Khi nông dân thiếu đất
Kỳ 1: Ấp "5 không" Bàu Lùng

Ấp Bàu Lùng, xã Bình An (huyện Long Thành) được coi là ấp "5 không" với cuộc sống còn thiếu thốn trăm bề. Cái nghèo cứ bám riết lấy bà con như hình với bóng.

Ấp Bàu Lùng, xã Bình An (huyện Long Thành) được coi là ấp "5 không" với cuộc sống còn thiếu thốn trăm bề. Cái nghèo cứ bám riết lấy bà con như hình với bóng.

* Thăng trầm một vùng đất

Bàu Lùng là ấp được thành lập sau ngày giải phóng. Thời ấy, rất nhiều người dân ở các xã Tam An, An Phước, thị trấn Long Thành và các vùng lân cận đã tìm đến Bàu Lùng để khai hoang, phát triển sản xuất. Lúc bấy giờ, đất đai ở đây được người dân khai phá lên đến cả ngàn hécta. Song từ năm 1983, khi Nhà nước thu hồi đất để giao cho Nông trường An Viễng trồng cây cao su, người dân trong ấp được đưa ra các vùng trũng bên ngoài để tái định cư. Bị mất một lượng lớn đất canh tác, nhiều hộ có điều kiện tìm nơi khác sinh sống, những hộ khó khăn hơn thì bám vào khu vực ven lô cao su để tiếp tục sản xuất.

Hiện nay, ấp Bàu Lùng có 114 hộ, 580 nhân khẩu. Toàn ấp chỉ còn 136 hécta đất canh tác. Trong đó diện tích cây lúa chỉ 80 hécta nằm rải rác ở nhiều khu vực và chỉ sản xuất được 1 vụ, chủ yếu là dựa vào nguồn nước trời. Do thiếu nước, đất đai lại bị nhiễm phèn nên cây lúa ở đây cũng khá èo uột. Sản xuất bị thua lỗ triền miên nên nhiều hộ đành phải bỏ trống ruộng để bươn chải nhiều nơi làm thuê làm mướn kiếm sống.

Ngồi nhẩm tính những cái khó ở ấp Bàu Lùng, anh Nguyễn Kim Hòa, Bí thư chi bộ ấp nói, nếu tính sòng phẳng thì Bàu Lùng vẫn còn là ấp "5 không": không điện, không nước, không đường, không trường, không trạm. Tuy nhiên, trong những năm qua, xác định ấp Bàu Lùng nằm trong chương trình 135 của Chính phủ và là ấp khó khăn nhất của huyện Long Thành nên Nhà nước đã quan tâm đầu tư nhiều công trình dân sinh để giảm bớt khó khăn cho người dân như xây nhà sinh hoạt cộng đồng, đầu tư hệ thống kênh mương chống úng trong mùa mưa, kéo công trình điện phục vụ dân sinh. Tuy nhiên, những nỗ lực ấy chỉ giải quyết được một phần nhu cầu của những người dân cư ngụ ven trục lộ 769. Còn lại những hộ cư ngụ bên trong thì phải đối diện với nỗi khó khăn triền miên.

Thiếu nước tưới nên giống bắp lai DK88 ốm tong teo.

Anh Nguyễn Kim Hòa còn cho biết, hiện nay Bàu Lùng có đến 60 - 70% hộ khó khăn, trong đó có đến 21 hộ với 94 nhân khẩu thuộc diện nghèo mà lâu nay được Nhà nước trợ cấp thường xuyên. Riêng ở tổ 3, số hộ nghèo, đói chiếm tới 8/33 hộ. Phần lớn những hộ rơi vào cảnh nghèo, đói ở ấp Bàu Lùng không phải họ lười biếng lao động mà vì thiếu đất, thiếu nước tưới và điện phục vụ sản xuất. Sống trong cảnh u tối nên trẻ em ở đây thiếu lanh lợi, hiểu biết. Tội nghiệp nhất là mấy đứa học trò đêm đêm cứ phải chong đèn dầu để học bài. Đó là chưa nói đến chuyện cũng vì không điện nên việc sinh đẻ có kế hoạch ở đây khó được thực hiện. Nhiều gia đình nghèo xơ xác vẫn cứ đẻ năm một.

Thăm nhiều gia đình ở ấp Bàu Lùng, đi đến đâu chúng tôi cũng thấy cái nghèo hiện hữu trong từng gia đình. Chị Chu Thị Cẩm Nhung cùng chồng là anh Nguyễn Thanh Quang phải thường xuyên xa nhà, làm thuê làm mướn để nuôi 6 đứa con. Trong ngôi nhà được xây bằng gạch thô diện tích chừng 20m2 không vôi vữa tô tường, không có cửa nẻo, chị Nhung tâm sự: "Nhà có mấy sào đất nhưng không trồng được gì vì thiếu nước tưới. Tài sản duy nhất của gia đình tôi là đôi bò được vay từ đồng vốn xóa đói giảm nghèo. Con cái đứa nào lớn lên thì gởi về ông ngoại ở Bàu Cá nuôi giùm vì sợ cháu thất học". Cách nhà chị Nhung không xa là gia đình anh Nguyễn Hùng Sơn. Khi chúng tôi đến thăm, anh Sơn đang ngồi trong nhà với cái nóng hầm hập để xát những trái bắp bán lấy tiền đong gạo. Anh Sơn than thở: "Tôi trồng 3 sào bắp lai DK88 nhưng thu hoạch chưa tới 3 tạ. Lý lo vì không có nước tưới nên cây bắp cứ èo uột, héo khô".

Đem chuyện điện ở ấp Bàu Lùng trao đổi với ông Nguyễn Văn Hoa, Bí thư Đảng ủy xã Bình An, thì biết năm 2005, xã Bình An đã đề nghị huyện kéo điện về phục vụ nhân dân ở ấp Bàu Lùng, đặc biệt là những tổ ở sâu bên trong. Phải mất 3 năm, kế hoạch này mới được cấp trên phê duyệt. Thế nhưng khi triển khai thì bị "tắc" luôn đến nay vì đường dây điện này phải băng qua lô cao su thuộc Đội 2 Nông trường An Viễng khoảng 500m!

Trẻ em ấp Bàu Lùng phải thường xuyên chong đèn dầu học bài vì không có điện.

KỲ 2: TỪ ĐỜI LÀM THUÊ ĐẾN NHỮNG CHỦ TRANG TRẠI