Hoạt động của các trạm y tế ở Biên Hòa: Vì sao chưa phát huy hiệu quả?

Đến nay, 22/26 trạm y tế (TYT) phường, xã ở TP.Biên Hòa đạt chuẩn quốc gia, chiếm tỷ lệ 84,6%. Mục tiêu của thành phố là đến năm 2010, 100% xã, phường sẽ có TYT đạt danh hiệu này để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân nhân ngày một tốt hơn.

Đến nay, 22/26 trạm y tế (TYT) phường, xã ở TP.Biên Hòa đạt chuẩn quốc gia, chiếm tỷ lệ 84,6%. Mục tiêu của thành phố là đến năm 2010, 100% xã, phường sẽ có TYT đạt danh hiệu này để chăm sóc và bảo vệ sức khỏe nhân nhân ngày một tốt hơn.

Tuy nhiên, qua đợt giám sát của Ban Văn hóa - xã hội HĐND tỉnh về hoạt động của các TYT trên địa bàn TP.Biên Hòa vừa qua cho thấy, chưa phải TYT nào cũng phát huy được hiệu quả, nhất là trong công tác điều trị ở những TYT đặt cạnh các bệnh viện lớn của tỉnh.

* Quá nhiều việc!

Bác sĩ Hà Quang Dũng, Trưởng TYT phường Tân Biên kê ra hàng chục đầu việc mà các TYT hiện đang cáng đáng. Đó là các chương trình y tế quốc gia, như: phòng chống bệnh sốt rét, lao, da liễu, bướu cổ, an toàn vệ sinh thực phẩm, chăm sóc sức khỏe tâm thần cộng đồng, sốt xuất huyết, ung thư, HIV/AIDS, tiêm chủng mở rộng, tiêu chảy, tai nạn thương tích, chăm sóc sức khỏe sinh sản, kế hoạch hóa gia đình, phòng chống suy dinh dưỡng...

Trạm y tế phường Tân Phong là một trong những trạm được xây dựng hiện đại.

TYT còn đảm trách khám sức khỏe cho học sinh THCS và mẫu giáo, nhà trẻ định kỳ theo quy định của chương trình y tế học đường, đồng thời thực hiện công tác điều trị cho bệnh nhân có thẻ bảo hiểm y tế, bệnh nhân có nhu cầu khám, điều trị tại TYT. TYT cũng chịu trách nhiệm phối hợp với các tổ chức, đoàn thể khác triển khai những hoạt động có liên quan, như: khám bệnh từ thiện cho người nghèo; tập huấn, tuyên truyền các biện pháp phòng chống dịch bệnh... "Là một phường có đông dân cư (trên 35 ngàn nhân khẩu ở 12 khu phố) nên chỉ tính riêng việc triển khai các chương trình mục tiêu quốc gia thôi cũng đã chiếm hết thời gian. Để hoàn thành được các chỉ tiêu mà các chương trình này đặt ra cũng không hề đơn giản" - bác sĩ Quang Dũng nói.

Y sĩ Nguyễn Thị Thu, Trưởng TYT phường Thanh Bình, thì chia sẻ: Biên chế của trạm có 6 người nhưng thực tế chỉ có 3 người đang làm việc, 3 người còn lại nghỉ thai sản và đi học. 3 người "ôm" cùng lúc quá nhiều việc nên trong quá trình triển khai không tránh khỏi những khó khăn, trong đó khó khăn dễ thấy nhất là tiến độ công việc bị đình trệ; nhân viên y tế lúng túng, không nắm vững chuyên môn...

Chính vì vậy mà tại các TYT trên địa bàn TP. Biên Hòa hiện nay đang sử dụng một lực lượng lớn đội ngũ nhân viên, cộng tác viên y tế. Bác sĩ Nguyễn Thị Măn, Phó phòng Y tế thành phố cho hay, hiện đội ngũ này đã lên đến con số trên 200 người, hoạt động rộng khắp tại các phường, xã. Đây chính là lực lượng giúp việc đắc lực cho các TYT trong triển khai các nhiệm vụ, nhất là ở mùa cao điểm phòng chống dịch bệnh, như:  sốt xuất huyết, cúm A/H1N1...

* Cần linh hoạt trong hoạt động

Bác sĩ Nguyễn Văn Trai, Phó giám đốc Trung tâm y tế dự phòng TP. Biên Hòa cho rằng, mô hình TYT hiện nay đang "gánh" trên vai khá nhiều công việc, từ quản lý đến chuyên môn. Trong khi đó, nhân lực để duy trì các hoạt động này ở các TYT hiện đang rất thiếu và yếu. Vì vậy, dễ thấy là ở các TYT chỉ chạy theo các chương trình y tế định sẵn thôi cũng đã đủ mệt. Việc hoạch định, triển khai các nhiệm vụ y tế gắn liền với yêu cầu, nhiệm vụ địa phương xem ra rất khó khăn.

Trạm y tế thường chỉ thu hút đông người vào những đợt tiêm chủng.

Bác sĩ, trưởng TYT một phường có trụ sở đặt gần Bệnh viện đa khoa Đồng Nai đề nghị, nên chăng nhiệm vụ của TYT chỉ dừng lại ở việc thực hiện các chương trình y tế quốc gia và phòng dịch. Công tác khám chữa bệnh nếu triển khai được là rất tốt nhưng trong điều kiện như hiện nay của các TYT, chức năng này đã cho thấy là không có hiệu quả.

Khảo sát ở một số TYT đạt chuẩn quốc gia ở Biên Hòa cho thấy, đã và đang có sự lãng phí trong việc sử dụng phòng ốc, trang thiết bị y tế. Chẳng hạn như với nhiệm vụ chăm sóc sức khỏe sinh sản - kế hoạch hóa gia đình, một TYT đạt chuẩn yêu cầu phải bố trí được 4 phòng chức năng. Thế nhưng, người bệnh khi đến TYT ngoài việc thực hiện một số biện pháp kế hoạch hóa gia đình, hầu như không có trường hợp nào sinh đẻ tại trạm. Muốn đạt chuẩn, các TYT vẫn phải bố trí giường bệnh hậu sản rồi để không trong khi đó, nhiều phòng chức năng khác đông bệnh nhân hơn, cần rộng rãi hơn lại quá chật chội. Hay với yêu cầu phải có phòng đông y trong TYT nhưng biên chế dành cho nhân viên lại không có. Nhiều TYT phải dùng phương án sử dụng nhân viên hợp đồng không lương cho phòng đông y nhưng rồi hoạt động cũng không đến đâu do thiếu bệnh nhân...

Khó có thể phủ nhận vai trò của các TYT xã, phường trong công tác chăm sóc sức khỏe nhân dân, nhất là chăm sóc sức khỏe ban đầu. Tuy nhiên, với một đô thị loại 2 như TP. Biên Hòa, việc sắp xếp quá nhiều TYT gần các bệnh viện lớn xem ra vẫn chưa thật hợp lý, dù rằng các TYT này là đạt chuẩn quốc gia về y tế. Nên chăng, cần có một sự linh hoạt hơn trong cơ chế hoạt động để các TYT thực sự vừa phát huy được hiệu quả, vừa phục vụ tốt nhiệm vụ của địa phương và yêu cầu của nhân dân!

Nguyễn Phượng