Ép uống rượu, bia, nhờ người chưa đủ 18 tuổi mua rượu, bia: Có thể bị phạt đến 3 triệu đồng

Từ ngày 15-5 tới, nhiều hành vi liên quan đến sử dụng rượu, bia như: ép buộc người khác uống, uống trong giờ làm việc hay bán cho người chưa đủ 18 tuổi… đều có thể bị xử phạt theo Nghị định số 90/2026/NĐ-CP (Nghị định 90) quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế do Chính phủ ban hành.

Ép người khác uống rượu, bia có thể bị phạt đến 3 triệu đồng. Ảnh minh hoạ: Kim Liễu

Quy định mới đang nhận được sự quan tâm của người dân, song cũng đặt ra không ít băn khoăn khi áp dụng vào thực tế.

Siết quản lý rượu, bia

Nghị định 90 quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế đã bổ sung, siết chặt nhiều hành vi liên quan đến sử dụng và kinh doanh rượu, bia. Theo đó, người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi uống rượu, bia sẽ bị cảnh cáo. Các hành vi như: uống rượu, bia tại địa điểm cấm; xúi giục, kích động, lôi kéo người khác uống bị phạt từ 500 ngàn đến 1 triệu đồng.

Đáng chú ý, các trường hợp uống rượu, bia trong giờ làm việc, học tập hoặc ép buộc người khác uống sẽ bị xử phạt từ 1-3 triệu đồng. Ngoài ra, hành vi bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi hoặc không niêm yết thông báo cấm bán cũng bị xử phạt trong cùng khung mức phạt này. Đối với cơ sở kinh doanh, nếu bán rượu, bia tại địa điểm bị cấm hoặc trong phạm vi 100m quanh trường học, cơ sở y tế, mức phạt có thể lên tới 5-10 triệu đồng.

Nội dung các quy định này được nhiều người dân và dư luận quan tâm. Chị Nguyễn Thị Lan (ở phường Trảng Dài) cho rằng, việc siết chặt quản lý rượu, bia là cần thiết, nhưng cũng cần làm rõ cách áp dụng trong thực tế. “Trong các buổi gặp gỡ, việc mời nhau ly bia rất phổ biến, nhiều khi từ chối lại ngại mất lòng, nếu không hiểu rõ thì dễ nhầm giữa mời và ép”-  chị Lan nói.

Còn bà Lê Thị Hạnh (chủ tiệm tạp hóa trên đường Võ Thị Sáu, phường Trấn Biên) cho rằng: Quy định cấm bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi là hoàn toàn hợp lý, song việc thực hiện còn nhiều khó khăn. “Người bán chủ yếu nhìn mặt đoán tuổi, ít khi yêu cầu xem giấy tờ. Nếu không có hướng dẫn cụ thể thì rất dễ vi phạm” - bà Hạnh chia sẻ.

Trong khi đó, anh Trần Văn Tiến (làm việc tại Khu công nghiệp Amata) nhìn nhận quy định cấm uống rượu, bia trong giờ làm việc góp phần tạo ranh giới rõ ràng về kỷ luật lao động, yêu cầu người lao động phải giữ sự tỉnh táo và chuyên nghiệp. Theo anh, thực tế hiện nay ở nhiều nơi vẫn còn tình trạng “lai rai giờ trưa”, nên quy định này là cần thiết.

“Đối với cán bộ, công chức thì giờ giấc khá rõ ràng, nhưng với công nhân làm theo ca hoặc những ngành nghề linh hoạt như: kinh doanh, dịch vụ thì rất khó xác định. Ví dụ trong bữa ăn trưa có uống một ít bia, hay khi tiếp đối tác có dùng rượu, không biết có bị xem là vi phạm hay không. Nếu không có hướng dẫn cụ thể thì dễ dẫn đến cách hiểu khác nhau” - anh Tiến băn khoăn về tính cụ thể khi áp dụng quy định.

Để Nghị định 90 đi vào thực tế hiệu quả, cần có cơ chế giám sát và thực thi nghiêm minh, tránh tình trạng quy định chỉ mang tính hình thức. Đồng thời, công tác tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội cũng đóng vai trò quan trọng, giúp người dân hiểu và tự giác tuân thủ pháp luật.

Luật sư Nguyễn Thanh Tùng, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai

Cần hướng dẫn cụ thể để đảm bảo tính khả thi

Chia sẻ về các ý kiến trên, luật sư Nguyễn Thanh Tùng, Đoàn Luật sư tỉnh Đồng Nai nhận định: Nghị định 90 là bước tiến quan trọng trong việc hoàn thiện hành lang pháp lý nhằm kiểm soát việc sử dụng rượu, bia.

Theo luật sư Tùng, quy định xử phạt hành vi ép buộc người khác uống rượu, bia mang ý nghĩa rất lớn về mặt xã hội, bởi nó tác động trực tiếp đến một thói quen đã tồn tại lâu đời. “Đưa hành vi “ép uống” vào diện xử phạt cho thấy pháp luật không chỉ điều chỉnh hậu quả mà còn hướng đến nguyên nhân sâu xa của tình trạng lạm dụng rượu, bia” - luật sư Tùng phân tích.

Tuy nhiên, ông cũng thẳng thắn nhìn nhận, việc chứng minh hành vi “ép uống” trên thực tế sẽ gặp không ít khó khăn. Ranh giới giữa lời mời mang tính xã giao và hành vi ép buộc là rất mong manh. Trong nhiều trường hợp, áp lực không đến từ lời nói trực tiếp mà từ mối quan hệ công việc, cấp trên và cấp dưới hoặc văn hóa tập thể. Nếu không có chứng cứ cụ thể như ghi âm, ghi hình hoặc lời khai rõ ràng, việc xử phạt dễ rơi vào cảm tính.

Đối với quy định cấm uống rượu, bia trong giờ làm việc, học tập, luật sư Tùng cho rằng đây là quy định cần thiết nhằm đảm bảo tính chuyên nghiệp và an toàn lao động. Tuy nhiên, để áp dụng hiệu quả, cần có hướng dẫn cụ thể về phạm vi “giờ làm việc”, nhất là đối với các ngành nghề có tính chất linh hoạt như kinh doanh, dịch vụ. “Người lao động cần hiểu rằng, về nguyên tắc, đã trong thời gian làm việc thì phải đảm bảo sự tỉnh táo. Tuy nhiên, cơ quan chức năng cũng cần làm rõ các tình huống đặc thù để tránh áp dụng một cách máy móc” - luật sư Tùng nói.

Liên quan đến việc bán rượu, bia cho người chưa đủ 18 tuổi, luật sư Tùng cho biết: Trách nhiệm kiểm soát độ tuổi thuộc về người bán. Do đó, các cơ sở kinh doanh nên chủ động yêu cầu khách hàng xuất trình giấy tờ tùy thân khi nghi ngờ về độ tuổi, đồng thời niêm yết rõ ràng quy định cấm bán cho người chưa đủ 18 tuổi để tránh vi phạm. Đây không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là trách nhiệm xã hội. Việc hạn chế người chưa đủ tuổi tiếp cận rượu, bia sẽ góp phần bảo vệ sức khỏe thế hệ trẻ.

Đồng tình với quy định siết chặt việc quản lý rượu, bia, ông Võ Thành Lương (ở xã Dầu Giây) kiến nghị cơ quan chức năng cần xử lý nghiêm các vi phạm ngay khi Nghị định 90 có hiệu lực. Bên cạnh đó, mỗi cá nhân cần nâng cao ý thức tự kiểm soát hành vi uống rượu, bia. Khi không muốn uống, cần mạnh dạn từ chối. “Nếu mỗi người đều có chính kiến và biết nói “không” thì văn hóa ép uống sẽ dần được loại bỏ và quy định pháp luật cũng sẽ dễ đi vào cuộc sống hơn” - ông Lương chia sẻ.

Nghị định 90 đã đặt ra những quy định cụ thể nhằm kiểm soát việc sử dụng rượu, bia trong xã hội. Tuy nhiên, để các quy định này thực sự đi vào cuộc sống, cần sự đồng bộ từ tuyên truyền, hướng dẫn đến ý thức chấp hành của người dân trong việc xây dựng một môi trường sống văn minh, an toàn, hạn chế tác hại của rượu, bia.

Kim Liễu