Bảo vệ "linh hồn"

Có dịp đi tới đình, chùa hay các di tích danh thắng hiện nay, nhiều người không khỏi buồn lòng vì hiện vật trưng bày ở đây hiện đại quá. Từ bát hương, chuông đồng đến tượng Phật, lộc bình... đều mới tinh, bóng loáng.

Có dịp đi tới đình, chùa hay các di tích danh thắng hiện nay, nhiều người không khỏi buồn lòng vì hiện vật trưng bày ở đây hiện đại quá. Từ bát hương, chuông đồng đến tượng Phật, lộc bình... đều mới tinh, bóng loáng. Điều này ít nhiều ảnh hưởng đến hình ảnh chốn linh thiêng dù biết rằng một trong những lý do khiến các di tích, danh thắng phải trưng bày hiện vật mới là sợ mất cắp những cổ vật quý hiếm.

Trả lời báo chí mới đây, PGS.TS Nguyễn Lân Cường, Phó tổng thư ký Hội Khảo cổ học Việt Nam, cho biết mỗi cổ vật đều có gốc tích và ý nghĩa lịch sử, văn hóa riêng gắn liền với một địa danh, vùng đất nào đó. Vì thế, với những cổ vật đang được cất giữ, thờ cúng tại các đình chùa, di tích văn hóa lịch sử thì chúng chính là bảo vật, linh hồn của những di tích ấy. Bởi vậy, một khi những cổ vật này bị mất đi, đình chùa sẽ như bị bắt mất “linh hồn”.

“Linh hồn” của khá nhiều di tích, danh thắng trong cả nước đã và đang bị mất đi bởi nạn ăn cắp hiện vật. Trong đó, có những vụ mất cắp nghiêm trọng, cổ vật bị mất là những pho tượng quý, có niên đại hàng trăm năm với chiều cao hơn 1m, trọng lượng lên tới hơn 100kg. Thủ đoạn đánh cắp rất tinh vi nhưng thường xuất phát từ sơ hở của ban quản lý, ban quý tế các đình, chùa, di tích bởi quan niệm “chốn linh thiêng không ai dám xâm phạm”.  Vì thế, nhiều vụ mất cắp hiện vật đã không được báo lên cơ quan chức năng hoặc có báo cũng khá chậm trễ, làm ảnh hưởng đến công tác điều tra. Chính vì vậy mà phần lớn các vụ mất cắp hiện vật đều khó tìm ra thủ phạm.  

Tại Đồng Nai, thời gian qua để đề phòng nạn trộm cắp hiện vật, nhiều đình, chùa, di tích đã gia cố lại các cửa ra vào, tường rào bảo vệ, lắp đặt hệ thống camera giám sát, tăng số lượng người canh gác bảo vệ. Nhiều nơi còn giao trách nhiệm cho các thành viên trong ban quản lý, ban quý tế tự giữ hiện vật bằng cách đem về nhà cất giấu. Tuy nhiên, theo ông Lê Trí Dũng, Giám đốc Ban Quản lý di tích danh thắng tỉnh, về lâu dài đây không phải là cách làm hay bởi hiện vật phải được lưu giữ đúng ở vị trí của nó mới phát huy được vai trò giáo dục lịch sử, văn hóa cho người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Tăng cường ý thức bảo vệ hiện vật tại các di tích, danh thắng không chỉ là nhiệm vụ của ban quản lý, ban quý tế các di tích, danh thắng mà còn là trách nhiệm của chính quyền, người dân sinh sống quanh khu vực di tích. Bởi, muốn giữ “linh hồn” cho đình, chùa, di tích không còn cách nào khác là ý thức cảnh giác, đề phòng trộm cắp phải được nâng cao. Có như thế, những giá trị văn hóa, lịch sử còn lại mới được lưu giữ với thời gian. 

Minh Ngọc