Đời sống văn hóa
Giữ gìn văn hóa cồng chiêng của người Châu Ro Định Quán

Nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của người Châu Ro, mới đây, Phòng Văn hóa - thông tin (VHTT) huyện Định Quán đã tổ chức lớp tập huấn cồng chiêng cho con em đồng bào dân tộc.

Nhằm gìn giữ và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc của người Châu Ro, mới đây, Phòng Văn hóa - thông tin (VHTT) huyện Định Quán  đã tổ chức lớp tập huấn cồng chiêng cho con em đồng bào dân tộc. 

Tại xã Túc Trưng, từ nhiều năm nay có một đội nghệ nhân cồng chiêng gồm 12 người. Hiện nay, phần lớn họ đều đã có tuổi, việc tham gia biểu diễn duy trì các hoạt động văn hóa không được thường xuyên như trước. Trong khi đó, thanh niên trong làng trưởng thành, phần lớn đều đi làm ăn xa. Lớp tập huấn cồng chiêng lần đầu tiên được tổ chức, là một trong những nỗ lực của huyện Định Quán trong việc tìm kiếm, bồi dưỡng lực lượng kế thừa để giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa của dân tộc Châu Ro trên địa bàn huyện.

Cô giáo mầm non Điểu Thị Hồng, một học viên tham gia lớp tập huấn, cho biết: "Thế hệ trẻ bây giờ thường thích nhạc vui, sôi động nên họ ít quan tâm đến thể loại nhạc dân tộc. Mình đi học đánh chiêng, vì đó là bản sắc văn hóa của dân tộc mình, giúp ích cho mình khi đi giao lưu với các dân tộc khác và nhất là để truyền đạt lại cho các thế hệ sau nữa."

Các học viên tham gia lớp tập huấn đánh cồng chiêng do Phòng VHTT huyện Định Quán tổ chức.

Trong thời gian một tháng (tháng 11-2010), 36 học viên tham gia lớp tập huấn được học 11 bài cồng và 6 bài chiêng, do 12 nghệ nhân thuộc Đội cồng chiêng dân tộc Châu Ro xã Túc Trưng giảng dạy vào các buổi tối trong tuần. Thuộc loại hình văn hóa phi vật thể nên cả người dạy và người học đều gặp khó khăn nhất định. "Khi truyền đạt cái khó là nó ở trong bộ óc của ông nghệ nhân, ổng nhớ rồi truyền lại" - ông Điểu Sao chia sẻ. Còn nghệ nhân Điểu Liệt thì cho biết: "Để đánh một bài cồng hoặc một bài chiêng phải đủ 6 người mới đánh được. Và trong 6 người biết đánh phải hiểu hết cái bài đó và bắt buộc phải cùng nhau đánh ra một lượt". Vì thế mà để tập được một bài cồng chiêng, người học phải bỏ rất nhiều thời gian. Số người biết đánh cồng chiêng trong làng bản từ xưa đến nay thường không nhiều. Chỉ những gia đình giàu có mới làm ra và lưu giữ được một bộ cồng hoặc bộ chiêng và những người trong họ hàng nhau mới biết đánh.

Âm thanh cồng chiêng gắn liền với các điệu múa và được người Châu Ro sử dụng nhiều vào các ngày lễ hội quan trọng, như: Sayangva, cầu cho mưa thuận gió hòa, vụ mùa bội thu... tổ chức vào tháng 3 âm lịch hàng năm. Con cháu những người Châu Ro ngày nay có cuộc sống khác biệt nhiều so với ông cha trước kia. Họ là những cô giáo, anh bộ đội, người nông dân, công nhân..., hàng ngày phải sống và làm việc xa làng bản. Chính vì thế, trong những ngày đầu năm mới, các già làng người Châu Ro thường hát bài "Dặn con cháu", với mong muốn thế hệ sau có ý thức giữ gìn bản sắc dân tộc mình.

Ông Đinh Tèo, Phó trưởng phòng VHTT huyện Định Quán, cho biết: "Theo tinh thần Nghị quyết TW5 (Khóa VIII) về giữ gìn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và thực hiện cuộc vận động Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa, trên cơ sở đội nghệ nhân cồng chiêng của xã Túc Trưng, Phòng VHTT  huyện đã tham mưu cho UBND huyện tổ chức lớp học này. Đây là một trong những nỗ lực của huyện để giữ gìn nét văn hóa đặc trưng của người dân tộc Châu Ro bản địa. Theo kế hoạch, trong năm 2011 Phòng sẽ tiếp tục tổ chức thêm nhiều lớp tập huấn khác đáp ứng việc truyền đạt loại hình văn hóa phi vật thể này cho thế hệ trẻ một cách hiệu quả nhất. Không chỉ văn hóa cồng chiêng của người Châu Ro mà cả người Châu Mạ trên địa bàn".

Một mùa Xuân mới đang đến gần. Trong muôn vàng âm thanh của cuộc sống, hy vọng tiếng chiêng, nhịp cồng vẫn mãi vang vọng tạo nên âm sắc rộn ràng, tươi vui, nhất là trong những ngày xuân sum họp gia đình với nhiều lễ hội mang đậm nét văn hóa dân tộc.

Văn Tuấn - Thanh Danh