Sẽ triển khai tổng điều tra di sản văn hóa phi vật thể trên địa bàn tỉnh

Từ ngày 17 đến 20-10, Bảo tàng Đồng Nai tổ chức tập huấn tổng điều tra phi vật thể cho 170 cán bộ văn hóa của các huyện, thị xã và xã, phường trong tỉnh. Mục đích nhằm trang bị các kiến thức cần thiết cho kế hoạch "Tổng điều tra di sản văn hóa phi vật thể trên toàn địa bàn tỉnh từ 2006 đến 2008". Dịp này, phóng viên báo Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quang Toại, Giám đốc Bảo tàng Đồng Nai.

Cồng chiêng của đồng bào Châuro - một trong những di sản văn hóa phi vật thể quý giá cần được bảo tồn.

Từ ngày 17 đến 20-10, Bảo tàng Đồng Nai tổ chức tập huấn tổng điều tra phi vật thể cho 170 cán bộ văn hóa của các huyện, thị xã và xã, phường trong tỉnh. Mục đích nhằm trang bị các kiến thức cần thiết cho kế hoạch "Tổng điều tra di sản văn hóa phi vật thể trên toàn địa bàn tỉnh từ 2006 đến 2008". Dịp này, phóng viên báo Đồng Nai đã có cuộc trao đổi với ông Trần Quang Toại, Giám đốc Bảo tàng Đồng Nai.

* Phóng viên: Thưa ông, được biết cuộc tổng điều tra nằm trong kế hoạch chung của cả nước, liệu cuộc điều tra sẽ đem lại gì cho gia tài di sản văn hóa phi vật thể của tỉnh nhà?

- Ông Trần Quang Toại: Cách đây 10 năm, chúng tôi đã từng thực hiện công tác bảo tồn di sản văn hóa phi vật thể, nhưng do khó khăn về nhiều mặt, chúng tôi chỉ làm được trên một số di sản tiêu biểu như lễ hội SaYang Va của đồng bào Châu Ro, lễ đâm trâu và truyện kể Tămpớt của đồng bào Châu Mạ... Lần này, chúng tôi sẽ tiến hành điều tra chi tiết các di sản, thống kê, phân loại, sau đó sẽ lập bản đồ di sản văn hóa phi vật thể một cách chi tiết. Dựa trên những kết quả đó, chúng tôi sẽ tư vấn cho các ban, ngành hoặc xin kinh phí để tiến hành công tác bảo tồn như ghi âm, ghi hình, chụp ảnh thật chi tiết, sao cho không một di sản văn hóa phi vật thể nào có giá trị bị mai một, dù là một điệu múa hay, một lời ca đẹp.

* Vậy cuộc điều tra đó sẽ tiến hành ra sao, thưa ông?

- Chúng tôi đã lên kế hoạch điều tra tương đối cụ thể, dự kiến sẽ làm từ đây tới năm 2008 là kết thúc. Phương pháp thực hiện là chúng tôi sẽ phát phiếu điều tra cho những đối tượng đã được khoanh vùng, sau đó tập hợp mẫu phiếu, xử lý bằng phần mềm để báo cáo và lập bản đồ. Với 171 xã, phường, thời gian thực hiện sẽ mất vài năm, và chúng tôi sẽ chọn Nhơn Trạch làm địa bàn điều tra đầu tiên, vì địa phương này có khá nhiều làng nghề đang đứng trước nguy cơ bị mất đi. Sau đó là tuần tự cho đến hết các huyện, thị, thành trong tỉnh. Về đội ngũ điều tra viên, chúng tôi đang có khóa tập huấn 4 ngày về công tác điều tra cho 170 cán bộ văn hóa xã, phường. Sau khi kết thúc, điều tra viên sẽ có giấy chứng nhận và có thể tham gia điều tra cùng Ban Di sản văn hóa của bảo tàng chúng tôi. Hiện tại, theo tôi được biết thì khá nhiều các tỉnh, thành phía Bắc đã tiến hành điều tra xong, nhưng các tỉnh miền Nam thì vẫn chưa thấy tỉnh nào "rục rịch" ngoài Đồng Nai và Bình Dương.

* Đối tượng được phát phiếu điều tra sẽ là những đối tượng nào, thưa ông? Và có khó khăn gì khi cuộc điều tra phải huy động nhiều người tham gia như thế?

- Đối tượng mà chúng tôi phát phiếu điều tra sẽ khoanh vùng trong những người hiểu biết về di sản văn hóa phi vật thể tại địa phương mình. Ví dụ các nghệ nhân làng nghề truyền thống, những người cao tuổi, những người quản lý các di tích phổ thông như đình, chùa... Chúng tôi dự kiến sẽ phát khoảng 2000 phiếu trên toàn tỉnh. Hiện tại, khó khăn lớn nhất của chúng tôi là vấn đề kinh phí. Từ đây tới cuối năm, chúng tôi chỉ có 100 triệu đồng chi phí cho công tác điều tra bao gồm tập huấn, tài liệu, in phiếu, trả công cho cán bộ điều tra... Riêng khóa tập huấn 4 ngày cũng đã mất khoảng 70 triệu đồng. Thế nên cho đến cuối 2006, chúng tôi chỉ làm được địa bàn Nhơn Trạch, sau đó sẽ phải xin thêm kinh phí để có thể tiến hành điều tra ở các nơi còn lại.

* Xin cảm ơn ông.

Kim Ngân (thực hiện)