Buồn cho năng suất lao động

Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), năng suất lao động của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương: thấp hơn Singapore 15 lần, thấp hơn Nhật Bản 11 lần, thấp hơn Hàn Quốc 10 lần, chỉ bằng 1/5 so với Malaysia và 2/5 so với Thái Lan.

Theo Tổ chức Lao động quốc tế (ILO), năng suất lao động của Việt Nam thuộc nhóm thấp nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương: thấp hơn Singapore 15 lần, thấp hơn Nhật Bản 11 lần, thấp hơn Hàn Quốc 10 lần, chỉ bằng 1/5 so với Malaysia và 2/5 so với Thái Lan.

Những con số so sánh quá chênh lệch này quả là gây sốc đối với Việt Nam bởi lâu nay chúng ta vẫn tự hào là đất nước có nguồn nhân công rẻ, trẻ, khỏe, hùng hậu. Đây đã luôn là một thế mạnh để chúng ta chào mời các nhà đầu tư khi họ có ý định tới làm ăn tại Việt Nam. Thế nhưng với năng suất lao động thấp như hiện nay, Việt Nam có còn tự hào là điểm đầu tư hấp dẫn?

GS.TS Đặng Nguyên Anh, Viện trưởng Viện xã hội học (thuộc Viện Hàn lâm khoa học xã hội Việt Nam), cho rằng dù những năm qua Việt Nam luôn duy trì được mức tăng trưởng kinh tế khá, nhưng đó là mức tăng trưởng không bền vững. Nguyên nhân là do chúng ta đang tăng trưởng bằng nguồn vốn lao động rẻ, tay nghề thấp, năng suất lao động hạn chế, công nghệ lạc hậu so với các nước trong khu vực.  Nguy cơ Việt Nam bị rơi vào “bẫy thu nhập trung bình” rất rõ ràng.

Theo phân tích của GS.TS Đặng Nguyên Anh, chính những rào cản về công nghệ, chất xám thấp, nguồn nhân lực thấp, kỹ năng của người lao động trong quá trình làm việc không phù hợp với doanh nghiệp đang khiến chúng ta tụt hậu so với các nước trong khu vực. Điều đáng quan tâm, dù đã xác định nhân lực là giải pháp mang tính đột phá, quyết định sự phát triển của đất nước, song đến nay chất lượng nguồn nhân lực vẫn chưa được cải thiện nhiều. Bên cạnh đó, có thể thấy rõ chính sách thu hút nhân tài của chúng ta vẫn chưa hấp dẫn đối với người giỏi. Đây là lý do khiến rất nhiều du học sinh không quay trở về Việt Nam để làm việc và cống hiến.

Nếu chỉ nhìn vào những con số, có thể thấy Việt Nam không hề thiếu những tiến sĩ, thạc sĩ hay kỹ sư, cử nhân… Tuy nhiên, tỷ lệ người làm được việc lại rất khiêm tốn, thậm chí có không ít doanh nghiệp tại Đồng Nai khi tuyển lao động có trình độ đại học vẫn phải đào tạo lại. Đào tạo lại khiến các doanh nghiệp tốn không ít công sức và tiền bạc, thế nhưng nếu không chọn giải pháp này, nguồn lực lao động tại chỗ sẽ không đáp ứng được yêu cầu của công việc.

Tại phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 9 vừa qua, Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Tấn Dũng đã tỏ ra rất sốt ruột trước thực trạng năng suất lao động quá thấp. Theo Thủ tướng, việc Việt Nam là một trong 3 nước có năng suất lao động thấp nhất ASEAN sẽ ảnh hưởng rất lớn đến năng lực cạnh tranh cũng như cải thiện môi trường đầu tư. Do đó, Thủ tướng đã giao Hội đồng quốc gia về Phát triển bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh cùng các bộ, ngành liên quan nghiên cứu kỹ lưỡng, tổng thể vấn đề năng suất lao động, phân tích đánh giá của các tổ chức quốc tế, từ đó đưa ra các giải pháp tổng thể để cải thiện và nâng cao năng suất lao động.

MINH NGỌC