Giải quyết bài toán phát triển khoa học, công nghệ

Với nhiều lợi thế nổi bật, Ðồng Nai đang đứng trước cơ hội lớn để tạo bước đột phá về khoa học, công nghệ (KHCN), đổi mới sáng tạo (ÐMST) và chuyển đổi số (CÐS).

Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Võ Hoàng Khai tham quan khu trưng bày sản phẩm tài chính số tại Diễn đàn Xây dựng khu công nghiệp sinh thái, thông minh - Động lực thu hút đầu tư và phát triển kinh tế xanh vùng Đông Nam Bộ vào tháng 7-2026.

Tuy nhiên, địa phương cũng cần giải quyết các điểm nghẽn, bài toán đặt ra về phát triển KHCN trên địa bàn để thúc đẩy phát triển công nghệ chiến lược, nâng cao hiệu quả quản lý công nghệ, phát triển nguồn nhân lực số, hệ sinh thái ĐMST…

Nhiều lợi thế, động lực phát triển

Đồng Nai có nhiều tiềm năng, lợi thế để phát triển KHCN, ĐMST và CĐS, trong đó có phát triển công nghiệp công nghệ số. Trong đó, thành phố có nhiều động lực phát triển gắn với Cảng hàng không quốc tế Long Thành, hệ thống khu công nghiệp, logistics và liên kết vùng Đông Nam Bộ.

PGS.TS Phùng Thế Đông, chuyên gia kinh tế của Bộ Tài chính nhận định: Đồng Nai có quy mô công nghiệp lớn và hệ sinh thái sản xuất đa dạng. Công nghiệp chế biến, chế tạo giữ vai trò chủ lực, tập trung nhiều doanh nghiệp FDI (vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài) và mạng lưới nhà cung ứng. Đây là môi trường phù hợp để ứng dụng internet vạn vật (IoT), robot, trí tuệ nhân tạo (AI), hệ thống quản trị sản xuất và truy xuất chuỗi cung ứng.

PGS.TS PHÙNG THẾ ÐÔNG, chuyên gia kinh tế của Bộ Tài chính đề xuất: 7 bài toán chính sách mà Ðồng Nai cần lưu ý trong tiến trình phát triển kinh tế số, gồm: đo lường đúng; xây hạ tầng theo nhu cầu sản xuất; tạo dữ liệu dùng được; hỗ trợ doanh nghiệp theo kết quả; phát triển nhân lực theo đơn đặt hàng; hình thành 2 cực ứng dụng là công nghiệp thông minh và logistics số; đồng thời bảo đảm an toàn và tính bao trùm trong phát triển kinh tế số.

“Khác với địa phương phải hình thành nhu cầu số từ đầu, Đồng Nai đã có một thị trường doanh nghiệp đủ lớn; vấn đề là tổ chức cơ chế kết nối nhu cầu với nhà cung cấp giải pháp và hỗ trợ doanh nghiệp nội địa nâng cao năng lực hấp thụ công nghệ” - PGS.TS Phùng Thế Đông nhấn mạnh.

Tại Hội nghị chuyển giao Bộ học liệu đa phương tiện phục vụ phong trào Bình dân học vụ số và ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác về KHCN, ĐMST, CĐS giai đoạn 2026-2030 giữa Thường trực Ủy ban KHCN và Môi trường của Quốc hội với UBND thành phố vào giữa tháng 9-2026, Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải chia sẻ: Đồng Nai có các lợi thế để đột phá phát triển KHCN, ĐMST và CĐS. Trong đó, thành phố là "cầu công nghệ" lớn bậc nhất khu vực phía Nam, có lợi thế thể chế vượt trội, nhất là khi Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết số 16-NQ/TW, ngày 21-7-2026 về xây dựng và phát triển thành phố Đồng Nai đến năm 2035, tầm nhìn đến năm 2065 và Luật Phát triển đô thị đã được Quốc hội thông qua. Song song đó, thành phố có không gian phát triển mới; nền tảng số và nguồn nhân lực đã hình thành bước đầu…

Xác định những nhiệm vụ trọng tâm

Theo Phó Chủ nhiệm Ủy ban KHCN và Môi trường của Quốc hội Trần Văn Khải, Đồng Nai cần xác định các nhóm định hướng nội dung trọng tâm về triển khai phát triển KHCN, ĐMST, CĐS trên địa bàn, gồm: định hướng chiến lược, kế hoạch hành động nâng cao các bộ chỉ số: kinh tế số, năng suất nhân tố tổng hợp (TFP), chỉ số CĐS (DTI), chỉ số ĐMST (PII)…; cơ chế, chính sách đặc thù hỗ trợ phát triển KHCN, ĐMST và CĐS; lựa chọn, xây dựng chương trình hành động công nghệ chiến lược và các bài toán lớn theo cơ chế đặt hàng; phát triển hệ sinh thái ĐMST và kết nối các mô hình, liên minh, mạng lưới.

Bên cạnh đó, thành phố cần lưu ý nhóm định hướng, góp ý các chính sách và chương trình hành động lớn của thành phố; kinh nghiệm thực tiễn, bài học và vấn đề cần lưu ý trong tổ chức triển khai phát triển KHCN, ĐMST, CĐS trên địa bàn.

Đồng Nai hướng tới hình thành, phát triển hệ sinh thái công nghiệp công nghệ số với các công nghệ chiến lược gồm: bán dẫn, trung tâm dữ liệu, AI, IoT, dữ liệu lớn (Big Data), Cloud, Blockchain… Đặc biệt, thành phố chú trọng thu hút đầu tư và hình thành các khu công nghệ, tập trung thu hút đầu tư các dự án bán dẫn, AI, năng lượng tái tạo, gắn Sân bay Long Thành với các dự án quan trọng là Khu công nghệ số tập trung Long Thành và Khu đổi mới sáng tạo Đồng Nai... Song song đó, thành phố còn hướng đến triển khai xây dựng danh mục các sản phẩm công nghệ chiến lược nhằm thúc đẩy các giải pháp CĐS, phát triển KHCN trên địa bàn.

Vào đầu tháng 9-2026, lãnh đạo Bộ KHCN đã có buổi làm việc với đoàn công tác của thành phố Đồng Nai về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS. Theo đó, lãnh đạo Bộ KHCN đề nghị tập trung triển khai 3 nhiệm vụ trọng tâm. Thứ nhất, thúc đẩy ứng dụng công nghệ, CĐS và AI trong doanh nghiệp. Thứ hai, định hình khu đô thị đặc biệt gắn với Sân bay Long Thành bằng KHCN, ĐMST và CĐS. Thứ ba, địa phương lựa chọn và công bố 5-10 bài toán lớn của thành phố để đặt hàng các nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp cùng tham gia giải quyết. Trong đó, địa phương cần lựa chọn một số bài toán có tác động lớn, tập trung nguồn lực đầu tư "tới nơi tới chốn", tạo ra sản phẩm và kết quả cụ thể, gắn trực tiếp với yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của thành phố.

Tiếp đó, vào giữa tháng 9-2026, các đơn vị chuyên môn thuộc Bộ KHCN cùng Sở KHCN có buổi làm việc để trao đổi, rà soát các nội dung trong chương trình phối hợp giữa Bộ KHCN và thành phố về phát triển KHCN, ĐMST và CĐS phục vụ phát triển kinh tế - xã hội giai đoạn 2026-2030 trên địa bàn Đồng Nai.

Tại buổi làm việc này, Thành ủy viên, Giám đốc Sở KHCN Phạm Văn Trinh chia sẻ: Sở KHCN mong muốn Bộ KHCN tiếp tục có những hướng dẫn, hỗ trợ địa phương đối với từng nhóm nội dung, lĩnh vực cụ thể về các nhiệm vụ phát triển KHCN, ĐMST và CĐS phục vụ phát triển kinh tế - xã hội trên địa bàn. Đặc biệt là những nhóm nhiệm vụ cần ưu tiên triển khai trong giai đoạn 2026-2027 về hỗ trợ doanh nghiệp ứng dụng công nghệ, CĐS và AI; định hướng xây dựng môi trường thử nghiệm thực tiễn cho công nghệ và mô hình mới đối với một số lĩnh vực; lựa chọn và công bố các nhiệm vụ lớn của thành phố, tổ chức đặt hàng các nhà khoa học, viện, trường và doanh nghiệp cùng tham gia giải quyết các vấn đề cấp thiết của địa phương…

Hải Quân