Bảo vệ thận từ những điều rất nhỏ

Thức khuya, uống trà sữa, uống nước ngọt, ăn thức ăn nhanh không phải là nguyên nhân trực tiếp khiến một người bị suy thận.

Bệnh nhân chạy thận tại Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất.

Tuy nhiên, nếu những thói quen này diễn ra thường xuyên, liên tục, có thể góp phần gây rối loạn chuyển hóa, tăng huyết áp, đái tháo đường, thừa cân, béo phì, từ đó làm gia tăng nguy cơ tổn thương thận.

“Thói quen nhỏ” trở thành nguy cơ lớn

N.T.T.H. (20 tuổi, ở phường Trảng Dài) đang theo học tại một trường đại học ở Thành phố Hồ Chí Minh. Sống xa gia đình, cộng với áp lực học hành khiến chị H. thường xuyên thức khuya để học bài. Thay vì nấu ăn, H. thường gọi thức ăn chế biến sẵn kèm trà sữa, nước ngọt về phòng. Theo H., sự tiện lợi của việc gọi đồ ăn, nước uống giúp chị không phải tốn nhiều công sức đi lại hay nấu nướng.

Trong khi đó, anh M.H.P. (24 tuổi, ở phường Phước Tân) thường xuyên thức khuya để chơi game, lướt điện thoại. Anh P. cho biết: Chiếc điện thoại như có “ma lực” hút anh vào các video ngắn, trò chơi điện tử (game) không có hồi kết. Vì thế, sau giờ làm ở công ty, về đến nhà là anh chơi game, không đi đâu, cũng không tập thể dục hay chơi môn thể thao nào. Có những hôm anh P. chơi game đến 2h sáng mới ngủ.

Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Thanh Hồng, Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất cho hay: Hiện chưa có bằng chứng khoa học nào khẳng định một người sẽ bị suy thận vì thức khuya, uống nhiều trà sữa, nước ngọt hoặc thường xuyên ăn thức ăn nhanh. Đây không phải là những nguyên nhân trực tiếp, đơn lẻ khiến chức năng thận suy giảm ngay. Tuy nhiên, nếu các thói quen này kéo dài, kết hợp với lối sống tĩnh tại, lười vận động và tăng cân, có thể góp phần tạo ra những yếu tố nguy cơ quan trọng đối với bệnh thận mạn.

Theo bác sĩ Hồng, điều cần quan tâm là tổng lượng đường và năng lượng đưa vào cơ thể. Sử dụng thường xuyên đồ uống nhiều đường có thể góp phần làm tăng cân, béo phì và rối loạn chuyển hóa. Đây là những yếu tố có thể làm tăng nguy cơ tăng huyết áp, đái tháo đường - những bệnh lý có liên quan mật thiết đến tổn thương thận.

“Bảo vệ thận cần bắt đầu từ những việc làm đơn giản như: ngủ đủ và đúng giờ; tăng cường vận động; uống nước phù hợp; hạn chế uống trà sữa, nước ngọt; giảm thức ăn nhanh, thực phẩm quá mặn; ưu tiên thực phẩm tươi, rau xanh, trái cây và chế độ ăn cân đối” - bác sĩ chuyên khoa II NGUYỄN THANH HỒNG, Trưởng khoa Thận nhân tạo, Bệnh viện Đa khoa Thống Nhất

Người trẻ không cần cực đoan “cấm” hoàn toàn với trà sữa, nhưng nên xem đây là thức uống dùng thỉnh thoảng, không thay thế nước lọc và không nên trở thành thói quen hằng ngày. Cơ thể cần nước, nhưng không có nghĩa nước nào cũng giống nhau. Nước lọc vẫn là lựa chọn phù hợp trong sinh hoạt hằng ngày đối với đa số người khỏe mạnh.

Cẩn trọng khi “nạp năng lượng” vào cơ thể

Gà rán, bánh hamburger, pizza, khoai tây chiên, mì ăn liền… có ưu điểm là nhanh, tiện và dễ ăn. Tuy nhiên, các bác sĩ lưu ý, nhiều loại thực phẩm chế biến sẵn và thức ăn nhà hàng có thể chứa lượng natri cao. Ăn nhiều natri có thể góp phần làm tăng huyết áp.

“Thận có nhiệm vụ lọc máu và điều hòa nhiều chức năng quan trọng của cơ thể. Khi một người thường xuyên ăn mặn, tăng cân, huyết áp tăng, đường huyết rối loạn mà không kiểm soát, thận sẽ phải chịu những tác động bất lợi trong thời gian dài” - bác sĩ Hồng giải thích.

Theo bác sĩ Hồng, bệnh thận mạn trải qua 5 giai đoạn tiến triển. Ở các giai đoạn đầu (1, 2 và 3), bệnh hầu như không có triệu chứng lâm sàng rõ rệt. Đến khi người bệnh có biểu hiện rõ rệt như: giảm lượng nước tiểu, nước tiểu sẫm màu, có nhiều bọt hoặc lẫn máu, phù nề toàn thân, tăng cân bất thường, khó thở, tức ngực, mệt mỏi, da xanh xao… thì bệnh đã ở giai đoạn nặng.

Suy thận mạn giai đoạn cuối đòi hỏi người bệnh phải lọc máu định kỳ 3 lần/tuần, gây ảnh hưởng lớn đến sức khỏe, thời gian, kinh tế gia đình, đồng thời tạo gánh nặng cho hệ thống y tế. Do đó, chủ động tầm soát và điều trị đúng cách đóng vai trò hết sức quan trọng.

Người dân nên kiểm tra sức khỏe tổng quát 6 tháng/lần, bao gồm xét nghiệm nước tiểu, đánh giá chức năng gan - thận, đường huyết, mỡ máu và tầm soát viêm gan B, C. Đối với những người đã được chẩn đoán có tổn thương thận hoặc giảm mức lọc cầu thận, tuân thủ hướng dẫn điều trị của bác sĩ chuyên khoa có thể kiểm soát và làm chậm tối đa quá trình tiến triển của bệnh.

Thực tế điều trị ghi nhận nhiều trường hợp bệnh nhân phát hiện bệnh ở giai đoạn 3, 4 từ hơn 10 năm trước nhưng nhờ được theo dõi và điều trị đúng phác đồ, đến nay vẫn duy trì ổn định mà chưa phải dùng đến phương pháp lọc máu.

Đặc biệt, bệnh nhân khi biết mình mắc bệnh thận cần giữ tâm lý bình tĩnh, tuân thủ hướng dẫn y tế chuyên khoa; tuyệt đối không tự ý tìm đến các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc, gây nguy cơ nhiễm độc và khiến tình trạng suy thận tiến triển nhanh hơn.

Hạnh Dung