Giậu mỏng, rào thưa...

Trong chuyến đi Úc vào đầu tháng 8-2014 cùng một doanh nghiệp Đồng Nai với mục đích tham khảo thị trường thịt bò và nông sản, người viết có dịp gặp và trò chuyện với ông Kent. H, một người Úc gốc Việt, chủ một số doanh nghiệp chuyên nhập cảng trái cây, nông sản, hàng tiêu dùng từ Thái Lan, Việt Nam và một vài nước khác vào Úc.

Trong chuyến đi Úc vào đầu tháng 8-2014 cùng một doanh nghiệp Đồng Nai với mục đích tham khảo thị trường thịt bò và nông sản, người viết có dịp gặp và trò chuyện với ông Kent. H, một người Úc gốc Việt, chủ một số doanh nghiệp chuyên nhập cảng trái cây, nông sản, hàng tiêu dùng từ Thái Lan, Việt Nam và một vài nước khác vào Úc.

Ông Kent. H cho biết, Úc là một trong những quốc gia có hàng rào kỹ thuật vào loại khó đối với hàng hóa, đặc biệt là nông sản. Để vào được thị trường Úc, nông sản đến từ các nước khác phải đáp ứng những quy định hết sức khắt khe, đặc biệt là phải “sạch” hoàn toàn các loại nấm bệnh, vi sinh gây hại vì Chính phủ lo lắng chúng sẽ lây lan cho nền nông nghiệp và làm ảnh hưởng sức khỏe người tiêu dùng. Chỉ cần phát hiện có vi phạm, lô hàng sẽ bị hải quan hủy bỏ và cho vào “danh sách đen” không được phép nhập khẩu nếu cần thiết. Có lẽ vì vậy mà cho đến giờ này, Việt Nam vẫn chưa thể thuyết phục Chính phủ Úc cho nhập chính ngạch một mặt hàng nông sản nào.

Nhìn rộng ra, doanh nghiệp Việt đã bao lần “lên bờ xuống ruộng” với các hàng rào kỹ thuật từ Hoa Kỳ, châu Âu, Nhật Bản… với nhiều mặt hàng khác nhau: dệt may, giày dép, thủy sản, chế biến gỗ… khi muốn xuất khẩu hàng sang các thị trường trên. Ngược lại, nhìn từ phía hàng rào kỹ thuật của Việt Nam đối với hàng nhập khẩu, có vẻ như với nhiều mặt hàng, chúng ta đang áp dụng nhiều yêu cầu “dưới chuẩn”. Mặc dù đã có chủ trương xây dựng hàng rào kỹ thuật từ trước khi gia nhập WTO và vẫn đang tiếp tục được hoàn thiện, song thực tế Việt Nam vẫn “được” đánh giá là nước có hàng rào kỹ thuật mỏng và yếu, chậm cải tiến, không đủ bảo vệ người tiêu dùng lẫn hỗ trợ doanh nghiệp sản xuất trong nước. Điều này có thể được minh chứng bằng nhiều ví dụ, từ nội tạng động vật, trái cây và rau củ nhiễm khuẩn, máy móc và công nghệ cũ, phụ gia độc hại, hàng tiêu dùng kém chất lượng… vẫn đang bày bán trên thị trường nhan nhản.

Thực tế, quy định của WTO không bắt buộc các nước phải áp dụng tiêu chuẩn quốc tế như nhau do trình độ phát triển khác nhau. Nhưng nếu áp dụng tiêu chuẩn hàng hóa dưới mức tiêu chuẩn quốc tế, Việt Nam sẽ khiến người tiêu dùng không an toàn trong sử dụng hàng hóa. Mặt khác, khi tiêu chuẩn quá thấp, hàng hóa nước ngoài tràn vào sẽ khiến cho người tiêu dùng Việt Nam không được bảo vệ, các doanh nghiệp Việt Nam khó giữ được thế cạnh tranh ngay cả trên sân nhà.

Chấp nhận thực tế rằng “nhà chưa giàu” thì chưa thể quá khó tính, do đó trong một sớm một chiều, Việt Nam có lẽ chưa thể nghiên cứu, áp dụng những tiêu chuẩn kỹ thuật quá khắt khe với hàng nhập khẩu. Tuy nhiên, cũng không còn sớm nữa, vì thời gian gia nhập các hiệp định kinh tế song phương, đa phương đang đến rất gần, trong khi “dậu vẫn mỏng, rào vẫn thưa” và rất nhiều ngành sản xuất trong nước cần những biện pháp bảo hộ thiết thực và hiệu quả.                  

Kim Ngân