Biên Hòa - những ngày tháng tư năm ấy

Vào những ngày này cách đây 35 năm, đồng chí Phan Văn Trang với vai trò là Bí thư Thành ủy Biên Hòa đã trực tiếp chỉ đạo, tổ chức và triển khai các lực lượng quân dân chính Đảng kết hợp với bộ đội chủ lực tiến công giải phóng Biên Hòa - Đồng Nai.

Vào những ngày này cách đây 35 năm, đồng chí Phan Văn Trang với vai trò là Bí thư Thành ủy Biên Hòa đã trực tiếp chỉ đạo, tổ chức và triển khai các lực lượng quân dân chính Đảng kết hợp với bộ đội chủ lực tiến công giải phóng Biên Hòa - Đồng Nai. Nhớ về những ngày lịch sử ấy, đồng chí Phan Văn Trang kể:

21 giờ đêm 9-4, từ căn cứ Bàu Sao, tôi đã về đến Biên Hòa gặp đồng chí Nguyễn Hồng Kỳ, Phó bí thư Thành ủy Biên Hòa đang "nằm vùng" để phổ biến Nghị quyết Trung ương về giải phóng miền Nam. Chúng tôi cũng bàn kế hoạch chuẩn bị cướp chính quyền. Sau đó, tôi gặp các đồng chí Hai Não, Sáu Tốt để bàn về việc xây dựng Ủy ban khởi nghĩa ở xã Bửu Hòa. Những ngày sau, bằng con đường công khai hợp pháp, tôi đi khắp nơi trong thành phố để tổ chức họp với các đồng chí đảng viên, cơ sở nội thành nhằm xây dựng lực lượng.

Nhân dân TP.Biên Hòa mừng ngày giải phóng 30-4-1975 ngay trước Công trường Sông Phố.

Trong một tuần làm việc, chúng tôi đã tổ chức xong Ủy ban khởi nghĩa Khu kỹ nghệ Biên Hòa và các xã: Hiệp Hòa, Tân Vạn, Bửu Hòa, Tam Hiệp, Bửu Long, Tân Tiến - Núi Đất, Bình Trước và nội ô Biên Hòa. Chúng tôi cũng bố trí một trung đội vũ trang chuẩn bị chiếm giữ trạm biến điện Bửu Hòa, tổ chức Đội biệt động phụ trách bảo vệ nhà máy nước. Các đồng chí trong Ủy ban khởi nghĩa có trách nhiệm may cờ, chuẩn bị máy, loa phóng thanh, ghi âm sẵn lời kêu gọi nhân dân nổi dậy, kêu gọi binh lính địch buông súng đầu hàng quân giải phóng.

Tại căn cứ Bình Sơn, lúc này đã có hơn 500 cán bộ của Khu ủy miền Đông về giúp chuẩn bị tiếp quản Biên Hòa. Theo kế hoạch, Bộ chỉ huy tiền phương cùng Thành ủy Biên Hòa phối hợp với bộ đội chủ lực Quân đoàn 4 tổ chức lực lượng tiến công vào Biên Hòa. Chiến dịch mở ra bằng những trận đánh liên tục, dữ dội dọc theo quốc lộ 1. Sau khi giải phóng được Kiệm Tân, ngã ba Dầu Giây, Trảng Bom, tại Suối Đĩa, xe tăng và bộ binh của ta gặp sự chống trả dữ dội của địch. Song, trước sức mạnh chiến đấu của quân ta, đêm 29-4, Sư đoàn 6 và Trung đoàn 5 cùng chúng tôi đã về đến Hố Nai.

6 giờ ngày 30-4, chúng tôi nhận được lệnh phải đánh chiếm Quân đoàn 3 ngụy, sân bay Biên Hòa để mở đường thuận lợi cho Quân đoàn 4 tiến công về Sài Gòn. Khi bắt đầu hành quân, qua radio, chúng tôi nghe tin tổng thống ngụy quyền Dương Văn Minh tuyên bố đầu hàng quân giải phóng. Vì vậy, Quân đoàn 4 và Sư đoàn 6 đã vào chiếm giữ Quân đoàn 3 ngụy, sân bay Biên Hòa, sau đó tiến vào giải phóng Sài Gòn. Còn chúng tôi và Ban chỉ huy Trung đoàn 5 tiến về nội ô Biên Hòa. Từ ngoại ô cho đến tận trung tâm thành phố, đồng bào kéo nhau ra đường vẫy tay, vẫy hoa, vẫy cờ chào mừng quân giải phóng. Hàng trăm xe máy chạy theo xe bộ đội đến công trường Sông Phố. Khi đó, đồng bào đã tập trung tại đây rất đông. Chúng tôi dừng lại nói chuyện với đồng bào. Mọi người đều rất vui mừng trong ngày đại thắng.

Ngay sau khi chiếm Tòa hành chính tỉnh, các lực lượng được triển khai nhanh chóng. Trung đoàn 5 triển khai giữ các chốt ngã ba, ngã tư, điểm cầu. An ninh của Ủy ban quân quản tổ chức đồng bào giữ gìn trật tự, gọi ngụy quân ẩn náu ra trình diện. Chúng tôi tổ chức ngay một cuộc họp với đầy đủ các đồng chí trong Thành ủy Biên Hòa và cán bộ của Khu ủy miền Đông để triển khai những nhiệm vụ sau khi tiếp quản...

P.V.T