Các bệnh viện không thể điều trị tốt nếu không tổ chức nuôi dưỡng hợp lý cho bệnh nhân

Từ ngày 24 đến 28-5, tại bệnh viện đa khoa khu vực ĐKKV Thống Nhất, Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế) tổ chức khóa tập huấn về dinh dưỡng lâm sàng cho trên 50 cán bộ y tế ở các bệnh viện trong tỉnh Đồng Nai và bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương.

Nhân viên khoa dinh dưỡng bệnh viện ĐKKV Thống Nhất pha chế thức ăn bệnh lý cho bệnh nhân nặng.

Từ ngày 24 đến 28-5, tại bệnh viện đa khoa khu vực ĐKKV Thống Nhất, Viện Dinh dưỡng quốc gia (Bộ Y tế) tổ chức khóa tập huấn về dinh dưỡng lâm sàng cho trên 50 cán bộ y tế ở các bệnh viện trong tỉnh Đồng Nai và bệnh viện đa khoa tỉnh Bình Dương. Đây là hoạt động mở đầu của dự án "Xây dựng mô hình điểm và nguồn lực dinh dưỡng lâm sàng". Trao đổi với phóng viên báo Đồng Nai, TS Nguyễn ThỊ Lâm, Viện phó Viện Dinh dưỡng quốc gia, cho biết:

- Vào cuối năm 2004, lần đầu tiên Bộ Y tế đã phê duyệt cho Viện Dinh dưỡng quốc gia thực hiện dự án "Xây dựng mô hình điểm và nguồn lực dinh dưỡng lâm sàng". Dự án do Công ty Dutch Lady Việt Nam tài trợ với kinh phí 3,3 tỷ đồng, triển khai tại 7 bệnh viện trong cả nước (trong đó, tại phía Nam có 2 bệnh viện là Từ Dũ và ĐKKV Thống Nhất), trong thời gian 3 năm. Mục tiêu trước mắt của dự án là đào tạo cán bộ có kiến thức dinh dưỡng và kiến thức quản lý cho các bệnh viện điểm để có nguồn lực thực hiện công tác tư vấn và tiết chế dinh dưỡng; nâng cao kiến thức cho bác sĩ lâm sàng về dinh dưỡng lâm sàng để đảm bảo chất lượng điều trị cho người bệnh và đẩy mạnh hoạt động của khoa dinh dưỡng ở các bệnh viện. Về lâu dài, mục tiêu của dự án là nhằm từng bước đáp ứng nguồn lực về dinh dưỡng lâm sàng, góp phần nâng cao chất lượng khám chữa bệnh tại các bệnh viện.

* Xin bà cho biết tầm quan trọng của dinh dưỡng trong điều trị?

- Dinh dưỡng là một phần của điều trị. Không thể có điều trị tốt nếu không tổ chức việc nuôi dưỡng hợp lý cho bệnh nhân. Chế độ ăn uống của bệnh nhân có tầm quan trọng đặc biệt trong quá trình điều trị bệnh, bởi vì: chế độ ăn có tác dụng trực tiếp đến nguyên nhân gây bệnh; góp phần tăng cường sức đề kháng của cơ thể đối với bệnh. Trong những giai đoạn nhất định của một số bệnh, thì liệu pháp ăn uống hầu như là cách điều trị tốt nhất. Chẳng hạn như đối với bệnh đái tháo đường, béo phì, loét dạ dày và một số bệnh ở đường tiêu hóa.

* Như vậy, những vấn đề dinh dưỡng trong bệnh viện là gì?

- Một là, vấn đề suy dinh dưỡng trong điều trị lâm sàng. Thông thường, tỷ lệ suy dinh dưỡng của bệnh nhân lúc xuất viện luôn cao hơn lúc nhập viện. Đa số người bệnh trong các cơ sở điều trị ở nước ta dễ rơi vào tình trạng suy dinh dưỡng ở các mức độ khác nhau. Nếu giảm tỷ lệ suy dinh dưỡng trong điều trị lâm sàng sẽ góp phần cải thiện chất lượng điều trị (giảm tử vong, giảm biến chứng, giảm ngày nằm viện và giảm chi phí điều trị). Hai là, vấn đề ăn bệnh lý trong bệnh viện: có khoảng 20 - 40% bệnh nhân cần các chế độ ăn điều trị (như các bệnh đái tháo đường, gan mật, tiêu hóa, thận, huyết áp, xương khớp...). Các chế độ ăn bệnh lý là một phần của phác đồ điều trị trong bệnh viện. Ba là, vấn đề nuôi dưỡng bệnh nhân nặng trong các phòng cấp cứu, hồi sức, hậu phẫu. Những bệnh nhân này rất cần có chế độ ăn uống phù hợp để tăng sức đề kháng của cơ thể, nâng cao hiệu quả điều trị.

* Còn thực trạng hoạt động của các khoa dinh dưỡng ở các bệnh viện hiện nay ra sao, thưa bà?

- Trong thời bao cấp, các bệnh viện đều có khoa dinh dưỡng. Người bệnh được khoa dinh dưỡng cung cấp các bữa ăn tương đối đảm bảo dinh dưỡng với giá rất rẻ. Khi chuyển sang cơ chế thị trường, các chế độ bao cấp về thực phẩm cho người bệnh không còn, các dịch vụ ăn uống tư nhân phát triển mạnh. Các khoa dinh dưỡng không còn ưu thế nên đã lần lượt được thay thế bằng các dịch vụ ăn uống. Đa số các khoa dinh dưỡng ở các bệnh viện do nhân viên nấu ăn đảm nhận hoặc do một số bác sĩ phòng y vụ kiêm nhiệm trên danh nghĩa và tất cả đều không được đào tạo bài bản. Một số ít bác sĩ đào tạo chuyên khoa dinh dưỡng lâm sàng thì lại bỏ nghề sau một thời gian làm "bác sĩ nhà bếp", không phát huy được khả năng và không được đồng nghiệp, bệnh nhân coi trọng đúng mức. Việc nuôi dưỡng bệnh nhân ở đa số bệnh viện được giao phó cho thân nhân người bệnh, làm hạn chế kết quả điều trị toàn diện, gây phiền phức cho gia đình bệnh nhân, gây mất trật tự, vệ sinh chung...

Từ cuối năm 1995, Bộ Y tế đã ban hành chỉ thị về việc góp phần nâng cao chất lượng điều trị và phục vụ người bệnh, trong đó có việc tổ chức phục vụ ăn uống cho người bệnh. Đến năm 2001, Bộ Y tế tiếp tục có chỉ thị về tăng cường công tác nuôi dưỡng người bệnh và đảm bảo an toàn thực phẩm trong bệnh viện nhằm góp phần nâng cao chất lượng điều trị và chất lượng phục vụ bệnh nhân. Từ đó đến nay, tình hình bước đầu đã có những chuyển biến tích cực, khoa dinh dưỡng ở các bệnh viện trong cả nước đã lần lượt được xây dựng, tổ chức lại. Nhưng nhìn chung, tình hình và hiệu quả hoạt động ở các khoa dinh dưỡng còn rất nhiều khó khăn, hạn chế; nguồn nhân lực ở các khoa dinh dưỡng được đào tạo, bồi dưỡng nghiệp vụ còn khá khiêm tốn.

* Thưa bà, như vậy để thực hiện tốt những nhiệm vụ đề ra, khoa dinh dưỡng trong các bệnh viện phải làm gì?

- Khoa dinh dưỡng có chức năng tổ chức phục vụ ăn uống cho người bệnh theo tình trạng sinh lý, bệnh lý và đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm; hội chẩn với bác sĩ lâm sàng để xây dựng thực đơn thích hợp cho người bệnh, đặc biệt là bệnh nặng hoặc kết hợp nhiều bệnh; tư vấn, giáo dục, truyền thông các kiến thức dinh dưỡng, chế độ ăn phù hợp với từng bệnh ở các giai đoạn khác nhau. Để phát triển đúng hướng, hoạt động của các khoa dinh dưỡng phải đi vào thực chất, bám sát giải quyết các vấn đề dinh dưỡng trong bệnh viện, chứng minh được hiệu quả của dinh dưỡng điều trị, tăng số bệnh nhân đến tham vấn dinh dưỡng, tăng số lần hội chẩn về dinh dưỡng với các khoa phòng trong bệnh viện, tăng số lượng bệnh nhân đăng ký ăn qua khoa dinh dưỡng... Việc khoa dinh dưỡng phục vụ các chế độ ăn sinh lý và bệnh lý cho bệnh nhân phải xem như là một chế độ điều trị của bệnh viện. Việc phục vụ này ngoài việc đảm bảo chế độ điều trị toàn diện để nâng cao chất lượng điều trị còn giúp đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm, giảm đáng kể chi phí ăn uống của người nhà và giảm những khó khăn, phiền phức cho gia đình bệnh nhân. Điều quan trọng là khoa dinh dưỡng cũng như lãnh đạo các bệnh viện phải chú ý tuyên truyền về tầm quan trọng của vấn đề dinh dưỡng trong bệnh viện và nhìn nhận đúng mức về công việc của những người làm công tác dinh dưỡng trong bệnh viện.

* Khoa dinh dưỡng của bệnh viện ĐKKV Thống Nhất sẽ được xây dựng thành mô hình điểm. Bà có đánh giá gì về hoạt động của khoa này?

- Mặc dù chỉ mới xây dựng nhưng khoa dinh dưỡng của bệnh viện đã có những bước đi rất đáng ghi nhận. Khoa đã hoạt động có hiệu quả, đảm bảo các bữa ăn cho bệnh nhân, người nhà bệnh nhân và nhân viên y tế với giá thành vừa phải, đảm bảo an toàn vệ sinh và đảm bảo thành phần dinh dưỡng. Đặc biệt, để có thể chăm sóc người bệnh toàn diện, khoa đã triển khai được việc đưa khẩu phần ăn (bao gồm ăn sinh lý và bệnh lý) đến tận giường bệnh. Trong thời gian tới, khoa sẽ tiếp tục triển khai hoạt động của phòng tư vấn dinh dưỡng v.v... Với những bước đi như thế, tôi tin tưởng khoa dinh dưỡng của bệnh viện sẽ được xây dựng thành một trong những mô hình điểm để các bệnh viện trong cả nước học tập và nhân rộng.

Xin cảm ơn bà!

Kim Tuấn (thực hiện)