Cơ sở đào tạo nắm bắt thời cơ từ Cảng hàng không quốc tế Long Thành

Dự án Cảng hàng không quốc tế (sân bay) Long Thành là siêu công trình trọng điểm mang tính chiến lược quốc gia, đóng vai trò đòn bẩy phát triển kinh tế cho vùng kinh tế trọng điểm của thành phố Đồng Nai, vùng kinh tế trọng điểm phía Nam và tác động đến tăng trưởng kinh tế của cả nước.

Vào tháng 12 tới đây, Sân bay Long Thành tiếp tục đón các chuyến bay hạ cất, cánh và cần nguồn nhân lực lớn phục vụ vận hành.

Để đưa Sân bay Long Thành đi vào vận hành trơn tru và phát huy tối đa hiệu quả thì nguồn nhân lực chính là yếu tố then chốt. Hiện bài toán tuyển dụng và đào tạo nhân lực đang được Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) và các hãng hàng không tăng tốc tuyển dụng và đào tạo. Đây chính là “cơ hội vàng” cho các cơ sở đào tạo và sinh viên nắm bắt, tiếp cận với trình độ đào tạo mới cùng cơ hội việc làm chuyên nghiệp.

Nhu cầu lớn về nhân lực

Dự án Sân bay Long Thành có quy mô lớn nhất từ trước đến nay tại Việt Nam và hàng đầu ở Đông Nam Á. Giai đoạn 1 của dự án được thiết kế với công suất khổng lồ, đạt 25 triệu hành khách và 1,2 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Khi vươn tới giai đoạn 4, cảng hàng không này dự kiến phục vụ lên đến 100 triệu hành khách và 5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm. Đây thực sự là một hệ sinh thái kinh tế khổng lồ, kéo theo nhu cầu rất lớn về nguồn nhân lực của nhiều ngành nghề liên quan.

Việc xây dựng hoàn thiện hạ tầng dự án có thể diễn ra trong khoảng vài ba năm, nhưng công tác chuẩn bị nguồn nhân lực vận hành lại đòi hỏi quỹ thời gian dài hơn rất nhiều. Thực tế cho thấy, mỗi vị trí công việc tại đây đều cần thời gian đào tạo, huấn luyện khắt khe và cấp chứng chỉ hàng không chuyên biệt. Vì vậy, công tác chuẩn bị nhân lực cho Sân bay Long Thành đang được các đơn vị liên quan tính toán hết sức cẩn trọng. Mọi khâu tuyển dụng đều phải đáp ứng đúng tiêu chuẩn của một sân bay tầm cỡ quốc tế.

PGS.TS LÂM THÀNH HIỂN, Hiệu trưởng Trường đại học Lạc Hồng:

Có nền tảng để đào tạo nhân lực hàng không

Nhân lực và công nghệ hàng không rất đa dạng và phức tạp, quá trình đào tạo có những đặc thù riêng. Tuy nhiên, các trường đại học tại Đồng Nai đều có những nền tảng nhất định để có thể phát triển chuyên sâu đào tạo nhân lực hàng không từ các ngành: cơ điện tử, công nghệ thông tin, logistics, kinh tế, ngôn ngữ, du lịch… Vấn đề hiện nay là làm sao các trường được chia sẻ công nghệ, quy trình vận hành và đặt hàng nhân lực có lộ trình rõ ràng.

Đề cập đến nhân sự trong giai đoạn đầu vận hành, theo Phó Giám đốc Sân bay Long Thành Trương Trung Thành, Sân bay Long Thành dự kiến cần đến 1.032 người, chưa bao gồm các vị trí thuộc những đơn vị phối hợp khác. Từ đầu năm 2026 đến nay, đơn vị đã liên tục triển khai các đợt tuyển dụng và đào tạo nhân sự, hiện tiến độ đã đạt gần 40% kế hoạch đề ra. Theo kế hoạch sắp tới, sân bay sẽ tổ chức thêm 3-4 đợt tuyển dụng quy mô lớn nữa, trước mắt chuẩn bị tiếp nhận ngay khoảng 200 nhân sự chất lượng cao. Các bước đi này đang được thực hiện nhằm đảm bảo đủ quân số trước giờ khai thác.

Về phương thức đào tạo, những nhân sự mới vừa tuyển dụng sẽ nhanh chóng được cử đi đào tạo nội bộ thực tế tại Sân bay Nội Bài và Tân Sơn Nhất. Song song đó, Ban quản lý dự án cũng triển khai kế hoạch tái đào tạo nguồn nhân sự hiện hữu nhằm đáp ứng trọn vẹn yêu cầu vận hành cảng mới. Các khóa huấn luyện này không chỉ cung cấp kiến thức chuyên môn mà còn rèn luyện kỹ năng thực hành trong môi trường thực tế với cường độ cao. Từ đó, nguồn nhân lực sẽ từng bước làm quen và sẵn sàng tiếp quản các hệ thống vận hành phức tạp.

Trong khi đó, theo Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Đồng Nai, trong quá trình xây dựng Sân bay Long Thành, ACV đã nhiều lần làm việc và phối hợp với thành phố về ưu tiên tuyển dụng nhân lực là người Đồng Nai, đặc biệt là những người ở khu vực đã nhường đất xây dựng sân bay. Thời gian qua, các trường đại học, cao đẳng trên địa bàn thành phố đã định hướng đào tạo nhân lực phục vụ nhu cầu vận hành của sân bay trên cơ sở các chuyên môn đã có, nhất là các ngành cơ khí, điện tử và điện lạnh, logistics...

Đặc biệt, Trường cao đẳng Công nghệ quốc tế Lilama 2 đã hợp tác với ACV và nhiều hãng hàng không để đào tạo nhân lực hàng không như: bảo dưỡng máy bay, dịch vụ mặt đất… Tuy nhiên, các trường đại học, cao đẳng cần đẩy nhanh hợp tác với ACV và các hãng hàng không để mở các chuyên ngành đào tạo nhân lực hàng không theo hướng chuyên sâu và chuyên nghiệp hơn thì mới nắm bắt được tốt các cơ hội từ Sân bay Long Thành. Riêng Sở Giáo dục và Đào tạo cũng đã có lộ trình nâng cấp một trung tâm giáo dục nghề nghiệp - giáo dục thường xuyên trở thành một trường trung học nghề tại khu vực Long Thành. Trường trung học nghề này không chỉ gắn liền với đào tạo ngành nghề liên quan đến hàng không mà còn nhằm cung cấp nhân lực cho các khu công nghiệp.

Cơ hội cho nhân lực có kỹ năng

Khác với các sân bay trước đây, Sân bay Long Thành được định hướng xây dựng thành một sân bay “sạch, xanh, thông minh” hàng đầu khu vực. Nơi đây sẽ tối ưu hóa trải nghiệm hành khách bằng công nghệ liền mạch, ứng dụng sinh trắc học và hệ thống tự động hóa để hành khách có thể tự phục vụ. Dù đánh giá nhân lực hiện tại đã sẵn sàng cho việc vận hành cơ bản nhưng ông Trương Trung Thành, Phó Giám đốc Sân bay Long Thành vẫn nhìn nhận quá trình chuyển sang giai đoạn tích hợp các công nghệ hiện đại hơn nữa vẫn cần thêm thời gian. Sân bay Long Thành phải chuẩn bị kỹ để không bị ngợp trước sự thay đổi nhanh chóng của công nghệ hàng không thế giới.

Theo đại diện Sân bay Long Thành, hiện có 4 khoảng trống lớn về kỹ năng nhân lực cần sớm được lấp đầy, trong đó đầu tiên là năng lực xử lý tình huống và sự cố. Hành khách quốc tế có rất nhiều lựa chọn điểm trung chuyển, nên họ sẽ quyết định sử dụng dịch vụ dựa trên thời gian nối chuyến và chất lượng trải nghiệm thực tế. Trong một hệ thống tự động tích hợp, sự yếu kém về nghiệp vụ của nhân viên khi xử lý trục trặc nhỏ cũng sẽ ảnh hưởng ngay lập tức đến toàn bộ chuỗi trải nghiệm này. Vì vậy, đội ngũ nhân sự cần phải được huấn luyện qua các tình huống giả định một cách lặp đi lặp lại ngay trên thực địa.

Khoảng trống thứ hai và thứ ba nằm ở kỹ năng bảo trì thiết bị công nghệ cao cùng với năng lực làm việc trên nền tảng dữ liệu lớn (Big Data). Các hệ thống hiện đại như thiết bị soi chiếu hay băng tải tự động luôn đòi hỏi đội ngũ kỹ thuật có tay nghề cao, thao tác nghiệp vụ chuyên nghiệp và chuẩn xác tuyệt đối. Bên cạnh đó, nhân sự quản lý không thể điều hành theo cảm tính mà phải có tư duy dự báo dựa trên dữ liệu luồng hành khách thực tế. Quá trình chuyển đổi tư duy làm việc và tiếp cận nhanh với khoa học - công nghệ mới này cần một khoảng thời gian nhất định để tích lũy và hoàn thiện.

Yếu tố thứ tư là kỹ năng giao tiếp, trình độ ngoại ngữ và khả năng hỗ trợ hành khách, đồng thời phải đảm bảo tuyệt đối năng lực bảo mật dữ liệu cá nhân. Khi hành khách tự làm thủ tục, vai trò của nhân viên sẽ chuyển sang hướng dẫn, giám sát và nhanh chóng xử lý những tình huống phát sinh ngoài ý muốn. Đặc biệt, khi áp dụng công nghệ sinh trắc học, yêu cầu về an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân của hành khách trở thành nhiệm vụ mang tính sống còn. Do đó, lực lượng an ninh và nhân sự vận hành cần được trang bị kiến thức chuyên sâu thông qua các trung tâm đào tạo chuyên trách chuẩn quốc tế.

Nhìn nhận ở góc độ vĩ mô, PGS.TS Vũ Anh Tuấn, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu giao thông, Trường đại học Việt Đức (Thành phố Hồ Chí Minh) cho rằng: Dự án Sân bay Long Thành như một hệ thống kỹ thuật, công nghệ và logistics vô cùng phức tạp. Ở cấp nhân lực trình độ cao, sẽ rất cần những kỹ sư có khả năng tích hợp nhiều hệ thống khác nhau và những nhà quản lý am hiểu cả công nghệ lẫn vận hành.

Công Nghĩa