10 năm thực hiện phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (2000-2010)
Nâng cao chất lượng sống cho người dân

Sau 10 năm thực hiện, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội, trong đó có tác động trực tiếp, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân là chương trình 4 Xây dựng gia đình văn hóa (GĐVH) và chương trình 1 Xây dựng ấp, khu phố (KP) có đời sống văn hóa...

Sau 10 năm thực hiện, phong trào Toàn dân đoàn kết xây dựng đời sống văn hóa (TDĐKXDĐSVH) đã tạo ra những chuyển biến tích cực trong đời sống xã hội, trong đó có tác động trực tiếp, góp phần nâng cao chất lượng sống của người dân là chương trình 4 Xây dựng gia đình văn hóa (GĐVH) và chương trình 1 Xây dựng ấp, khu phố (KP) có đời sống văn hóa...

* Hướng đến chất lượng thực tế

Bà Lưu Thị Phượng, Phó giám đốc Sở Văn hóa - thể thao và du lịch cho biết, thành tựu lớn nhất trong 10 năm qua là chương trình 4 ngày càng phát triển sâu rộng và được quần chúng nhân dân hưởng ứng mạnh mẽ. Nếu như vào năm 2001, số hộ gia đình đăng ký tham gia và được công nhận GĐVH chiếm tỷ lệ 61,5%, thì đến nay tỷ lệ này đã lên đến 94%. Cũng theo bà Phương, để phong trào không chạy theo chỉ tiêu, thành tích, những năm gần đây tiêu chí công nhận GĐVH đã được xây dựng rõ ràng hơn, quy trình công nhận GĐVH được quy định chặt chẽ hơn, thủ tục bình xét được thực hiện công khai ở các tổ nhân dân, đảm bảo tính minh bạch và dân chủ. Mới đây, ở huyện Thống Nhất còn có sáng kiến thực hiện bỏ phiếu kín để bầu chọn nhằm tránh tình trạng nể nang dẫn đến bình xét không đúng thực chất, sau đó niêm yết công khai để lấy ý kiến đóng góp của nhân dân.

Một gia đình tham gia giao lưu ngày hội "Gia đình văn hóa miền Đông Nam bộ 2010" tổ chức tại Đồng Nai.

Không chỉ tăng về số lượng, phong trào xây dựng GĐVH cũng ngày càng tăng về chất lượng. Mỗi năm, toàn tỉnh có 20-25% gia đình nghèo được xóa nhà tạm, và đến nay đã gần đạt được mục tiêu 100% hộ gia đình có nhà ở ổn định. Nhiều gia đình đã trở thành gương sáng trong cộng đồng về phát triển kinh tế, nuôi dạy con tốt, đóng góp tích cực cho các phong trào xã hội, như gia đình các ông bà Phạm Văn Ngữ, Nguyễn Văn Hưng, Nguyễn Thị Nhung (huyện Thống Nhất), Thổ Bộng, Võ Văn Sang, Huỳnh Văn Long (huyện Xuân Lộc), Nguyễn Văn Có, Bùi Văn Kích, Đặng Xuân Thị (huyện Vĩnh Cửu)...

Đặc biệt, từ khi Luật Phòng chống bạo hành gia đình ra đời vào năm 2008, Ban chỉ đạo chương trình 4 đã xây dựng thêm tiêu chí mới dựa vào luật và lồng ghép vào tiêu chí bình xét GĐVH nhằm thực hiện và vận động người dân phòng chống tình trạng bạo lực gia đình. Đến nay, đã có 171 điểm tạm lánh cho nạn nhân bị bạo hành gia đình; hàng trăm vụ bạo hành gia đình cũng được ngăn chặn kịp thời. Bên cạnh đó, Ban chỉ đạo chương trình 4 xây dựng được mô hình Câu lạc bộ gia đình phát triển bền vững, ngày càng mở rộng quy mô và đa dạng hóa hoạt động. Toàn tỉnh hiện có 230 câu lạc bộ với 5.957 thành viên, đóng góp được 297 triệu đồng cho quỹ tương trợ để giúp nhau phát triển kinh tế gia đình.

* Tạo được sự đồng thuận trong cộng đồng

Phát triển song song và có tác dụng hỗ tương với chương trình 4, chương trình 1 đã góp phần tạo nên bề mặt xã hội ổn định. Từ tỷ lệ 35,8% ấp, khu phố (KP) văn hóa ban đầu, đến nay tỷ lệ này đã lên đến 86,79%. Toàn tỉnh hiện có 839 ấp, KP văn hóa, trong đó 19% ấp, KP xuất sắc liên tục 5 năm liền, như KP3 phường Bình Đa (TP.Biên Hòa), ấp Lộc Hòa (xã Tây Hòa, huyện Trảng Bom), ấp 2 (xã Bình Lộc, TX.Long Khánh).

Việc đưa phong trào "4 giảm" lồng ghép vào tiêu chí bình chọn ấp, KP văn hóa cũng đã phát huy tác dụng. Trong 10 năm qua, đã có gần 10 ngàn vụ mâu thuẫn trong nội bộ nhân dân được ban vận động ấp, KP hòa giải thành công, cảm hóa được 5.626 đối tượng. Bà Võ Thị Trung Dung, Trưởng KP1 phường Trung Dũng (TP.Biên Hòa) nhận xét, sau khi phấn đấu đạt danh hiệu KP văn hóa, người dân KP1 càng nâng cao ý thức giữ gìn danh hiệu này, vì thế khi xảy ra xung đột, mâu thuẫn, người dân cũng biết kiềm chế hơn, bảo ban nhau để giữ gìn tình nghĩa láng giềng.

Để giữ gìn an ninh trật tự ấp, KP mình, người dân trong tỉnh đã chủ động cung cấp cho các cơ quan chức năng những nguồn tin có giá trị, vận động 825 đối tượng phạm tội ra đầu thú, tố cáo bắt giữ 685 đối tượng bị truy nã. Song song đó, phong trào "Đoàn kết giúp nhau giảm nghèo" đã nâng cao đời sống người dân trong cộng đồng. Tính đến nay, người dân đã đóng góp khoảng 15 tỷ đồng để hỗ trợ hộ nghèo vay ưu đãi, hơn 93 tỷ đồng xây dựng gần 12 ngàn căn nhà tình thương, 1,9 tỷ đồng sửa chữa 627 nhà xuống cấp. Đời sống văn hóa, tinh thần của các khu dân cư kể cả vùng sâu, vùng xa vì thế đã ngày một nâng cao và có chất lượng hơn...

Hà Lam