Khó xử

Quốc hội đang thảo luận về dự luật Tố tụng hành chính. Nhiều đại biểu Quốc hội ở tỉnh Đồng Nai đều đồng tình rằng, cần mở rộng quyền cho người dân được lựa chọn thêm phương án khởi kiện trực tiếp tại tòa hành chính khi không đồng ý với quyết định và hành vi hành chính của các cơ quan công quyền.

Quốc hội đang thảo luận về dự luật Tố tụng hành chính. Nhiều đại biểu Quốc hội ở tỉnh Đồng Nai đều đồng tình rằng, cần mở rộng quyền cho người dân được lựa chọn thêm phương án khởi kiện trực tiếp tại tòa hành chính khi không đồng ý với quyết định và hành vi hành chính của các cơ quan công quyền. Và, giải pháp để tòa hành chính đi vào hoạt động thực chất, có hiệu quả là phải đảm bảo tính độc lập của tòa án, của thẩm phán trong xét xử.

Sở dĩ các đại biểu phải đề nghị như vậy vì trên thực tế, tòa hành chính đã hình thành từ lâu, nhưng tổ chức xét xử không dễ. Ở Đồng Nai, có một thực tế là, trong các vụ kiện hành chính, lãnh đạo cơ quan công quyền (bị đơn) thường cử cấp dưới đến hầu tòa thay rồi về báo cáo lại. Cách thức hầu tòa như thế thường khó rút ra được kinh nghiệm để tránh sai sót, tránh bị người dân khởi kiện các quyết định hành chính tương tự ở những lần sau. Thậm chí, có địa phương nọ, hàng chục quyết định hành chính của Chủ tịch UBND huyện bị người dân khởi kiện ra tòa, nhưng khi tòa án xét xử thì bị đơn (UBND huyện) luôn vắng mặt không lý do. Từ thực tế này, nhiều đại biểu Quốc hội và người dân đòi hỏi pháp luật cần có biện pháp xử lý hành chính, cách chức hay buộc thôi việc với những cán bộ không chịu thực thi pháp luật. Mặt khác, để tòa hành chính hoạt động thực sự có hiệu quả, thì cơ quan này cần phải tách rời khỏi địa bàn hành chính, hình thành theo hướng tòa khu vực thì tính độc lập của thẩm phán mới được phát huy.

Song, công bằng mà nói, tòa hành chính chưa phát huy hiệu quả còn bởi pháp luật quy định chưa rõ ràng, chưa đủ nghiêm minh. Phần lớn các quyết định đều do cán bộ, cơ quan chuyên ngành tham mưu trình lãnh đạo ký. Thế nhưng, trên thực tế, không ít trường hợp, quyết định hành chính sai bị kiện thì chính quyền phải sửa, khắc phục cho dân, nhưng cán bộ, cơ quan tham mưu... không bị làm sao cả. Một thực trạng khác nữa là, khi bản án của tòa hành chính có hiệu lực nhưng cơ quan công quyền không chịu thực thi thì cả tòa án và người dân (nguyên đơn) cũng... đành chịu, vì chưa có pháp luật biện pháp chế tài đủ nghiêm.

Biết "chơi" như thế là không sòng phẳng, nhưng người dân thấp cổ bé miệng nên chỉ còn biết trông chờ vào tài năng của các đại biểu, của Quốc hội khi quyết định thông qua dự luật Tố tụng hành chính mà thôi.

Ba Xuyên