Cơ giới hóa nông nghiệp để ứng phó biến đổi khí hậu

Sản xuất nông nghiệp đang chịu tác động của hạn hán, xâm nhập mặn, thiếu lao động và chi phí đầu vào gia tăng. Trước những thách thức đó, cơ giới hóa (CGH) được đẩy mạnh theo hướng hiện đại, gắn với chuyển đổi số và ứng dụng khoa học - công nghệ, góp phần nâng cao năng suất, sức cạnh tranh và khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Công ty TNHH Trịnh Đăng Khôi (tại xã Tân An) đầu tư cơ giới hóa đồng bộ từ quy trình nuôi đến thu hoạch, xử lý trứng.

Tại thành phố Đồng Nai, hoạt động này đã được triển khai với phạm vi ngày càng mở rộng.

Giúp phát triển cây trồng, vật nuôi

Trong lĩnh vực trồng trọt, CGH được ứng dụng ở hầu hết các khâu từ làm đất, chăm sóc, tưới đến thu hoạch. Các hệ thống tưới tiết kiệm, bón phân qua đường ống, máy phun thuốc và nhiều thiết bị hỗ trợ chăm sóc cây trồng ngày càng được sử dụng phổ biến. Nhờ đó, công tưới giảm 75-80%, hiệu quả sử dụng nước tăng 35-40%, tiết kiệm khoảng 20% nhiên liệu, năng suất cây trồng tăng 10-15%, đồng thời hạn chế sự phát triển của nấm bệnh.

Hiện tỷ lệ CGH khâu làm đất đạt 92%, chăm sóc đạt 26% và thu hoạch đạt 80%. Đối với cây lúa, 100% diện tích được CGH  khâu làm đất; máy gặt, máy xay xát đáp ứng hơn 65% nhu cầu sản xuất. Đặc biệt, máy bay không người lái ngày càng được ứng dụng rộng rãi trong phun thuốc bảo vệ thực vật.

Chăn nuôi cũng đi đầu trong ứng dụng CGH vào sản xuất, đặc biệt là các doanh nghiệp, trang trại có quy mô vừa và lớn. Nhiều thiết bị, công nghệ được ứng dụng nhằm tự động hóa các công đoạn như: cho ăn, cung cấp nước uống, kiểm soát môi trường, vệ sinh, sát trùng và xử lý chất thải... Việc ứng dụng các thiết bị tự động, bán tự động đã góp phần nâng cao hiệu quả quản lý vật nuôi, giảm lao động thủ công và đáp ứng yêu cầu phát triển chăn nuôi theo hướng an toàn sinh học, quy mô lớn.

Công ty TNHH Trịnh Đăng Khôi (ở xã Tân An) đã đầu tư chuỗi khép kín từ hệ thống trại nuôi gà đẻ trứng tự động hóa từ khâu giống, quy trình nuôi đến thu hoạch trứng. Đặc biệt, khâu sàng lọc, xử lý trứng có dây chuyền máy móc hiện đại. Chất thải trong chăn nuôi cũng được tự động thu gom, xử lý bằng công nghệ lên men của Nhật Bản thành phân bón hữu cơ phục vụ trồng trọt. Hệ thống máy móc giúp làm giảm công lao động, tăng năng suất, chất lượng sản phẩm đồng đều.

Tự động hóa gắn với sản xuất thông minh

CGH trong nông nghiệp tại Đồng Nai không chỉ dừng lại ở thay thế lao động thủ công mà đang từng bước phát triển theo hướng tự động hóa, ứng dụng công nghệ cao và quản lý sản xuất thông minh. Các mô hình sản xuất đã ứng dụng hệ thống tưới, bón phân tự động, nhà màng, cảm biến môi trường và các giải pháp quản lý sản xuất thông minh nhằm kiểm soát tốt điều kiện sản xuất, nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm.

Queen Farm Việt Nam (xã Phước Sơn) ứng dụng chuyển đổi số từ quy trình chăm sóc đến quản lý vườn trồng. Ảnh: Bình Nguyên

Điển hình Queen Farm Việt Nam (ở xã Phước Sơn) là nông trại đi tiên phong đầu tư CGH gắn với chuyển đổi số để xây dựng vùng chuyên canh sầu riêng xuất khẩu. Mọi khâu đều được quản lý bằng bản đồ và nhật ký điện tử. Các công nghệ được ứng dụng như: tưới thông minh, bón phân tự động; máy bay không người lái để phát hiện và xử lý kịp thời sâu bệnh; sử dụng cảm biến để kiểm soát các nhu cầu, thay đổi quan trọng của cây trồng.

Không chỉ doanh nghiệp, trang trại lớn, nhiều hợp tác xã cũng ứng dụng CGH để mang lại lợi ích thiết thực cho nông dân. Tiêu biểu như Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp Bầu Kiên (ở xã Thanh Sơn) đã ứng dụng máy bay không người lái trong phun thuốc, bón phân, giúp nâng cao hiệu quả sử dụng vật tư, rút ngắn thời gian làm việc. Hợp tác xã Nông nghiệp thương mại dịch vụ Vĩnh Tâm (ở xã Tân An) phát triển mô hình rau thủy canh trong nhà màng với hệ thống kiểm soát nhiệt độ, độ ẩm, ánh sáng và dinh dưỡng tự động. Các mô hình này cho thấy xu hướng kết hợp giữa CGH và công nghệ cao góp phần thúc đẩy quá trình chuyển đổi sang nền nông nghiệp hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Ông Bùi Dương Vương, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Đồng Nai cho hay: Sự phát triển của CGH đã mang lại những chuyển biến tích cực trong sản xuất nông nghiệp, góp phần giảm áp lực về lao động, nâng cao tính chủ động trong các giai đoạn sản xuất có yêu cầu cao về thời vụ; đồng thời cải thiện năng suất, chất lượng và hiệu quả kinh tế.

Tại hội thảo “Ðẩy mạnh CGH nông nghiệp - giải pháp nâng cao năng suất, giảm chi phí, thích ứng với biến đổi khí hậu”, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông quốc gia LÊ QUỐC THANH nhấn mạnh: Giá trị lớn nhất của CGH là giải phóng sức lao động, sâu xa hơn là giải phóng tư duy và nâng cao tầm nhìn của nông dân. Người nông dân có điều kiện tiếp cận tri thức mới, ứng dụng công nghệ số và tham gia sâu hơn vào nền kinh tế tri thức. Trong đó, hệ thống khuyến nông làm cầu nối giữa nông dân, hợp tác xã, doanh nghiệp và viện, trường. Việc xây dựng mô hình, đào tạo vận hành thiết bị, quản trị dữ liệu và tổ chức dịch vụ sẽ giúp công nghệ được chuyển giao phù hợp với từng vùng.

Bình Nguyên