Hấp dẫn lễ hội mùa cuối năm ở Ðồng Nai

Những tháng cuối năm 2026, trên địa bàn Ðồng Nai diễn ra nhiều lễ hội truyền thống gắn với các di tích lịch sử, tín ngưỡng dân gian và đời sống văn hóa của các cộng đồng dân tộc.

Mỗi lễ hội là dịp để người dân gặp gỡ, gìn giữ phong tục, trao truyền giá trị văn hóa, góp phần khai thác tiềm năng di sản, phát triển du lịch và quảng bá bản sắc văn hóa Đồng Nai trong giai đoạn mới.

Nhiều lễ hội được tổ chức

Những ngày cuối tháng 10-2026, tại Di tích quốc gia đặc biệt khảo cổ Mộ cự thạch Hàng Gòn (phường Hàng Gòn), đông đảo người dân và du khách đang hòa mình vào Lễ hội Kỳ yên miếu Ông Đá. Lễ hội được tổ chức với các nghi thức chính gồm: rước Ông Đá từ khu hầm mộ về miếu, thực hiện lễ cúng và đưa Ông Đá trở lại khu hầm mộ. Bên cạnh phần lễ, phường Hàng Gòn còn tổ chức các hoạt động như: Triển lãm hình ảnh, hội thi Rung chuông vàng, giao lưu văn nghệ, đờn ca tài tử, cải lương, trò chơi dân gian, tạo không khí vui tươi, thu hút người dân tham gia.

Lễ hội Kỳ yên miếu Ông Đá tại Di tích Mộ cự thạch Hàng Gòn thu hút người dân, du khách tham gia.

Theo các tư liệu lịch sử, sau cuộc khai quật Mộ cự thạch Hàng Gòn năm 1927, người dân địa phương đã dựng một am nhỏ dưới gốc cây sung, gần khu vực hầm mộ để cúng bái. Về sau, ngôi miếu được hình thành trên nền am cũ, trở thành nơi thực hành tín ngưỡng của cộng đồng. Hiện miếu Ông Đá được dịch chuyển cách di tích khoảng 10m và được tôn tạo khang trang.

Trưởng ban Quý tế miếu Ông Đá Mộ cự thạch Hàng Gòn Phạm Minh Châu cho biết: Lễ hội Kỳ yên được tổ chức hằng năm với mong ước quốc thái dân an, người dân trong vùng có cuộc sống bình an, thuận hòa. Đây cũng là dịp để gìn giữ phong tục truyền thống, giúp các thế hệ tiếp nối hiểu và thực hành những nghi thức được cộng đồng lưu truyền qua nhiều năm.

Tại phường Trấn Biên, Lễ hội Kỳ yên đình Tân Lân cũng là hoạt động văn hóa tín ngưỡng được đông đảo người dân, du khách trong và ngoài thành phố đón chờ. Lễ hội diễn ra vào ngày 23 và 24-10 âm lịch hằng năm với các nghi thức truyền thống như: Cúng nhập đàn, thỉnh sắc, thỉnh sanh, tiên yết, xây chầu đại bội được thực hiện trang nghiêm, gửi gắm ước nguyện về cuộc sống bình an, mưa thuận gió hòa. Phần hội với các hoạt động biểu diễn lân - sư - rồng góp phần tạo không khí sôi nổi, giúp lễ hội thêm gần gũi với đời sống cộng đồng.

Theo ông Lâm Văn Lang, Trưởng ban Quý tế đình Tân Lân, di tích gắn với việc thờ Đức ông Trần Thượng Xuyên - người có công lớn trong việc khai phá đất đai và mở mang thương mại vùng Đồng Nai - Gia Định. Để tưởng nhớ công lao của Đức Ông, người dân đã lập miếu thờ từ hơn 200 năm trước. Di tích đã được xếp hạng cấp quốc gia vào năm 1991, trải qua nhiều lần di dời, trùng tu, di tích có diện mạo khang trang như ngày nay.

Bên cạnh các lễ hội gắn với đình, đền, miếu, những tháng cuối năm 2026, Đồng Nai còn có nhiều hoạt động thể hiện nét văn hóa đặc trưng của cộng đồng các dân tộc. Tiêu biểu như: Lễ hội Ok Om Bok của người Khmer tại phường Long Khánh, diễn ra vào ngày 14 và 15-10 âm lịch; Lễ cúng miếu Bà Quan Âm của người Hoa ở phường Xuân Lập vào tháng Chạp… Mỗi lễ hội mang những nghi thức, phong tục riêng, phản ánh đời sống tín ngưỡng và sự giao thoa văn hóa trên vùng đất Đồng Nai.

Mở rộng không gian trải nghiệm lễ hội

Với nhiều lễ hội được tổ chức hằng năm, ngành văn hóa Đồng Nai đã tăng cường công tác quản lý nhằm bảo đảm các hoạt động diễn ra trang nghiêm, an toàn, tiết kiệm và giữ gìn bản sắc truyền thống. Vài năm trở lại đây, cùng với tổ chức lễ hội trực tiếp, việc ghi hình, livestream và giới thiệu tư liệu lễ hội trên YouTube, Facebook, TikTok giúp người dân, du khách ở xa có thêm cơ hội tìm hiểu phong tục, nghi thức và đời sống văn hóa của địa phương.

Lễ hội Kỳ yên đình Tân Lân, phường Trấn Biên trở thành điểm hẹn văn hóa hấp dẫn của người dân và du khách.

Bảo tàng Đồng Nai đã tư liệu hóa gần 100 phim về lễ hội, nghề thủ công, tri thức dân gian và văn hóa các dân tộc. 11 di sản văn hóa phi vật thể quốc gia của thành phố, trong đó có 6 lễ hội, đã được số hóa dưới dạng phim tư liệu, hình ảnh; 5 hồ sơ được cập nhật lên Hệ thống thông tin quản lý di sản văn hóa phi vật thể của Cục Di sản văn hóa. Đây là nguồn tư liệu quan trọng phục vụ công tác bảo tồn, nghiên cứu, giới thiệu di sản đến công chúng, nhất là thế hệ trẻ.

Thành ủy viên, Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Lê Thị Ngọc Loan cho biết: Đồng Nai có nguồn tài nguyên văn hóa phong phú, hình thành qua quá trình lịch sử lâu dài và sự giao thoa văn hóa giữa các cộng đồng dân tộc. Với khoảng 421 ngàn người dân tộc thiểu số, chiếm gần 9,4% dân số và 37 thành phần dân tộc, thành phố lưu giữ nhiều giá trị đặc sắc về lễ hội, tín ngưỡng, cồng chiêng, nghề thủ công, tri thức dân gian và tập quán xã hội. Đây là nguồn lực quan trọng để bảo tồn bản sắc văn hóa, đồng thời mở rộng các hoạt động trải nghiệm cho người dân và du khách.

“Di sản chỉ thực sự có sức sống khi cộng đồng tiếp tục thực hành và trao truyền qua các thế hệ. Vì vậy, bên cạnh đầu tư của Nhà nước, cần quan tâm hỗ trợ nghệ nhân, duy trì hoạt động truyền dạy, tăng cường giáo dục di sản và tạo điều kiện để người dân tham gia các hoạt động văn hóa, du lịch gắn với lễ hội. Việc huy động các nguồn lực xã hội phù hợp cũng góp phần phát huy giá trị di sản. Qua đó quảng bá và lan tỏa rộng hơn hình ảnh về thành phố Đồng Nai”- bà Loan nhấn mạnh.

Ðồng Nai có hơn 350 lễ hội được tổ chức hằng năm, phần lớn gắn với các cơ sở tín ngưỡng và đời sống văn hóa của cộng đồng dân tộc. Những lễ hội như: Sayangva, Sayangbri của người Chơ-ro; Mừng lúa mới, Dua Tpeng của người Xtiêng; Tết Chôl Chnăm Thmây, Sen Dolta của người Khmer; Ramadan, Haji của người Chăm; Lồng tồng của người Tày, Nùng… là những không gian thực hành di sản, nơi phong tục, tiếng nói, nhạc cụ, dân ca, dân vũ và tri thức dân gian được tiếp nối qua nhiều thế hệ.

Cẩm Thành