Ký sự: Dọc đường Tây Bắc

Bài 4: Trên đất Lào Cai
Nếu như miền Nam có Đà Lạt, miền Trung có Bà Nà thì miền Bắc có Sapa. Đến Tây Bắc mà không đến Sapa xem như một thiếu sót. Lại càng thiếu sót khi hành trình Tây Bắc lại không ghé qua chợ cửa khẩu và chợ phiên Bắc Hà - những nét đặc sắc của vùng đất đầu nguồn sông Hồng khi chảy vào Việt Nam.

Hàng thổ cẩm ở chợ phiên Bắc Hà.

Nếu như miền Nam có Đà Lạt, miền Trung có Bà Nà thì miền Bắc có Sapa. Đến Tây Bắc mà không đến Sapa xem như một thiếu sót. Lại càng thiếu sót khi hành trình Tây Bắc lại không ghé qua chợ cửa khẩu và chợ phiên Bắc Hà - những nét đặc sắc của vùng đất đầu nguồn sông Hồng khi chảy vào Việt Nam.

* Sapa mùa vắng khách

 Chưa tới ngã ba trung tâm đã thấy mấy chiếc xe máy đuổi theo, bám sát chào giá phòng nghỉ. Anh thanh niên chặn ngang đầu xe ngả giá, mời mọc rất niềm nở. Mùa vắng khách nên giá phòng rất rẻ. Phòng đẹp, lịch sự, tiện nghi khép kín, bình thường phải tầm 150-200 ngàn, giờ giảm chỉ còn một nửa.

Sapa những ngày cuối thu mù sương và sũng nước. Không hoa mơ, hoa mận trắng triền núi. Gặp ngày giữa tuần nên khu vực trung tâm nhà thờ, chợ, sân vận động vắng ngắt. Phố đi bộ Cầu Mây với những quầy hàng lưu niệm, hàng khoai, mía, trứng nướng không có cảnh nhộn nhịp du khách. Lang thang chán, chúng tôi vào một hàng nướng, cô chủ cời than cho những hạt dẻ chín đều, nẻ ra một mùi thơm quyến rũ. Cô chủ than thở, mùa vắng khách nên buôn bán có phần ế ẩm, có đêm bày hàng ra rồi lại dọn vào. Nhưng ai ghé Sapa thời điểm này lại được chiêm ngưỡng Sapa yên bình, lặng lẽ với những biệt thự cổ kính, những ngôi nhà xinh xắn dưới rặng pơmu đang mùa rụng lá, những bước chân của thiếu nữ Mông, Dao xuống phố thật nhẹ nhàng thanh thoát.

Mất gần một ngày liên hệ các công ty du lịch, hẹn năm lần bảy lượt, chúng tôi vẫn không mua được tour chinh phục đỉnh Phanxipăng. Tiếp tân của khách sạn Bình Minh, Auberge, Good Morning, nhà hàng Chapa... đều từ chối cung cấp tour chinh phục Phanxipăng vào mùa này. Dịch vụ du lịch Garden House đồng ý nhận lời giá 120 đôla/2 người, nếu có thêm khách sẽ ghép tour nhưng giờ cuối đã thông báo hoãn với lý do thời tiết không đảm bảo. Vậy là đỉnh Phanxipăng cao 3.143m vời vợi mà chúng tôi ao ước có dịp sẽ chinh phục đã không thực hiện được. Thôi đành leo núi Hàm Rồng, ngắm nóc nhà Đông Dương mờ mờ ảo ảo.

Đường lên núi Hàm Rồng tha hồ cho khách ngắm nhìn, chụp ảnh các loài hoa và xa xa là các bản Tả Phìn, Cát Cát, Sín Chải... của người Mông, Dao, Dáy. Trăm ngàn thứ hoa mọc thành cụm hay li ti dọc triền núi, trên những thân cây, dưới những khe đá. Những vườn lan khoe sắc rực rỡ. Càng lên cao, khung cảnh càng trở nên quyến rũ. Nét hoang sơ của rừng đá rêu phong phủ kín, mọc dày thành từng thảm càng lôi cuốn khách khám phá. Những bãi đá khổng lồ, đan xen nhau với hình thù kỳ quái. Dừng ở Sân Mây cao 1.600m, phóng tầm mắt về phía phố núi thấy Sapa lung linh mờ ảo, bồng bềnh giữa trời mây. Đi qua cổng trời 1 và cổng trời 2 có những lối đi hẹp, luồn lách giữa khe núi để đến sân ngắm hàm rồng. Gặp giữa buổi trời trong nắng ấm, đầu rồng hiện ra rất rõ. Truyền thuyết kể rằng, thuở Sapa còn chìm trong đại đương, có anh em nhà rồng trốn đến chơi. Vua cha phát hiện gọi về, rồng anh nghe thấy đã bay về trời, rồng em mãi chơi lạc chốn thủy cung nên chẳng nghe thấy. Trời sập tối, rồng em sực nhớ quẫy đuôi bay lên thì cổng trời đã đóng chặt. Rồng em đành ở lại hạ giới, hóa thành núi đá với tư thế đầu lúc nào cũng ngẩng lên dõi mắt về trời. Phía sau là đỉnh núi Phanxipăng xa xôi mà như gần ngay trước mặt.

* Xuôi Lào Cai đi chợ Hà Khẩu

Từ Sapa cao chót vót đỉnh trời, chúng tôi tiếp tục đổ đèo Hoàng Liên Sơn để xuôi về thành phố Lào Cai - nơi dòng sông Hồng bắt đầu đổ vào địa phận Việt Nam và là đầu cầu nối liền vùng Tây Nam Trung Quốc với đồng bằng sông Hồng. Lào Cai nằm ngay vùng hợp lưu của hai con sông Nguyên Giang và Nam Khê (Trung Quốc), khi chảy vào địa phận Lào Cai tạo thành dòng sông Hồng cuồn cuộn đỏ quánh.

Nhớ lời mời của A Hoa - người đàn ông Trung Hoa buôn chè mà chúng tôi gặp tình cờ trên đường vượt dãy Hoàng Liên Sơn, chúng tôi tìm đến Công ty Hoa Lâm trên phố Hồng Hà. Phố Hồng Hà chạy cắt ngang chợ Cốc Lếu - khu chợ sầm uất nhất của Lào Cai. A Hoa nhìn thấy khi chúng tôi đang dò hỏi đường. A Hoa pha trà thật ngon để đãi khách. Câu chuyện với người đàn ông Trung Hoa trọ trẹ tiếng Việt cũng trở nên thân tình. Ông hứa sẽ cùng đi với chúng tôi sang Trung Quốc nhưng giờ cuối chỉ mỗi mình anh Hạnh đi được.

Chúng tôi làm thủ tục xuất cảnh qua cửa khẩu Hà Khẩu thật nhanh gọn với giá tám mươi ngàn đồng/người thông qua công ty lữ hành quốc tế Bình Minh. Giấy thông hành với lý do đi buôn bán được phép xuất nhập cảnh 1 lần trong một ngày. Riêng anh Hạnh - thổ địa đi bằng đường chui (đi đò, vượt sông), coi như "vượt biên trái phép". Làm thủ tục tại hải quan, được uống thêm liều vaccine ngừa bệnh tả, chỉ 15 phút sau, chúng tôi đã đặt chân sang địa phận thị trấn Hà Khẩu của Trung Quốc. Thị trấn biên mậu của đất nước Trung Quốc bao la rộng lớn này như hớp hồn du khách mê mua sắm. Hàng hóa tràn ngập khắp nơi, từ chợ ra cửa hàng, từ trung tâm thương mại đến siêu thị. Hàng Việt Nam cũng tràn qua, chúng tôi nhìn thấy những thương hiệu Việt Nam quen thuộc như Vianacafe, Bitis, Kinh đô, Vinamilk... Gần như cửa tiệm nào cũng "phụ đề" thêm phần tiếng Việt cho khách Việt sang chơi và mua sắm. Thậm chí còn có hẳn một khu chợ của người Việt. Hàng hóa lấy từ chợ đầu mối ở đây rẻ đến bất ngờ vì vậy rất nhiều các cô, các chị ở miền Bắc đã chịu khó qua đây gùi về bằng chiếc xe đạp thồ để hưởng chênh lệnh giá, từ vải vóc, hàng tiêu dùng cho đến rau quả, thực phẩm... Cả một hàng người - xe dài nối đuôi nhau từ trong phố đến cửa kiểm soát hải quan. Anh Hạnh nói: "Hầu hết trong số họ đều cùng quê Vĩnh Phúc với mình cả đấy. Họ xin tạm trú luôn bên này để bán buôn cho tiện". Nhìn các chị nhọc nhằn mưu sinh, chúng tôi không khỏi chạnh lòng.

Hạnh lại dẫn chúng tôi đi thêm một đoạn, đến khu chợ biên mậu rộng tới vài hecta. Chúng tôi giật mình khi nhìn thấy những món hàng bị cấm ở ta lại được bày bán thoải mái ở đây: gươm, đao, cung, kiếm, tất cả nhìn y như thật. Một tay bán hàng còn chào mời chúng tôi... mã tấu, dùi cui ! Thậm chí, trên tầng 2 và 3 của khu chợ này còn lại là cả một "chợ tình" công khai. Những dãy nhà được ngăn thành từng ô, mỗi ô có chừng 4 - 5 cô ăn mặc "mát mẻ" ra sức chèo kéo khách hoặc túm tụm lại nói chuyện. Bước xuống phố, nhìn các chị cửu vạn gùi hàng quệt mồ hôi dưới ánh nắng gay gắt, lòng chợt len một nỗi buồn khó tả.

Du khách chụp hình lưu niệm ở Sân Mây trên đỉnh Hàm Rồng.

* Rực rỡ phiên chợ Bắc Hà

 

Bỏ lại sau lưng những cảm xúc lẫn lộn từ khu chợ biên mậu Hà Khẩu hiện đại, chúng tôi lại lên đường đến với phiên chợ thuộc loại lớn nhất của đồng bào dân tộc sống ở khu vực vùng cao biên giới - phiên chợ Bắc Hà. Chẳng dễ gì có được dịp đi dự phiên chợ này vì chợ chỉ họp mỗi tuần một phiên vào chủ nhật. Tối thứ bảy, cả thị trấn im vắng lạ. Chỉ còn sót lại tiếng vó ngựa gõ lọc cọc vào đêm, xen lẫn với tiếng nhạc karaoke não nề phát ra từ đâu đó. Vài du khách Tây ba lô đến thị trấn sớm để dự chợ phiên như chúng tôi còn thơ thẩn trên đường. Chúng tôi bắt chuyện làm quen với cô bé người Mông Ngại Thị Dợ đang tần ngần trước công viên khu trung tâm thị trấn. Cô bé bảo mình đang đợi bà nội đến để dẫn về nhà họ hàng ngủ, sáng mai dự phiên chợ sớm. "Tuần nào em cũng lội bộ gần hai chục cây số từ xã Cán Cấu, huyện Si Ma Cai về phiên chợ", - cô bé nói. Cũng như cô bé, rất nhiều người dân ở vùng Si Ma Cai (Lào Cai) hay Mường Khương, Sín Mần (Hà Giang) đã phải lội bộ hoặc đi ngựa về chợ từ chiều hôm trước. Vào sáng ngày chợ phiên, khi hòa vào dòng người đổ về chợ, chúng tôi thấy họ mang theo từ hàng thổ cẩm, nông phẩm cho đến heo, bò, ngựa..., đem bán ở chợ rồi dùng tiền mua những vật dụng, nhu yếu phẩm về nhà. Vừa bước vào chợ phiên, chúng tôi lạc ngay vào khu vực "tập kết" rượu ngô (bắp) Bản Phố, loại rượu cay nồng rất đặc trưng của người Mông Bản Phố mà ở đây người ta hay dùng với món ăn thắng cố đặc sản. Hàng hóa tràn ngập trong chợ nhưng vẫn rất dễ kiếm một món hàng nào đó vì chợ được chia thành những khu riêng biệt. Từ trên cao nhìn xuống phiên chợ, thấy cả một vùng rực rỡ những sắc màu. Những cô gái người Mông, Phù Lá, Tày... đã vận cho mình bộ đồ đẹp nhất. Chúng tôi biết họ đôi khi đến đây chẳng để mua hay bán gì mà chỉ để gặp bạn. Điều mà cô bé Dợ cũng đã thú nhận với chúng tôi trong đêm hôm trước. Tiếng khèn của ai đó bất chợt vang lên giữa chợ. Tan chợ, chúng tôi biết rằng mình sẽ mang theo về cả nỗi nhớ của hai người miền xuôi đối với phiên chợ vùng cao này. Chợt thấy thương quá hình ảnh người vợ dắt ngựa đi trước và người chồng say mèm nằm trên lưng ngựa...

           Thu Trang - Minh Chánh