Lybia dùng ngoại giao nhà bếp đón bộ trưởng Mỹ

Trung tâm của nhiều ngôi nhà là phòng bếp và đó cũng là nơi mà lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi đã tổ chức một bữa tiệc Ramadan trong tuần này để đón tiếp Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice như một cử chỉ biểu trưng cho nỗ lực chấm dứt hàng thập niên thù địch giữa hai quốc gia.

Bà Rice là ngoại trưởng Mỹ đầu tiên tới thăm Libya trong vòng 55 năm qua. Mục đích của chuyến công du kéo dài 8 tiếng đồng hồ này là mở ra một chương mới trong quan hệ song phương.

Lãnh đạo Libya Muammar Gaddafi (phải) trong cuộc tiếp xúc với Ngoại trưởng Mỹ Condoleezza Rice tại Tripoli hôm 5/9.

Bữa tiệc tại một phòng bếp nhỏ trong khu liên hợp từng bị máy bay Mỹ oanh tạc hồi năm 1986 được coi là sự tiếp đón bất bình thường đối với Ngoại trưởng Rice trong chuyến thăm lịch sử này.

Tuy nhiên, giới quan sát nhận định nó nhấn mạnh nỗ lực của lãnh đạo Libya Gaddafi nhằm tổ chức một cuộc tiếp xúc mang tính riêng tư hơn, bao gồm cả quà tặng nữ trang và một cây đàn mandolin, để bắt đầu một mối quan hệ tốt đẹp hơn với Mỹ.

Ông Gaddafi đã cố tình chọn cách tiếp đón ít khoa trương dành cho nhà ngoại giao hàng đầu Mỹ mà ông thường gọi là "Leezza" hoặc "người phụ nữ châu Phi da đen yêu quý của tôi" trong các cuộc phỏng vấn với giới truyền thông.

Tiếp xúc ngoại giao thông thường

Lần gặp gỡ đầu tiên giữa lãnh đạo Lybia và nữ ngoại trưởng Mỹ diễn ra tại một phòng khách giản dị ở khu liên hợp được canh gác cẩn mật ở Tripoli, không trang hoàng quốc kỳ hay đồ trang trí mang tính ngoại giao. Tình trạng nhốn nháo xảy đến khi đám đông nhà báo và phóng viên ảnh cố gắng ghi lại những gì đang diễn ra trong khi các nhân viên của bà Rice bước vào phòng.

Trước con mắt của công chúng, lãnh đạo Lybia chỉ nói về thời tiết và hỏi thăm sức khoẻ bà Rice. Tuy nhiên, khi giới truyền thông rút đi, ngoại trưởng Mỹ cho hay cả hai đã thảo luận về hàng loạt vấn đề, từ Sudan tới Trung Đông.

Bà Rice, người sau đó tiếp tục công du Tunisia, Algeria và Morocco, miêu tả cuộc gặp gỡ với ông Gaddafi là "một cuộc tiếp xúc ngoại giao tương đối bình thường". Theo ngoại trưởng Mỹ, đây là một sự khởi đầu tốt nhưng mối quan hệ song phương vẫn còn ở giai đoạn trứng nước.

"Chúng tôi còn phải trải qua một chặng đường dài. Tôi không nghĩ ai đó sẽ cảm thấy ngạc nhiên về việc Mỹ và Libya luôn không đồng thuận về mọi vấn đề", bà Rice nhấn mạnh.

Ngờ vực lẫn nhau

Một số quan chức Mỹ tỏ ra không hài lòng về cuộc gặp với lãnh đạo Lybia vì vẫn còn nghi ngại về động cơ của ông Gaddafi. Đây cũng là một vấn đề chính trị nhạy cảm ở Mỹ vì một số thượng nghị sĩ có ảnh hưởng ở Mỹ tỏ ra do dự xúc tiến nhanh mọi việc trước những ác ý và sự giận dữ xuất phát từ vụ đánh bom máy bay Lockerbie trên bầu trời Scotland và các vụ tập kích khác hồi những năm 1980 khiến nhiều người Mỹ thiệt mạng.

Bình luận về việc tái lập quan hệ giữa ông Gaddafi và Washington, Bruce Riedel - một cựu chuyên gia phân tích của Cục tình báo trung ương Mỹ (CIA) cho biết: "Đó là chính sách thực dụng để đạt thành công nhanh chóng. Có nhiều người không cảm thấy quá vui mừng khi chứng kiến điều này xảy ra".

Trong khi đó, lãnh đạo Lybia cũng tỏ ra không thân thiện với Mỹ trong các phát biểu công khai của ông. Hồi đầu tuần này, trước chuyến công du của bà Rice, ông Gaddafi từng tuyên bố không muốn trở thành bạn hay kẻ thù của nước Mỹ mà chỉ muốn Libya "được để yên".

Sự ngờ vực đã được thể hiện trong chuyến thăm của bà Rice khi hai bên chuẩn bị kí kết một thoả thuận trao đổi văn hoá và giáo dục, nhằm khiến người dân hai nước xích lại gần nhau hơn.

Các phóng viên đã được mời đến để chứng kiến lễ kí kết giữa Trợ lý Ngoại trưởng Mỹ David Welch và một quan chức cấp cao của Lybia. Tuy nhiên, sau đó, họ được đột ngột thông báo rằng đã có sự thay đổi kế hoạch.

Khi được hỏi tại sao việc kí kết thoả thuận bị huỷ vào phút chót, một quan chức cấp cao của Mỹ tiết lộ đó là vì người Libya muốn thay đổi một số câu chữ. Quan chức này mìm cười và nói: "Sau này, chúng tôi có thể tiếp tục với nó". (Theo Reuters)