm giao dịch của nhà mạng để được nhân viên hỗ trợ kiểm tra và cập nhật thông tin sinh trắc học.

Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, việc tăng cường bảo vệ dữ liệu cá nhân và bảo đảm an toàn cho các giao dịch điện tử đang trở thành yêu cầu cấp thiết. Quy định xác thực sinh trắc học khi thay đổi thiết bị có thể khiến người dùng mất thêm vài phút thực hiện thao tác, nhưng đổi lại là một lớp bảo vệ quan trọng trước các nguy cơ lừa đảo ngày càng tinh vi trên môi trường số.

Theo Ðiều 8, Thông tư số 08, khi SIM được lắp vào thiết bị mới, hệ thống của nhà mạng sẽ tự động kích hoạt cơ chế bảo vệ. Nếu chưa ghi nhận xác thực chính chủ trên thiết bị mới, thuê bao sẽ bị hạn chế một số tính năng. Trong vòng 2 giờ kể từ khi phát hiện SIM được lắp sang thiết bị mới, thuê bao có thể bị khóa một chiều đi (không thể gọi hoặc nhắn tin), nhưng vẫn nhận được cuộc gọi, tin nhắn và sử dụng dữ liệu internet bình thường. Nhà mạng gửi tin nhắn Flash hiển thị trực tiếp trên màn hình và SMS nhắc nhở người dùng hoàn tất xác thực.

Kim Liễu