Phòng chống tham nhũng
Từ tham luận về phòng chống tham nhũng, nghĩ về “đất sống” của tham nhũng!

Các đại biểu nghe trình bày tham luận tại Đại hội.

Về nhận thức, tham nhũng đã bị lên án, bị phòng chống quyết liệt, chống từ diễn đàn quốc tế đến Nghị quyết Đảng, pháp luật của Nhà nước, phong trào của xã hội, nội quy quy chế của cơ quan, những điều cấm của đảng viên và đạo đức của mỗi thường dân. Tham nhũng có mà chạy đàng trời! Vậy mà, tham luận thừa nhận tồn tại: Tham nhũng lây lan đến nhiều nơi, hầu hết các lĩnh vực, diễn biến phức tạp, khó lường. Vì sao vậy?

Trước hết, là do bản chất của tham nhũng. Khi mới có chính quyền, Bác Hồ từng chỉ tên ba thứ giặc cần tập trung “đánh”: giặc đói, giặc dốt, giặc ngoại xâm. 3 thứ giặc ấy, từng bước đã đánh thắng. Nay, tham nhũng cũng là một thứ giặc, mà là “giặc dữ”, giặc nội xâm; là một loại giặc “tàng hình”, giặc “biến màu”, có ở quanh ta, trong ta, khó nhận diện, khó đẩy lùi. Các giải pháp tham luận đã nêu đều đúng, nhưng cần tập trung vào những khâu đột phá.

Đột phá ở khâu nào? Có lẽ, trước hết, nên là khâu “Trách nhiệm của người đứng đầu”. Tham nhũng là thứ ký sinh, thường sống ở nơi nhiều quyền lực, giàu cơ hội, mập mờ công lý, gắn với quyền và trách nhiệm của người đứng đầu. Trong báo cáo, đã xử lý hơn 1.600 cơ quan, đơn vị, xét xử 944 vụ vi phạm pháp luật, nhưng mới chỉ có 276 người đứng đầu (cấp trưởng và cấp phó) bị xử lý. Vậy chỉ mới xử lý người đứng đầu có hành vi vi phạm pháp luật về tham nhũng. Còn những người đứng đầu ở các cơ quan, đơn vị có tham nhũng “vô can”. Trong thực tế, dường như chống tham nhũng thường là “chống xuống”, ít thấy “chống ngang” hoặc “chống lên”. Người vi phạm bị xét xử nhanh, rõ tội thường ở cấp “tép riu”, cấp cơ sở. Tham luận có dẫn ngạn ngữ: “Muốn dòng suối trong, đầu nguồn phải trong”. Vậy, đầu nguồn thực đã trong chưa? Học tập tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh, bài học nêu gương đạo đức “Liêm khiết” của người đứng đầu là giải pháp khả thi, lâu bền: Cấp trên nêu gương cho cấp dưới; thủ trưởng nêu gương cho cán bộ, nhân viên. Việc xử lý vi phạm cũng phải làm gương.

Trong phòng chống tham nhũng, phòng là chính. Cần đột phá ở khâu “minh bạch hóa” mọi hoạt động lãnh đạo, quản lý và ứng xử. Điều này phải là mục tiêu đồng thời là động lực của cải cách hành chính. Nghe nói, đã ban hành hơn 64 ngàn văn bản ra lệnh, chỉ dạy về phòng chống tham nhũng (chưa kể vài chục văn bản khác đã chậm ban hành theo kế hoạch). Nếu mỗi văn bản khoảng 4 trang A4, thì phải mất ít nhất nửa nhiệm kỳ nghiên cứu mới có thể “tiêu hóa” hết chữ nghĩa về phòng chống tham nhũng. Trong khi đó, cuộc sống yêu cầu sự minh bạch, tận tụy phục vụ nhân dân trong hoạt động thực tế ở tất cả các cơ quan đơn vị, nhất là đơn vị tiếp dân. Sự minh bạch không phải chỉ trên giấy tờ, mà phải trong nhận thức, hành động tự giác của CON NGƯỜI, nhất là con người có trọng trách, có quyền lực. Điều lệ Đảng, Nghị quyết Đảng, những điều cấm đảng viên không được làm, pháp luật về phòng chống tham nhũng, nội quy của cơ quan... chỉ điều chỉnh về hành vi. Cuộc vận động học tập và làm theo tấm gương đạo đức Hồ Chí Minh tác động vào nhận thức, tình cảm, đạo đức để tạo nền tảng cho hoạt động tự giác. Chỉ khi hình thành được hoạt động tự giác của mọi người, mọi ngành, mọi cấp trong phòng chống tham nhũng thì tham nhũng mới hết đất sống.

Huỳnh Văn Tới