Đường Trường Sơn huyền thoại – đường Hồ Chí Minh công nghiệp hóa
Kỳ 6: Ngày mới trên cung đường mới

Những con phố, thị tứ sầm uất đang dần mọc lên trên con đường chạy giữa đại ngàn Trường Sơn, hứa hẹn một tương lai tươi đẹp cho các miền đất chạy dọc phía Tây đất nước.

*  Có một Trường Sơn phố...

Tiếp tục rong ruổi trên con đường khi oằn mình giữa rừng già nguyên sinh, khi uốn lượn theo những dòng sông mềm mại, chúng tôi đến thị trấn PRao  (huyện Đông Giang, tỉnh Quảng Nam). Đây là huyện được tái lập trên cơ sở huyện Hiên cũ từ năm 2003. Thật khó hình dung nổi một PRao không lớn nhưng dân cư đông đúc, buôn bán khá sầm uất. Từ trên đỉnh đèo nhìn xuống, PRao ngang dọc với nhiều cung đường kiểu phố. "Nhà kiên cố, lớp ngói mới thay cho nhà tranh vách đất của mười năm trước. Bây giờ khách đến đây còn phân vân lựa chọn vì có khá nhiều khách sạn, nhà nghỉ, chứ lúc trước muốn tìm một nhà trọ thì không bói đâu ra được" - ông Hoàng Thế Cùng, một người dân sống ở P,Rao cho biết như vậy khi chúng tôi gặp ở bưu điện Đông Giang.

Đường Hồ Chí Minh chạy qua trung tâm thị trấn PRao, huyện Đông Giang.

Chúng tôi ghé cửa hàng tạp hóa nằm đối diện bưu điện Đông Giang. Đó là một cửa hàng lớn và hàng hóa không thiếu thứ gì - từ thực phẩm khô, bánh kẹo, trái cây, hàng tiêu dùng, quần áo cho đến hàng điện tử gia dụng. Chị Nguyễn Thị Hồng, chủ tiệm cho biết: "Giá cả có cao hơn miền xuôi chút đỉnh nhưng PRao giờ không thiếu thứ gì. Dân cư đông dần nên 2 mẹ con tôi bán không kịp". PRao  bây giờ đã có công trình thủy điện Sông Côn 2, cung cấp điện cho cả Đông Giang và hòa vào lưới điện quốc gia.

Hôm chúng tôi đến được A Lưới thì đồng hồ đã chỉ gần 9 giờ tối. Thế nhưng thị trấn nơi đèo heo hút gió giữa đại ngàn Trường Sơn vẫn còn nhộn nhịp. Những quán ăn trên đường dẫn vào thị trấn đầy ắp thực khách của những chuyến xe muộn. Đường Hồ Chí Minh chạy qua trung tâm huyện được thiết kế như một đại lộ có 2 làn xe và dải phân cách hẳn hoi; đèn cao áp rực sáng suốt gần 5km. Quả là một hình ảnh mới lạ và gây bất ngờ với khách phương xa. Càng bất ngờ hơn, khi không khó khăn để tìm những quán ăn phục vụ tới tận khuya. Nhà nghỉ, khách sạn có rất nhiều.  

Ông Huỳnh Hữu Thái, Phó chủ tịch UBND huyện A Lưới, nói: "Có đường mới, các tuyến xe khách đến từ Quảng Nam, Đà Nẵng, Quảng Trị, Huế lưu thông thuận tiện nên chở theo hàng hóa và khách du lịch lên. Cả những người làm kinh doanh cũng đã tìm đến đầu tư, khai thác thị trường này". Ông dẫn chứng, mười năm trước, cơn lũ năm 1999 làm sạt lở quốc lộ 49, cả A Lưới mất liên lạc và tách biệt với các vùng ngoài hàng tuần liền. Còn bây giờ đường sá thông thoáng lắm rồi. Nếu như năm 2001, A Lưới còn 60% hộ dân nghèo đói thì bây giờ chỉ còn 27% mà thôi. 100% xã của huyện có trường tiểu học, trạm y tế, bưu cục; 97% thôn bản có điện; 70% người dân dùng nước sạch.

* Ngày mới

Đi trên đường Hồ Chí Minh hôm nay, những đoạn đi qua thị tứ, làng dân cư, thật khó để nhận ra đó chính là những cung đường của chiến trường xưa. Cũng giữa rừng núi, giữa vực sâu thăm thẳm vượt qua nhiều đèo dốc nhưng con đường được thảm nhựa phẳng lì, đường rộng với 2 làn xe chạy, có những đoạn qua khu trung tâm được mở đến 4 làn xe.

Một đoạn đường Hồ Chí Minh đi qua thị trấn A Lưới.

Đường Hồ Chí Minh đoạn từ ngã ba thị trấn Thạnh Mỹ (huyện Nam Giang) đến A Tép (huyện Đông Giang) có tên gọi là cung đường thanh niên xung phong. Đoạn đường dài 51km này được tráng nhựa phẳng phiu như một dải lụa mềm vắt mình qua những dãy núi cao trập trùng, bên kia là vực sâu với bao thác ghềnh. Bước chân của 36 thanh niên miền xuôi lên lập nghiệp từ năm 2001 cùng với thanh niên Cơ Tu, Pa Hy đã hình thành ngôi làng thanh niên A Sờ có đường giao thông nội bộ, đường ống dẫn nước sạch về tận làng. Những cư dân của làng là những kỹ sư, giáo viên, bác sĩ trẻ ngày ấy giờ đã có gần 10 năm cống hiến, tạo nên sức sống mới cho ngôi làng. Và, cũng chỉ từ khi con đường được khởi công xây dựng, người dân ở các bản làng sâu mới dần rủ nhau về làm nhà sống ven trục đường gần với làng thanh niên A Sờ.

Tại A Lưới, tình cờ chúng tôi gặp được chị Hồ Thị Thanh, dân tộc Pa-kô, chuyên viên phụ trách mảng chính sách dân tộc của huyện A Lưới. Thanh sinh năm 1982, người A Lưới, tốt nghiệp Trường đại học kinh tế nông nghiệp Huế và trở về công tác cho huyện nhà. Thanh kể, nhà có 5 chị em, tất cả đều học đại học, cao đẳng. Anh Hồ Văn Thế, chuyên viên phụ trách nông nghiệp của huyện cũng là người con Pa-kô của vùng đất này. Bí thư huyện ủy A Lưới Lê Văn Trừ hồ hởi nói: "Đó là những hạt giống quý sẽ làm thay đổi bộ mặt A Lưới. Có thêm những bàn tay và khối óc này, đất A Lưới ngày càng xanh tươi". Học sinh cấp 1, 2 đi học gần nhà. Học sinh vào trường dân tộc đi học được ở nội trú, và không những miễn hoàn toàn học phí mà còn được lãnh học bổng mỗi tháng. Cao Ngọc Hiền, học sinh người Tà Ôi ở xã A Đớt, hiện đang học lớp 11 Trường THPT A Lưới, khoe: "Bố mẹ đã dành sẵn cho em 2 con bò để năm sau em thi vào đại học thì có cái mà lo". Hiền nói, xã của Hiền ở đã có mấy anh chị học đại học ngoài Huế, Vinh và cả ở Hà Nội.

Trên đường tiến thẳng ra cầu Đăkrông để lên Đường 9 - Nam Lào, đất Quảng Trị vẫn khô cằn sỏi đá nhưng đường Hồ Chí Minh đoạn này rất đẹp. Hàng ngàn hécta cà phê trút hoa trắng xóa hứa hẹn một mùa vụ bội thu, hàng ngàn hécta cao su hơn mười năm tuổi đã bén rễ, cho những mùa thu hoạch đầu tiên, như lời khẳng định sẽ đẩy lùi cái nghèo khó dai dẳng của dải đất hẹp này. Hầm A Roàng thông thương từ nhiều năm nay, thủy điện A Vương đang vào giai đoạn cuối, dự án xây dựng suối nước nóng A Roàng cách đường Hồ Chí Minh 3km đã đưa vào sử dụng.

Đức Việt - Thu Trang