Ngày sách và bản quyền thế giới (23-4): Sách và câu chuyện bản quyền ở Ðồng Nai

Hưởng ứng Ngày Sách và Bản quyền thế giới (23-4), cùng với lan tỏa văn hóa đọc, câu chuyện về bản quyền sách tại Ðồng Nai cũng được cộng đồng quan tâm.

Nhân viên Thư viện Đồng Nai hướng dẫn học sinh trên địa bàn tỉnh đọc sách trong Ngày Sách và Văn hóa đọc Việt Nam 21-4. Ảnh: My Ny

Bên cạnh tôn vinh giá trị tri thức, việc bảo vệ quyền tác giả đã và đang trở thành vấn đề quan trọng, góp phần xây dựng môi trường sáng tạo lành mạnh và bền vững trong thời đại số.

Bản quyền sách thời công nghệ số

Không khí hưởng ứng Ngày Sách và Bản quyền thế giới năm nay diễn ra sôi nổi tại nhiều xã, phường trên địa bàn tỉnh. Từ các thư viện công cộng đến trường học, không gian đọc được mở rộng, thu hút đông bạn đọc, đặc biệt là giới trẻ tham gia. Nhiều trường học ứng dụng công nghệ số, thực hiện mã QR sách, giới thiệu đến nhiều người dân và du khách.

Cô Vũ Thị Ni Na, Hiệu trưởng Trường THPT Lê Quý Đôn - Tân Mai (phường Tam Hiệp) cho biết: “Hiện nay, nhà trường đã xây dựng thư viện số, cung cấp mã QR, tạo điều kiện thuận lợi để học sinh tìm kiếm sách, tài liệu học tập. Thư viện liên kết với các nhà xuất bản, tác giả uy tín trong cả nước, mang đến nguồn sách trực tuyến phong phú, đáp ứng nhu cầu đọc của học sinh”.

Tại Thư viện Đồng Nai, công tác số hóa được triển khai nhiều năm qua, tập trung vào tài liệu địa chí. Riêng cơ sở 2 tại phường Bình Phước hiện có hơn 1 ngàn đầu sách điện tử; đồng thời đã số hóa toàn bộ tài liệu địa chí tỉnh Bình Phước (trước đây) sang dạng PDF, giúp bạn đọc truy cập từ xa.

Phó Giám đốc Thư viện tỉnh Võ Xuân Lê cho hay: “Bên cạnh số hóa tài liệu địa chí, đối với những tài liệu chưa được cấp bản quyền, thư viện không triển khai mã QR hoặc chỉ số hóa khoảng 20% nội dung nhằm đảm bảo tuân thủ theo quy định”.

Ở góc độ người sáng tác, chuyển đổi số giúp tác phẩm lan tỏa nhanh hơn, song cũng đặt ra không ít áp lực. Tác giả Hoàng Đình Nguyễn (Ban Văn học, Hội Văn học nghệ thuật Đồng Nai) chia sẻ: Trong môi trường số, các trường hợp vi phạm bản quyền, đạo văn dễ bị phát hiện và lan truyền trên mạng xã hội. Vì vậy, người viết cần chủ động đăng ký bản quyền; đồng thời chú trọng chất lượng nội dung, gắn với thực tiễn đời sống để đáp ứng nhu cầu của bạn đọc.

Tại Nhà xuất bản Đồng Nai, các đầu sách số hóa và giới thiệu trên các nền tảng xã hội, website của đơn vị chưa nhiều. Dù vậy, tình trạng vi phạm bản quyền xuất hiện ở mảng truyện tranh thiếu nhi. Một số bộ truyện tranh nổi tiếng của đơn vị bị sao chép, xuất bản lậu. Riêng sách văn học, văn hóa - lịch sử do chưa có nhiều đầu sách nổi bật nên chưa ghi nhận tình trạng vi phạm bản quyền.

Lan tỏa văn hóa đọc, nâng cao nhận thức về bản quyền

Tính riêng năm 2025, Nhà xuất bản Đồng Nai đã thực hiện 8 xuất bản phẩm từ nguồn ngân sách tỉnh với 8 ngàn bản sách. Hệ thống phát hành trên địa bàn có 7 doanh nghiệp (gồm: Sách và thiết bị trường học Đồng Nai, Sách thiết bị và giáo dục Bình Phước, Fahasa, Thành Nghĩa, Phương Nam, Con Cưng, C Books); cùng hơn 350 điểm phát hành. Toàn tỉnh có 108 doanh nghiệp in, trong đó có 31 cơ sở in xuất bản phẩm và 77 cơ sở đăng ký hoạt động in, tạo điều kiện thuận lợi cho chuỗi xuất bản - in - phát hành phát triển đồng bộ.

Để thị trường sách phát triển lành mạnh, vấn đề bản quyền trong thời đại số vẫn cần được đặt lên hàng đầu. Theo Phó Giám đốc Nhà xuất bản Đồng Nai Trương Văn Tuấn, trong thời gian tới, cần tăng cường hơn nữa sự phối hợp giữa các đơn vị xuất bản, tác giả và cơ quan quản lý. Không chỉ cải tiến quy trình làm sách mà còn nâng cao chất lượng xuất bản phẩm, giảm giá thành để hạn chế sách giả, sách nhái. Ngoài ra, cần đẩy mạnh tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng. Khi bạn đọc có ý thức, chính họ cũng đang góp phần bảo vệ quyền lợi của mình và của tác giả.

Nhiều năm qua, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch thường xuyên hướng dẫn, tiếp nhận các thắc mắc liên quan đến đăng ký quyền tác giả, quyền liên quan. Bên cạnh đó, lồng ghép, phổ biến các quy định của pháp luật về quyền tác giả và quyền liên quan trong các hội nghị tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật và các lớp tập huấn nghiệp vụ cho các đơn vị, địa phương. Công tác thanh tra, kiểm tra các cơ sở kinh doanh, hoạt động văn hóa được đẩy mạnh nhằm nâng cao ý thức người dân trong thực hiện các quyền trên.

Phát triển văn hóa đọc trong thời đại số cần song hành với nâng cao ý thức tôn trọng bản quyền. Đây không chỉ là trách nhiệm của cơ quan quản lý hay người làm sách mà còn là hành động chung của toàn xã hội nhằm gìn giữ, phát huy giá trị văn hóa, con người Đồng Nai.

Tháng 4-2026, Thư viện Ðồng Nai phục vụ hơn 38 ngàn lượt bạn đọc trong và ngoài thư viện; tổ chức xe thư viện lưu động đa phương tiện đến 12 điểm trường, thu hút gần 10 ngàn lượt học sinh tham gia đọc sách và trải nghiệm. Ðặc biệt, thư viện đăng 47 tin, bài trên các nền tảng số, tạo 50 mã QR cho tài liệu số, phục vụ bạn đọc trên không gian mạng đạt hơn 769 ngàn lượt.

My Ny