Khảo sát chuẩn nghèo mới giai đoạn 2009-2010: Nhiều hộ muốn... được nghèo!

Với mức chuẩn nghèo mới giai đoạn 2009-2010 đã được HĐND tỉnh thông qua vào cuối năm 2008, Ban chỉ đạo giảm nghèo (BCĐGN) tỉnh đã triển khai đợt khảo sát trong toàn tỉnh để xác định lại hộ nghèo. Tuy nhiên, nhiều vấn đề mới đã nảy sinh trong quá trình khảo sát.

* Đòi... được nghèo

Hộ bà H.T.S ở ấp 2, xã Thanh Sơn (huyện Định Quán) có 5 nhân khẩu, trong đó có 3 lao động. Gia đình bà có khoảng 3 sào ruộng, 2 người con học trường nghề ra đã có việc làm. Cả gia đình hiện sống trong căn nhà cấp 4. Thế nhưng, bà S. khai thu nhập của gia đình bà bình quân khoảng 116 ngàn đồng/người/tháng. Theo đánh giá của các khảo sát viên, gia đình bà không nằm trong diện hộ nghèo. Thế là bà S. làm đơn khiếu nại gửi lên UBND xã đòi... được nghèo.

Một hộ nằm trong chuẩn nghèo ở huyện Long Thành.

Chuyện "đòi được nghèo" như thế ở xã Thanh Sơn không phải là chuyện hiếm. Ông Cơ, cán bộ phụ trách giảm nghèo của xã cho biết, xã có đến 44 trường hợp khiếu nại như bà S. Và không chỉ riêng huyện Định Quán, trong đợt điều tra khảo sát xác định hộ nghèo mới đây của BCĐGN tỉnh, ở nhiều địa phương đã xảy ra tình trạng người dân khiếu nại, xin được "vào hộ nghèo".

Theo ông Lê Văn Cúc, Phó ban chuyên trách BCĐGN tỉnh, do đợt điều tra khảo sát hộ nghèo diễn ra vào dịp Tết Nguyên đán, trùng với thời điểm Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định 81/QĐ hỗ trợ kinh phí cho hộ nghèo đón Tết. Vì thế, nhiều hộ có thu nhập thấp dù chưa rơi vào chuẩn nghèo nhưng vẫn muốn được công nhận là hộ nghèo để được hỗ trợ. Ngoài ra, do quy định hộ nghèo được hưởng các chế độ, chính sách hỗ trợ như được vay vốn ưu đãi, cấp thẻ bảo hiểm y tế, hỗ trợ học nghề và ưu tiên giải quyết việc làm, con em hộ nghèo được miễn giảm học phí... nên các hộ cận nghèo đều muốn được... nghèo để được hưởng quyền lợi. Nhiều vụ khiếu nại vì là "hộ nghèo nhưng không được nhận tiền hỗ trợ Tết", hoặc khiếu nại "đòi được nghèo" đã rộ lên ở các địa phương, cơ quan chức năng phải tiến hành xác minh, thẩm tra rất vất vả. Tiến độ khảo sát vì thế phải chậm lại hơn một tháng so với dự kiến. "Nhưng thà chậm, mà chắc chắn đảm bảo không có tình trạng bỏ sót hộ nghèo, người nghèo" - ông Cúc cho biết.

* Nhiều nơi hộ nghèo cao "đột biến"

Ông Lê Văn Cúc cho biết, qua khảo sát trên 66 ngàn hộ, toàn tỉnh hiện có gần 43 ngàn hộ có thu nhập dưới chuẩn nghèo, chiếm tỷ lệ 8,61% so với tổng số hộ dân cư (không tính đối tượng thuộc diện trợ cấp xã hội như người già cô đơn, người tàn tật nặng). Nhưng đáng lưu ý, tỷ lệ hộ nghèo ở nông thôn chiếm rất cao so với thành thị. Có đến 87,4% hộ nghèo tập trung ở nông thôn. Ở đối tượng hộ cận nghèo cũng tương tự, hộ cận nghèo nông thôn cũng chiếm đến 81,6%.

Kết quả đợt khảo sát cũng cho thấy, nếu như cuối năm 2008 toàn tỉnh không còn xã nào có tỷ lệ hộ nghèo trên 25%, thì với chuẩn nghèo mới, hiện có 17 xã có tỷ lệ hộ nghèo trên mức này. Huyện tập trung nhiều xã nghèo nhất vẫn là Tân Phú với 12 xã, trong có 4 xã nằm trong "top 5" xã nghèo nhất. Tuy nhiên, ở một số địa phương, hộ nghèo tăng "đột biến" với tỷ lệ cao đến bất ngờ. Ông Cổ Thế Hành, Phó phòng Lao động - thương binh và xã hội huyện Định Quán cho biết, trong khi tỷ lệ hộ nghèo chung của cả huyện chỉ có 15,06%, thì ở xã Thanh Sơn, tỷ lệ hộ nghèo lên đến 44,51%, cao ngất ngưỡng so với các xã nghèo khác trong huyện. Các xã Tà Lài, Núi Tượng (huyện Tân Phú) tỷ lệ hộ nghèo cũng xấp xỉ như thế. Đặc biệt, ở xã Đắc Lua, tỷ lệ hộ nghèo sau khảo sát lên đến 56,23%.

Tuy tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn mới vẫn sát với dự đoán, nhưng BCĐGN đánh giá, do việc khảo sát hộ nghèo được giao về cho địa phương tiến hành nên ở một số nơi có thể vẫn có tình trạng cán bộ khảo sát không nắm chắc nội dung yêu cầu, không nắm chắc phương pháp khảo sát; hoặc nể nang trong việc bình xét hộ nghèo nên vẫn còn xảy ra tình trạng một số hộ chỉ khó khăn nhưng cố tình giấu thu nhập để được "lọt" vào danh sách hộ nghèo. Ông Cổ Thế Hành cho biết, khoảng đầu tháng 5-2009 huyện Định Quán sẽ tiến hành thanh tra, phúc tra lại việc khảo sát hộ nghèo ở một số nơi, đặc biệt là các xã có tỷ lệ hộ nghèo cao nhằm đảm bảo tính chính xác, công bằng và minh bạch.

Thanh Thúy