Có kiểm soát được kiểm dịch động vật ?
Kỳ 1: Kiểm dịch "tốc hành"

Xe hàng dừng lại. Một người từ trên xe nhảy xuống, bước vào bên trong chốt kiểm dịch động vật. Vài phút sau, người này quay trở ra cùng với một kiểm dịch viên để dán niêm phong vào thùng xe và xe chở động vật tiếp tục lưu thông...

Xe hàng dừng lại. Một người từ trên xe nhảy xuống, bước vào bên trong chốt kiểm dịch động vật. Vài phút sau, người này quay trở ra cùng với một kiểm dịch viên để dán niêm phong vào thùng xe và xe chở động vật tiếp tục lưu thông...

* Tự kiểm dịch!

Hơn 18 giờ ngày 29-8, gần 10 xe tải chở động vật còn sống gồm heo và gà ghé lại Trạm thú y huyện Thống Nhất. Người trên các xe tải này chạy vào bên trong chốt. Sau đó, một người của trạm thú y cầm đèn pin huơ huơ vào xe chở hàng. Nhưng không phải xe hàng nào "cũng được" kiểm dịch viên kiểm tra như thế. Và ít phút sau đó, người của nhà xe cầm một tờ giấy quay trở ra rồi cho xe chạy hướng về TP.Biên Hòa. Theo ghi nhận của chúng tôi, hầu như không có xe tải chở động vật nào được kiểm dịch viên bước lên xe kiểm hàng, thực hiện các động tác, biện pháp chuyên môn theo quy định.

Chiếc xe tải này chở động vật đậu lại trên quốc lộ 1A và người đi trên xe tự dán niêm phong.

Cá biệt, chúng tôi còn ghi nhận được một xe tải mang biển số 60N-54... chở heo không ghé vào bên trong khuôn viên trạm thú y mà đỗ ngay trên lòng quốc lộ 1A. Một người nhảy từ trên xe tải xuống cầm giấy đi vào bên trong bàn làm việc của trạm thú y, người còn lại ở ngoài xe... tự kiểm tra hàng. Khoảng 5 phút sau, người cầm tờ giấy quay trở ra và đi lại phía sau thùng xe, tự dán một tờ giấy (niêm phong) vào đó và cho xe hướng về Biên Hòa.

Trước đó, chúng tôi đã ghi nhận được hoạt động tại chốt kiểm dịch của Trạm thú y huyện Trảng Bom cũng trong tình trạng tương tự như thế. Ngày 22-8, xe tải 54X-32... ghé vào đậu án ngữ ngay cổng ra vào của chốt kiểm dịch. Khoảng 3 phút sau, xe quay đầu hướng về TP.Biên Hòa mà không hề có kiểm dịch viên bước ra kiểm tra xe, kiểm dịch hàng hóa (động vật, sản phẩm động vật). Chiều tối ngày 24-8, một xe ba gác chở nước đá cây ghé lại đổ xuống tại sân của chốt kiểm dịch này hàng chục cây nước đá. Ngay sau đó, một xe tải chở hàng ghé vào. Một người bước xuống xe cầm tờ giấy đi vào bên trong bàn làm việc của chốt kiểm dịch. Ở bên ngoài xe, một người khác (đi cùng xe tải) lấy những cây nước đá bỏ vào xe. Khoảng 10 phút sau, một kiểm dịch viên bước ra, cầm đèn pin rọi lướt vào bên trong xe rồi bước về phía sau dán giấy niêm phong vào thùng xe...

Và cũng giống như tại Trạm thú y Thống Nhất, chốt kiểm dịch Trảng Bom nằm ngay trên quốc lộ 1A cũng có tình trạng xe chở hàng đậu đỗ trên lề, lòng đường và chỉ chừng 3-5 phút vào bên trong chốt để làm thủ tục, rồi tiếp tục hành trình.

* Không đúng quy trình

Ngày 19-7-2008, cơ quan chức năng phát hiện gần 10 tấn (140 con) heo hơi "xuất phát" từ huyện Vĩnh Cửu được đưa vào TP.Hồ Chí Minh có biểu hiện lở mồm long móng. Về vấn đề này, ông Hoàng Sơn Hải, Chi cục trưởng Chi cục thú y Đồng Nai cho biết, Trạm thú y Vĩnh Cửu là nơi cấp giấy kiểm dịch lô hàng trên. Cũng theo ông Hải, có thể khâu kiểm dịch của cán bộ thú y còn lỏng lẻo mới xảy ra tình trạng đánh tráo heo bệnh chứ trên thực tế các đàn heo ở Vĩnh Cửu đều không có biểu hiện lở mồm long móng. Thanh tra Chi cục thú y Đồng Nai cũng đã vào cuộc và phát hiện có những dấu hiệu vi phạm trong quy trình cấp giấy kiểm dịch lô hàng nêu trên. Xung quanh vụ việc này, Công an huyện Vĩnh Cửu đã có kết luận khẳng định, một số cán bộ Trạm thú y Vĩnh Cửu đã bán khống giấy chứng nhận kiểm dịch động vật cho một số lái buôn động vật nuôi. Vì vậy, mới có chuyện một số cán bộ thú y dễ dãi trong việc cấp giấy kiểm dịch, thiếu kiểm tra lâm sàng...

Nêu lên vụ việc này để thấy, việc kiểm dịch động vật ở huyện Vĩnh Cửu và cũng như những gì chúng tôi ghi nhận được tại 2 huyện Trảng Bom và Thống Nhất là còn lỏng lẻo, chưa đúng quy trình. Theo Quyết định số 15 của Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và phát triển nông thôn quy định về việc kiểm dịch động vật và sản phẩm động vật vận chuyển trong tỉnh, thì các trạm thú y cấp huyện phải kiểm tra trước và sau khi đưa động vật đến khu cách ly kiểm dịch. Trong đó, đáng lưu ý là phải kiểm tra số lượng, chủng loại động vật; kiểm tra lâm sàng; lấy mẫu xét nghiệm (khi cần thiết); diệt ký sinh trùng; đánh dấu động vật đủ tiêu chuẩn vệ sinh thú y; thực hiện hoặc giám sát việc vệ sinh, khử trùng tiêu độc; giám sát việc bốc xếp hàng... Tuy nhiên, theo ông Hoàng Sơn Hải, do số chuồng trại và đầu con động vật chăn nuôi ở Đồng Nai rất lớn, trong khi kiểm dịch viên thì ít nên việc tổ chức kiểm dịch theo đúng tất cả các quy trình còn hạn chế. Song, ông Hải cũng khẳng định, khi động vật và sản phẩm động vật được đưa đến trạm, chốt kiểm dịch thì kiểm dịch viên vẫn phải kiểm tra lâm sàng, sát trùng, niêm phong xe chở hàng... trước khi cho phương tiện lưu thông.

Ông Hải còn nói thêm, dù tốn thời gian bao lâu, kiểm dịch viên vẫn phải kiểm tra điều kiện vệ sinh, kiểm lại số động vật trên xe xem có bị chết hay có biểu hiện dịch, bệnh không và phải thực hiện các công đoạn liên quan khác theo quy định rồi mới được cấp giấy chứng nhận kiểm dịch. Đối với việc kiểm dịch viên làm không đúng quy trình, theo Chi cục trưởng Chi cục thú ý Đồng Nai là... không thể không có và phải được chấn chỉnh.

Nhóm PV