Ðừng trách chiếc Kèn đồng - tập thơ dễ thương dành tặng trẻ thơ

Từ nhan đề Đừng trách chiếc Kèn đồng, chúng ta dễ dàng nhận thấy, đây là tác phẩm dành cho các bạn thiếu nhi. Tập thơ do Nhà xuất bản Hội Nhà văn phát hành với 1 ngàn cuốn; khổ 13x19cm xinh xắn, vừa vặn để nâng niu trên đôi bàn tay.

Cuốn sách với 35 bài thơ, là lời thủ thỉ đầy yêu thương, dịu dàng, nuôi dưỡng những tò mò khám phá, ngạc nhiên, thích thú, non tơ và trong trẻo cho mỗi tâm hồn trẻ thơ.

Đây là tập thơ thứ 4 dành cho thiếu nhi của nhà thơ Đàm Chu Văn. Tác giả đã có thơ viết cho thiếu nhi được tuyển chọn vào sách Tiếng Việt lớp 3, tập 2, bộ sách Chân trời sáng tạo, Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam và một số tập sách tham khảo khác.

Thể thơ trong tập sách này phong phú, đa dạng với hệ thống vần, nhịp, biện pháp tu từ, cách điệu rất phù hợp với khả năng tiếp nhận, tư duy, cũng như tâm lý trẻ em. Những bài thơ được viết theo nhiều thể thơ khác nhau như: Sóng và bờ, Nhện con, Cây vòi voi, Trái sầu riêng. Trái măng cụt, Món ăn Nam Bắc sum vầy - lục bát; Rau càng cua -  lục bát biến thể, Đồng dao về cua cá -  bốn chữ; Cây đước, Tên rau, Hạt ớt, Hai kẻ dông dài, Đừng trách chiếc kèn đồng -  năm chữ; Hoa mào gà xanh, Hoa mười giờ - sáu chữ; Ông Mặt Trời, Trái chôm chôm, Lễ hội Trái cây Nam Bộ - thơ tự do. Cách gieo vần, ngắt nhịp, thi pháp đối thoại, độc thoại, trần thuật linh hoạt, đa thanh.

Đọc Đừng trách chiếc Kèn đồng, bên cạnh cách gieo vần chân, vần lưng, vần cách linh hoạt thì cách ngắt nhịp ở mỗi bài thơ cũng thể hiện sự đa dạng. Ngoài cách ngắt nhịp 2/2/2, 4/4, 2/3, 3/2, 2/2 quen thuộc thường thấy, ở tập thơ này, ta còn gặp cách ngắt nhịp lạ 1/1/1/1 như “Xoay! Xoay! Xoay! Xoay!” trong bài thơ Bác Thợ gốm hay 3/1/1 trong câu “Vừa hét vang: Giỏi! Giỏi” và 1/1/1/2 “Giỏi! Giỏi! Giỏi! Quá giỏi!...” bài Chuyện xe buýt và xe ben. Giọng thơ vừa như tâm tình vừa trò chuyện, vừa kiên nhẫn, vừa hứng khởi, vừa giải thích, vừa dẫn dắt, vừa gợi mở, vừa dỗ dành, vừa hướng dẫn cho em bé khi đến với những điều lý thú trong cuốn thơ.

Về đề tài, nội dung của tập sách thiếu nhi này, dù dung lượng chỉ gói gọn trong 71 trang nhưng lại rất phong phú. Từ vịnh đồ vật, vịnh rau, vịnh trái đến những câu chuyện, động vật, con người, sự việc, đồng dao, món ăn… đều mang đậm phong vị quê hương Nam Bộ và sự hòa hợp, dung hợp Bắc - Nam, dung hợp tên người, sự vật ngoại quốc Trong vườn Puxkin một cách tự nhiên, thoải mái và hợp lý.

Tập thơ Đừng trách chiếc Kèn đồng của nhà thơ Đàm Chu Văn - một tập thơ tràn đầy tình yêu thương dành cho thiếu nhi. Tình yêu thương của gia đình, của quê hương, của đất nước, của thiên nhiên, của cuộc đời dành cho các bé!

Trong Đừng trách chiếc Kèn đồng còn dung chứa những bài học ngụ ngôn, những dụ ngôn để trẻ bước đầu biết cách ứng xử phù hợp với con người, môi trường tự nhiên, môi trường xã hội xung quanh. Chẳng hạn chất ngụ ngôn có trong các bài thơ: Nhím và vườn sầu riêng, Hai kẻ dông dài, Đừng trách chiếc kèn đồng, Chuyện xe buýt và xe ben…

Tập thơ còn là dòng nước tưới mát, nuôi dưỡng lòng yêu quê hương, yêu nước của mỗi tâm hồn trẻ thơ. Như I.Ê-ren-bua (Ilya Grigoryevich Ehrenburg) trong bài báo Thử lửa, cuối tháng 6-1942, có viết: “Lòng yêu nước ban đầu là lòng yêu những vật tầm thường nhất: yêu cái cây trồng ở trước nhà, yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ sông, yêu vị thơm chua mát của trái lê mùa thu hay mùa cỏ thảo nguyên có hơi rượu mạnh…”. Khi mỗi đứa trẻ của chúng ta biết yêu rau càng cua, cây đước, trái măng cụt, trái chôm chôm, cây trứng cá, hoa chuông, hoa dầu, biết yêu vườn bưởi, rừng chong chóng, yêu vườn rau của mẹ, yêu bài đồng dao cá tôm, yêu cô giáo, yêu bác thợ gốm, yêu người lính… nghĩa là tình yêu đó với cội nguồn dân tộc bắt đầu giản dị và sâu bền.

Linh Nữ