Kết hôn với người nước ngoài : Những duyên phận cầu may

Dưới con mắt của một số người, lấy được chồng ngoại quốc hoặc Việt kiều là một vinh hạnh lớn cho bản thân và gia đình. Trong số ấy, có những người đến với nhau thực sự bằng tình yêu và sự quen biết, mai mối của hai gia đình; còn lại phần lớn lấy nhau vì kinh tế và để được đi nước ngoài...!

Chị L.T.M.N (thứ hai từ trái qua) lấy chồng là người Trung Quốc nhưng may mắn có được cuộc sống khá

Trong những năm gần đây, tì nh trạng buôn bán phụ nữ Việt Nam qua biên giới, nhất là qua các nước Trung Quốc, Đài Loan, Hàn Quốc, Campuchia, Thái Lan... dưới hình thức kết hôn với người nước ngoài (KHVNNN) nhưng thực chất là bị bán vào các động mại dâm đã trở thành nỗi đau, nỗi nhục nhã ê chề của một số cô gái. Nhiều đường dây buôn bán phụ nữ xuyên quốc gia đã bị phát hiện nhưng tình trạng này vẫn đang diễn ra hết sức nóng bỏng và phức tạp, gây ảnh hưởng đ ến đời sống người dân, cướp đi hạnh phúc của nhiều gia đì nh, làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV/AIDS và tiềm ẩn nhiều nhân tố xấu về an ninh quốc gia. Riêng trên địa bàn Đ ồng Nai, năm 2003 và 2004, CA tỉnh đã phá được một số vụ buôn bán phụ nữ qua biê n giới, bắt và đưa ra xét xử 6 tên buôn người , đồng thời cũng đã tiếp cận được với một số đối tượng bị bán ra nước ngoà i thoát nạn trở về tố cáo hành vi lừa đảo của những cò mai mối lấy chồng ngoại. Để hạn chế tình trạng này, theo ông Phan Văn Trí, Phó trưởng phòng CSĐT tội phạm và TNXH (CA Đồng Nai) thì, ngay từ cấp cơ sở, cụ thể là các phường, xã khi tiếp nhận hồ sơ thông báo xin đ ăng ký kết hôn (ĐKKH) phải nghiê m túc xem xét và thực hiện đ ầy đủ các quy định trong qui trình ĐKKH có yếu tố người người ngoà i.

Theo qui định của Pháp lệnh KHVNNN, từ năm 1994 trở về trước, việc kết hôn với người nước ngoài (bao gồm người nước ngoài và người Việt định cư ở nước ngoài) thì: "Người nước ngoài muốn kết hôn với người Việt Nam phải tuân thủ theo pháp luật Việt Nam". Sang năm 2001, Nghị định 184 của Chính phủ về KHVNNN quy định lại: “Đối với những người nước ngoài muốn kết hôn với công dân Việt Nam phải tuân thủ cả pháp luật của Việt Nam và pháp luật của quốc gia người ấy đang sinh sống" vì mỗi quốc gia có những quy định khác nhau về các thủ tục kết hôn, tuổi kết hôn và một số quy định khác nữa. Chưa kể một số quy định về thủ tục giấy tờ và những hồ sơ này phải thông qua Sở Tư pháp rồi được niêm yết tại địa phương đương sự cư trú trước khi trình cấp có thẩm quyền quyết định. Thế nhưng khi nhiều vụ vỡ lỡ, đã phát hiện một số trường hợp không đủ thủ tục, giấy tờ, điều kiện đăng ký kết hôn vẫn “lọt lưới”...

Thời gian qua, trên các phương tiện thông tin đại chúng đã nói nhiều đến hệ lụy đau buồn từ những cuộc hôn nhân ngoại, nhất là với người Đài Loan, nên ngành tư pháp đã yêu cầu người nước ngoài khi kết hôn với người Việt Nam phải bổ sung thêm sơ yếu lý lịch và qua phỏng vấn trực tiếp. Những cuộc hôn nhân có sự chênh lệch về tuổi tác giữa hai người từ 20-30 tuổi, sẽ bị hạn chế ĐKKH. Không chỉ ở phía Việt Nam, mà ngay cả ở Văn phòng văn hóa - kinh tế Đài Loan ở TP.HCM cũng đã “siết” chặt hơn những qui định, nên khoảng nửa năm trở lại đây, qua khâu phỏng vấn trực tiếp ở Văn phòng này, số người ĐKKH với người Đài Loan đã bị "rớt" khá nhiều.

Lấy chồng ngoại quốc và Việt kiều để được đi nước ngoài vẫn đang là mục tiêu hấp dẫn của nhiều cô gái. Theo thống kê của Sở Tư pháp Đồng Nai, trong năm 2003 trên địa bàn tỉnh có 1.236 hồ sơ xin ĐKKH có yếu tố người nước ngoài, trong đó lấy người Đài Loan là 574 hồ sơ, lấy người Hàn Quốc là 89 hồ sơ. Sang năm 2004, số này tăng khá nhiều. Trong tổng số 1.554 hồ sơ thì có 728 hồ sơ lấy người Đài Loan và 210 hồ sơ lấy người Hàn Quốc. Theo một chuyên viên của Sở Tư pháp cho biết: "So sánh số liệu thì số hồ sơ xin ĐKKH với người nước ngoài tăng, nhưng bắt đầu từ cuối năm 2004 đến hết quí 1 năm 2005, số hồ sơ đã giảm nhiều. Điều đó chứng tỏ nhiều người cũng đã nhận thức được vấn đề phức tạp khi KHVNNN”.

Cũng theo những chuyên viên của Sở Tư pháp, khi đến ĐKKH và phỏng vấn, thường những người kết hôn với Việt kiều thì khá nghiêm túc. Hai người thường có trình độ văn hóa tương đối khá, hầu hết là qua giới thiệu và sự quen biết của hai gia đình. Còn những cô gái lấy Đài Loan, Hàn Quốc, Trung Quốc thường có văn hoá thấp (hết cấp 2), chủ yếu là người Hoa Nùng ở các huyện Tân Phú, Định Quán. Có những chị em cũng cảm thấy "ngời ngời hạnh phúc" khi được người quen giới thiệu cho một người đàng hoàng, cưới về với mục đích làm vợ thực sự. Nhưng vẫn có những trường hợp mà chỉ nhìn sơ qua cũng đủ biết họ cưới nhau không phải vì mục đích hôn nhân, như trường hợp có cô gái mới chỉ 18 nhưng lấy ông già gần 50 tuổi; có cô lại lấy người cụt chân phải đi xe lăn, người bị dị tật và một số tật bẩm sinh như điếc, câm...; chưa kể có những cô gái trẻ, đẹp lại bằng lòng lấy một người đã qua 5-7 lần ly dị...

Trước những tình huống như thế, những chuyên viên của ngành cũng tư vấn và chỉ ra cho cô gái thấy những khó khăn, phức tạp khi khác biệt về tuổi tác, về phong tục tập quán, về ngôn ngữ khi làm vợ những người nước ngoài này. Nhưng hầu hết các cô gái đều nói: "Em tự nguyện lấy ông ấy (anh ấy) vì ông ta (anh ta) tuy có dị tật nhưng rất tốt với gia đình em và cũng thương yêu em". Có cô lại thẳng thắn nói với người phỏng vấn: "Em không biết cuộc đời em sẽ về đâu, nhưng hiện nay gia đình em rất nghèo, làm rẫy không đủ ăn. Các chị của em cũng lấy chồng nhưng họ thường bị chồng say xỉn về đánh đập và hành hạ. Cứ nhìn cái gương trước mắt ấy, em chẳng muốn dẫm lên vết xe đổ. Mà lấy người Việt có học thức, khá giả cho đỡ khổ thân thì không đến lượt mình... Còn lấy chồng Đài Loan, trước mắt được thoát ra khỏi cảnh khổ, được đi nước ngoài, có điều kiện gửi tiền về giúp đỡ gia đình".

Rõ ràng, những cuộc hôn nhân với người nước ngoài có rất ít người lấy nhau vì tình yêu, mà hầu hết là vì điều kiện kinh tế. Điều này càng tạo điều kiện cho những kẻ buôn người "tác yêu tác quái" khi đưa tiền bạc, vật chất ra làm mồi nhử. Đã có biết bao cô gái mắc bẫy, để rồi phải sống dở, chết dở nơi đất khách quê người. Về phía pháp luật, như chúng tôi đã nêu trên, các quy định, thủ tục ĐKKH với người nước ngoài là khá chặt chẽ. Nhưng sự chặt chẽ này cũng chẳng thể ngăn chặn được tình trạng phụ nữ bị buôn bán ra nước ngoài làm gái mại dâm. Vì trên thực tế, bản thân cô gái tự nguyện lấy người nước ngoài đó, hồ sơ của họ lại đầy đủ các điều kiện thì không lý gì cơ quan chức năng lại không cho họ ĐKKH, đành để cho những cô gái ấy tự chịu trách nhiệm và tự quyết định lấy cuộc đời của mình.

 Phương Liễu