Vụ cá bè trên sông La Ngà chết do nguồn nước bị ô nhiễm:
Bao giờ ngư dân được bồi thường?

Hơn 300 tấn cá của 27 hộ dân làng cá bè La Ngà thuộc xã Phú Ngọc (huyện Định Quán) bị chết hàng loạt trong hai ngày 5-3-2008 và 2-4-2008 vì nguồn nước thải của hai công ty: Cổ phần mía đường La Ngà (CPMĐ) và Men thực phẩm Maury La Ngà (MMR). Thiệt hại của hai đợt cá chết này ước khoảng 8 tỷ đồng. Sau vụ cá chết, nhiều hộ đã phải tiếp tục vay mượn để nuôi cá; thậm chí có hộ đã tan gia bại sản, phải bán nhà để trả nợ.

Hơn 300 tấn cá của 27 hộ dân làng cá bè La Ngà thuộc xã Phú Ngọc (huyện Định Quán) bị chết hàng loạt trong hai ngày 5-3-2008 và 2-4-2008 vì nguồn nước thải của hai công ty: Cổ phần mía đường La Ngà (CPMĐ) và Men thực phẩm Maury La Ngà (MMR). Thiệt hại của hai đợt cá chết này ước khoảng 8 tỷ đồng. Sau vụ cá chết, nhiều hộ đã phải tiếp tục vay mượn để nuôi cá; thậm chí có hộ đã tan gia bại sản, phải bán nhà để trả nợ. Tuy nhiên, đến nay gần nửa năm trôi qua, số hộ nuôi cá kể trên chưa nhận được tiền bồi thường từ hai công ty đã gây ra tai họa này...

* Lao đao vì cá chết!

Trong căn nhà nằm trên bè của hộ anh Nguyễn Minh Quang chỉ có cái tivi là đáng giá. Thực tế, trước đây nhà bè này là nơi để anh Quang nghỉ qua đêm. Song, sau khi 24 tấn cá trị giá trên 600 triệu đồng đi theo "hà bá", gia đình anh Quang phải bán toàn bộ gia sản, gồm nhiều vật dụng có giá trị, kể cả xe, bè nuôi cá và căn nhà cấp 4 ở ấp 2, xã Phú Ngọc để trả nợ. Nơi gia đình anh Quang hiện đang trú ngụ chỉ rộng chưa đầy 10m2, nằm lênh đênh trên mặt nước. Ba đứa con anh cũng đang thiếu thốn đủ thứ. Vợ anh Quang tâm sự: "Toàn bộ gia sản của chúng tôi coi như mất sạch. Thế là trắng tay. Tội nghiệp lũ nhỏ. Nếu được bồi thường tiền cá chết, gia đình tôi cũng không thể sắm sửa lại như cũ...". Hiện tại, để mưu sinh qua ngày, anh Quang phải đi chạy phà thuê.

Chồng chị Bông đang cho cá ăn.

Trường hợp của chị Phạm Thị Bông (ngụ nhà số 101, ấp 1, xã Phú Ngọc), có đến 54 tấn cá chết vào hai đợt. Để khắc phục sự cố đau lòng này, gia đình chị phải chạy vạy, vay mượn khắp nơi. Với lãi suất 6% tiền vay "nóng", ngoài việc trả nợ ngân hàng, chị Bông còn phải trả tiền cám nuôi cá cho các đại lý, theo đúng hợp đồng ký kết. Mặt khác, để lo cho năm người con đang ở tuổi lớn, chị Bông lại phải đầu tư cho những mẻ cá mới. Nói về nghề nuôi cá hơn 20 năm của gia đình mình, chị Bông khẳng định, chưa bao giờ các hộ nuôi cá lại bị lao đao như thời gian gần đây. Những ngày đầu sau cái đêm kinh hoàng vì cá chết, hầu hết phụ nữ đều than khóc như mưa, còn cánh đàn ông thì thức trắng đêm, mượn rượu để giải sầu. Phải mất hàng tháng trời, mọi người mới tạm ổn định tư tưởng và tạm quên đi những mất mát.

Trong 27 trường hợp nuôi cá bè trên sông La Ngà bị chết hàng loạt do nguồn nước ô nhiễm, hộ thiệt hại ít nhất là 5 tấn, còn nhiều, phải kể đến hộ ông Trần Văn Tèo, bị mất trắng 72 tấn cá, Trần Phi Hùng 24 tấn... Tất cả, đều đang là những con nợ chồng chất vì mọi vốn liếng của họ đã dồn vào việc nuôi cá. Trong khi đó, đã nhiều tháng trôi qua, hai công ty này vẫn chưa bồi thường thiệt hại cho những hộ có cá chết.

* Chính quyền địa phương nói gì?

Chủ tịch UBND xã Phú Ngọc Nguyễn Văn Sang bức xúc khi nói về "đêm trắng" trên sông La Ngà. Sau khi cùng với bà con ngư dân thống kê lượng cá chết, UBND xã thành lập tổ điều tra với đầy đủ thành phần, ban bệ để thẩm định lượng cá chết. Trên 300 tấn cá chết là con số cơ bản đã được xác minh từng trường hợp cụ thể. Sau đó, rất nhiều cuộc họp giữa UBND xã, huyện Định Quán và đại diện hai Công ty CPMĐ và MMR, nhằm tìm giải pháp khắc phục cho bà con ngư dân. Tại những cuộc họp, các bên thống nhất, để cho khách quan, hai công ty được tổ chức điều tra và thẩm định lại số cá chết. Thực hiện điều này, Công ty MMR tổ chức người đi thực tế, đồng thời đề nghị bà con có cá chết kê khai lại. Tuy nhiên đến nay, việc bồi thường cho 27 hộ gia đình vẫn chưa thấy đâu. Chính quyền địa phương nhiều lần nhắc nhở đơn vị gây ô nhiễm nước sông La Ngà sớm thực hiện trách nhiệm, để bà con ngư dân tiếp tục sản xuất, ổn định cuộc sống. Thế nhưng, đại diện hai công ty cho rằng, có nhiều dấu hiệu người dân khai khống số lượng cá! Do đó, công ty cần có thời gian để thẩm định cho chính xác.

Căn nhà bè, nơi nương náu của gia đình anh Nguyễn Minh Quang hiện nay.

Phó chủ tịch UBND huyện Định Quán Dương Anh cho biết, huyện đã nhiều lần gửi văn bản yêu cầu hai công ty đã gây ô nhiễm môi trường sông La Ngà phải nhanh chóng giải quyết dứt điểm việc bồi thường cho ngư dân có cá bị chết. Thế nhưng, đến nay hai đơn vị này vẫn không thực hiện yêu cầu của UBND huyện. Ông Dương Anh nói: "Nguyên nhân dẫn đến cá chết, là do nước ô nhiễm bởi chất thải từ hai công ty kể trên. Điều này đã được ngành chức năng kết luận. Vì vậy, Công ty MMR và Công ty CPMĐ phải có trách nhiệm đối với thiệt hại của người nuôi cá".

Việc hai Công ty CPMĐ và MMR không chấp hành các quy định về bảo vệ môi trường, bảo vệ nguồn nước hồ Trị An đã kéo dài từ nhiều năm qua. Và đây không phải lần đầu cá bè ở vùng sông nước La Ngà bị chết hàng loạt do nguồn nước bị ô nhiễm. Do đó, ngoài yêu cầu hai công ty nêu trên có trách nhiệm bồi thường thiệt hại cho ngư dân; cơ quan chức năng cần có biện pháp chế tài kiên quyết hơn đối với các doanh nghiệp để không còn xảy ra tình trạng tương tự như thế.

Tạ Nguyên