Chung tay bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng

Trong kỷ nguyên số, trẻ em được mở rộng cơ hội học tập, khám phá và kết nối, nhưng cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro như: lừa đảo, xâm hại dữ liệu cá nhân, bắt nạt trực tuyến...

Cán bộ Phòng An ninh mạng và phòng chống tội phạm công nghệ cao Công an thành phố Đồng Nai tuyên truyền pháp luật cho học sinh trên địa bàn thành phố.

Trước thực trạng đó, Thủ tướng Chính phủ đã phê duyệt Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030, đặt ra các mục tiêu nhằm ngăn chặn thông tin độc hại và bảo đảm hỗ trợ trẻ em là nạn nhân bị xâm hại trên mạng.

Những hiểm họa khó lường

Không gian mạng đã đi sâu vào đời sống của trẻ em, từ việc học tập, giải trí đến giao tiếp hàng ngày. Chính vì vậy, những tác động có thể gây tổn thương trên môi trường mạng không dễ nhận diện, nhưng hậu quả lại khó lường.

Phát biểu tại Lễ phát động Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030 vào sáng 29-5, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho rằng: Hiện nay, không gian mạng đã trở thành một phần trong học tập, vui chơi cùng tuổi thơ của trẻ em. Nhưng cũng chính trên không gian ấy đang hiện hữu không ít nguy cơ. Đó có thể là những nội dung độc hại len lỏi vào đời sống của trẻ em mỗi ngày, là những lời xúc phạm, đe dọa trên mạng; hay là những cú nhấp chuột tưởng như vô hại nhưng lại dẫn đến lừa đảo, xâm hại dữ liệu cá nhân và rất nhiều nguy cơ mà trẻ em chưa đủ khả năng để tự bảo vệ mình. Các nguy cơ đó không ở đâu xa mà hiện hữu ngay trong chiếc điện thoại hay không gian mạng mà các em tiếp cận mỗi ngày, mỗi giờ. Nếu người lớn chậm một bước, trẻ em có thể phải đối mặt với những tổn thương rất nặng nề trong thế giới ảo. Vì vậy, bảo vệ và hỗ trợ trẻ em trên môi trường mạng hiện nay không còn là câu chuyện của riêng gia đình, nhà trường hay cơ quan chức năng, mà là nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị, của toàn xã hội và cộng đồng dân cư. Trong khi đó, kỹ năng số và khả năng đồng hành của một bộ phận phụ huynh, giáo viên vẫn còn hạn chế.

Không chỉ dừng ở cảnh báo nguy cơ, thực tiễn còn cho thấy nhiều hệ lụy đi kèm với “xâm hại số”. Đó là trẻ em có thể bị xâm phạm danh dự, bị cô lập, bị tác động tâm lý ảnh hưởng đến quá trình học tập và phát triển nhân cách. Những tác động này đòi hỏi cách tiếp cận không chỉ là xử lý vi phạm, mà còn phải phòng ngừa từ sớm, từ xa, ngay trong môi trường gia đình, nhà trường và cộng đồng. Chính vì vậy, chương trình bảo vệ trẻ em trên mạng được xác định không đơn thuần là một hoạt động tuyên truyền, mà là một cấu phần của an ninh con người trong thời đại số.

Tại Đồng Nai, yêu cầu đó càng trở nên cấp thiết khi trẻ em sử dụng điện thoại thông minh và mạng xã hội ngày càng sớm, còn các chiêu thức lừa đảo lại không ngừng biến hóa.

Đã có nhiều vụ việc lừa đảo trên không gian mạng xảy ra đối với trẻ em trên địa bàn thành phố. Như tháng 9-2025, Công an phường Xuân Lập (tỉnh Đồng Nai, nay là thành phố Đồng Nai) đã phối hợp với Công an Thành phố Hồ Chí Minh giải cứu một nữ sinh bị các đối tượng bắt cóc online để yêu cầu 600 triệu đồng tiền chuộc từ gia đình. Theo xác minh, các đối tượng đã dùng thủ đoạn khống chế một nữ sinh trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh, sau đó ép em này tự nhốt mình vào một nhà nghỉ ở phường Xuân Lập để thực hiện chiêu thức. Vụ việc sau đó đã được cơ quan công an kịp thời giải cứu.

Trước tình hình đó, thời gian vừa qua, lực lượng công an cơ sở trên địa bàn thành phố đã liên tục tổ chức tuyên truyền cho học sinh về phòng, chống lừa đảo trên không gian mạng; các thủ đoạn phổ biến được nêu ra gồm: giả mạo tài khoản mạng xã hội để vay tiền, gửi đường link độc hại để đánh cắp thông tin cá nhân, dụ dỗ tham gia trò chơi trực tuyến không lành mạnh, mạo danh cơ quan chức năng hoặc người thân để chiếm đoạt tài sản.

Tại Lễ phát động Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030 vào sáng 29-5, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà lưu ý: Để bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng, mỗi gia đình phải thực sự là điểm tựa yêu thương, an toàn và tin cậy để trẻ em được lắng nghe, được chia sẻ và đồng hành. Mỗi nhà trường không chỉ truyền đạt tri thức mà cần giúp học sinh hình thành kỹ năng số, khả năng tự bảo vệ mình và văn hóa ứng xử văn minh trên không gian mạng.

Tạo nhiều “lá chắn số” để bảo vệ trẻ em

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà cho biết: Thời gian qua, công tác bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng đã đạt được những kết quả tích cực. Tuy nhiên, những thách thức còn rất lớn. Các hành vi xâm hại trẻ em trên không gian mạng ngày càng tinh vi, phức tạp và có tính xuyên biên giới. Trước thực tế đó, để bảo vệ trẻ em đòi hỏi các ngành chức năng phải hành động đồng bộ hơn, nhanh hơn, quyết liệt hơn, trách nhiệm hơn và thiết thực, cụ thể hơn.

Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà đề nghị trong giai đoạn 2026-2030, các bộ, ngành Trung ương và địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về bảo vệ, chăm sóc và giáo dục trẻ em; tạo sự thống nhất đồng bộ trong hành động từ Trung ương cho đến cộng đồng dân cư. Đối với các cơ quan chức năng phải đẩy mạnh hiệu quả quản lý nhà nước, tiếp tục hoàn thiện cơ chế quyết liệt hơn để thúc đẩy các nhiệm vụ giải pháp; tiếp tục nâng cao nhận thức xã hội, năng lực của các lực lượng chuyên trách; hoạt động phối hợp liên ngành chặt chẽ, đặc biệt ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số nhằm nâng cao hiệu quả bảo vệ trẻ em.

Với vai trò đại diện lãnh đạo UBND thành phố phát biểu tại Lễ phát động Chương trình Bảo vệ và hỗ trợ trẻ em phát triển trên môi trường mạng giai đoạn 2026-2030, Đại tá Nguyễn Phương Đằng, Phó Giám đốc Công an thành phố Đồng Nai cho biết: Trong thời gian tới, UBND thành phố yêu cầu lãnh đạo các sở, ban, ngành, đoàn thể, tổ chức chính trị - xã hội quyết tâm huy động mọi lực lượng thực hiện tốt các phương hướng, nhiệm vụ đã đề ra. Tiếp tục tăng cường công tác thông tin tuyên truyền, nâng cao nhận thức xã hội về công tác bảo vệ trẻ em, phòng, chống xâm hại trẻ em trên môi trường mạng, xem đây là giải pháp căn cơ để kéo giảm các hành vi xâm hại trẻ em.

Đồng thời cần đẩy mạnh thực hiện có hiệu quả Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22-12-2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia; Chỉ thị số 57-CT/TW, ngày 31-12-2025 của Ban Bí thư về tăng cường bảo đảm an ninh mạng, an toàn dữ liệu trong hệ thống chính trị; chú trọng đầu tư cơ sở hạ tầng, trang thiết bị, phương tiện khoa học - công nghệ hiện đại trong công tác quản lý, bảo đảm quốc phòng - an ninh, trọng tâm là đảm bảo an ninh, an toàn dữ liệu hợp pháp của tổ chức, cá nhân, trong đó có trẻ em trên nền tảng số và không gian mạng.

Cùng chung tay bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng với góc độ là doanh nghiệp trên lĩnh vực công nghệ, ông Bùi Chí Tuệ, Giám đốc Công ty MobiFone Đồng Nai khẳng định: Sẽ chủ động phối hợp với cơ quan công an và các đơn vị liên quan; tăng cường cảnh báo sớm nguy cơ mất an toàn mạng, lừa đảo, xâm hại trẻ em. Đồng thời đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng trí tuệ nhân tạo và các giải pháp số để giám sát, phát hiện nguy cơ; xây dựng các công cụ hỗ trợ phụ huynh, nhà trường trong quản lý hoạt động số an toàn cho trẻ em. Bên cạnh đó, đơn vị cũng sẽ đồng hành trong công tác tuyên truyền, phổ cập kỹ năng sử dụng internet an toàn và xây dựng “miễn dịch số” cho trẻ em, thanh thiếu niên.

Bảo vệ trẻ em trên môi trường mạng chính là bảo vệ tương lai của xã hội số. Khi trẻ em được trang bị kỹ năng, được nhắc nhở đúng lúc, được bảo vệ bằng pháp luật, công nghệ và tình thương, các em mới có thể bước vào thế giới số với tâm thế tự tin, an toàn và có trách nhiệm. Đó cũng là thước đo của một xã hội văn minh: không để bất kỳ trẻ em nào bị tổn thương trên không gian mạng, dù chỉ một lần.

Trần Danh