Chất thải y tế: Về đâu?

"Tình trạng bán rác thải y tế ra bên ngoài là có, thậm chí rất phổ biến ở một, hai năm trước"- trưởng khoa điều dưỡng của một bệnh viện lớn trong tỉnh đã thừa nhận như vậy khi trả lời câu hỏi: "Có hay không việc nhân viên bệnh viện bán rác thải y tế?".

"Tình trạng bán rác thải y tế ra bên ngoài là có, thậm chí rất phổ biến ở một, hai năm trước"- trưởng khoa điều dưỡng của một bệnh viện lớn trong tỉnh đã thừa nhận như vậy khi trả lời câu hỏi: "Có hay không việc nhân viên bệnh viện bán rác thải y tế?".

Rác thải y tế của các cơ sở y tế công lập được đốt tại lò đốt ở Bệnh viện lao và bệnh phổi.

* Quá trình thu gom, phân loại: khó kiểm soát!

Theo quy trình xử lý chất thải bệnh viện được Bộ Y tế quy định, tất cả các chất thải y tế (bao gồm chất thải sinh hoạt và chất thải y tế nguy hại) đều được thu gom, phân loại và xử lý. BS. Từ Thanh Chương, Giám đốc Sở Y tế cho biết, bắt đầu từ năm 1999, quy trình này đã được các bệnh viện trong tỉnh thực hiện. Chất thải của cơ sở y  tế sau khi được phân loại "tập kích" về những khu vực quy định. Tại TP. Biên Hòa, rác được đốt tại lò đốt của Bệnh viện lao và bệnh phổi. Các cơ sở y tế tuyến huyện, rác được chuyển về đốt tại các bệnh viện đa khoa khu vực Tân Phú, Xuân Lộc và Long Thành. "Quy trình này là đảm bảo yêu cầu của Bộ Y tế và Bộ Tài nguyên - môi trường đề ra. Riêng về chất thải y tế, trước đây những chất thải được xem là không nguy hại vẫn được phép tái chế. Tuy nhiên, gần đây, việc tái chế bị nghiêm cấm do những tác hại của chất thải đối với môi trường, nhất là các chất thải rắn (gồm các vật liệu sử dụng trong xét nghiệm, chẩn đoán, điều trị như ống tiêm, bơm kim tiêm, kính bảo hộ, gạc sát khuẩn, ống nghiệm, chai lọ đựng chất phóng xạ...). Bộ Y tế cũng đã có quy định cụ thể đối với 5 nhóm chất thải nguy hại. Quy định này bắt buộc các cơ sở y tế phải tuân thủ nghiêm túc, từ việc thu gom, phân loại đến xử lý. Ngành y tế cũng đã triển khai đến tất cả các cơ sở y tế về vấn đề này. Tuy nhiên, việc kiểm tra cả hệ thống xem thực hiện ra sao thì còn khó khăn" - BS Chương nói.

Tại Bệnh viện đa khoa Đồng Nai - một trong những bệnh viện lớn nhất tỉnh, chất thải  y tế được đựng trong các túi, thùng màu vàng; chất thải sinh hoạt đựng trong các thùng màu xanh, túi màu xanh. Hàng ngày, công tác thu gom được các nhân viên y tế thực hiện ở tất cả các khoa, phòng dưới sự giám sát của khoa chống nhiễm khuẩn. Tuy nhiên, quy trình là như vậy còn thực hiện ra sao lại đòi hỏi rất lớn vào ý thức chấp hành của mỗi nhân viên y tế. Dược sĩ Hoàng Liệu, trưởng khoa dược của bệnh viện cho biết: "Trước đây, một số loại chất thải như chai nhựa thủy tinh, vỏ chai truyền dịch được các nhân viên y tế thu về để sử dụng lại hoặc bán phế liệu. Sau này, khi quy trình xử lý chất thải  được áp dụng trong bệnh viện thì những loại rác này được thu gom riêng".

Theo con số thống kê, mỗi ngày bệnh viện này thải ra từ 180-200 kg rác thải y tế. Như vậy, một tháng, chỉ riêng bệnh viện này đã phải xử lý gần 6 tấn rác thải y tế. Còn ở  Bệnh viện đa khoa khu vực Thống Nhất, mỗi tháng cũng đã có khoảng 40-50 ngàn chai truyền dịch được sử dụng. "Đó là những con số đã được cân, đong, đo đếm. Thực tế, không ai dám chắc số lượng chất thải được thu gom và đem đi tiêu hủy có đúng với con số thực mà hàng ngày các bệnh viện thải ra không!"- trưởng khoa chống nhiễm khuẩn của một bệnh viện tuyến tỉnh quả quyết.

* Chất thải: về đâu?

Ngoài hệ thống các bệnh viện công lập, hiện Đồng Nai còn có khoảng trên 1.600 cơ sở y tế tư nhân đang hoạt động. Rất ít các cơ sở y tế này có hợp đồng với Bệnh viện lao và bệnh phổi trong việc tiến hành thu gom và đốt rác. BS Văn Thị Nuôi, Giám đốc Bệnh viện lao và bệnh  phổi cho biết, hiện tại lò đốt của bệnh viện chỉ thực hiện việc thu gom và đốt cho các cơ sở y tế công lập trên địa bàn TP. Biên Hòa. Chi phí cho hoạt động này đã được tỉnh bao trọn gói. "Khi rác về đến lò đốt, nhân viên ở đây một lần nữa phải phân loại các chất đốt được và không đốt được. Các chất thải không đốt được đa số là các lọ thuốc bằng thủy tinh. Loại rác này sẽ được nhân viên tài nguyên - môi trường xuống lấy mang đi tiêu hủy bằng biện pháp riêng. Bình quân, mỗi ngày lò đốt này đốt từ 800 - 1.000 kg rác thải" - BS. Nuôi nhấn mạnh. BS Nuôi cũng cho biết, hiện chỉ có 1 - 2 cơ sở y tế tư nhân trên địa bàn TP. Biên Hòa có hợp đồng thu gom và đốt rác tại lò đốt của bệnh viện. Vậy, nguồn rác thải này đi đâu? 

Theo nguyên tắc của quy trình xử lý chất thải, việc phân loại chất thải phải được thực hiện ngay tại nơi phát sinh chất thải và phải đựng chất thải trong các túi hoặc thùng theo đúng quy định. Các chất thải y tế nguy hại không được để lẫn trong chất thải sinh hoạt. Nếu vô tình để lẫn chất thải y tế nguy hại vào chất thải sinh hoạt thì hỗn hợp chất thải đó phải được xử lý như chất thải y tế nguy hại. Tuy nhiên, quy trình này chỉ có thể thực hiện tại  các cơ sở y tế công lập, có hợp đồng thu gom chất thải. Các cơ sở y tế tư nhân hiện vẫn còn nằm ngoài vùng "phủ sóng" của quy trình này. Vì vậy, dễ thấy ở những phòng khám tư nhân, các loại rác này được gom chung lại với nhau (trong đó có cả những chai truyền dịch, bơm kim tiêm) rồi chờ nhân viên môi trường đô thị đi thu gom, xử lý. "Vì chưa có một hướng dẫn cụ thể nào cho việc thu gom rác thải y tế tại các cơ sở y tế tư nhân nên chúng tôi chỉ có thể phân loại bằng cách cho rác sinh hoạt vào những túi bóng không màu. Loại rác thải nào nguy hại chúng tôi cho vào các túi bóng màu đen sau đó có dặn dò nhân viên môi trường đô thị về đặc điểm của từng loại rác thải. Tuy nhiên, việc xử lý các loại rác này như thế nào thì chúng tôi không thể biết vì tất cả đều được chất lên xe rác" - một bác sĩ sản khoa có phòng mạch tư tại phường Bình Đa nói. Và cũng chỉ có trời mới biết, số rác thải ấy được tiêu hủy hay đem đi bán ve chai để tái chế!?

 Nguyễn Phượng