Xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh

Sự bùng nổ của các nền tảng trực tuyến xuyên biên giới, kéo theo sự xâm nhập của những yếu tố ngoại lai phản cảm, phi văn hóa gây xung đột giá trị và tác động tiêu cực đến việc gìn giữ, phát huy các giá trị lịch sử, truyền thống văn hóa của dân tộc và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong giai đoạn mới. Đây là một trong những hạn chế trong sự nghiệp xây dựng và phát triển văn hóa, con người Việt Nam được Nghị quyết số 80-NQ/TW, ngày 7-1-2026 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam chỉ rõ.

Trước thực tế đó, nghị quyết này đã xác định nhiều giải pháp xây dựng và bảo vệ môi trường văn hóa trên môi trường số. Đây không chỉ là yêu cầu của quá trình phát triển văn hóa trong thời đại số mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm bảo vệ bản sắc dân tộc trước những tác động tiêu cực từ bên ngoài.

Tại Đồng Nai, Kế hoạch hành động số 125-KH/TU, ngày 26-5-2026 của Thành ủy thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW xác định đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa có ý nghĩa chiến lược đối với công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, góp phần hiện thực hóa phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”.

Kế hoạch này xác định, việc xây dựng bảo tàng số, thư viện số và các không gian trải nghiệm văn hóa số sẽ giúp những giá trị lịch sử, truyền thống cách mạng, di sản văn hóa của Đồng Nai được tái hiện sinh động, hấp dẫn, gần gũi hơn với công chúng, nhất là thế hệ trẻ. Qua đó, người trẻ có điều kiện tiếp cận, hiểu sâu hơn về cội nguồn, bồi đắp lòng tự hào dân tộc và nâng cao khả năng nhận diện, đấu tranh với những luận điệu phủ nhận các giá trị truyền thống.

Bên cạnh phát huy giá trị văn hóa trên môi trường số, Đồng Nai cũng sẽ tăng cường truyền thông chính sách; bảo đảm an ninh, an toàn mạng trong hoạt động văn hóa; phát hiện, ngăn chặn và xử lý kịp thời các hành vi vi phạm liên quan đến phát tán thông tin xấu, độc, nội dung phản cảm, đi ngược các giá trị văn hóa trên không gian mạng. Đây là giải pháp thiết thực nhằm bảo vệ người dân, nhất là thanh thiếu niên, trước những trào lưu độc hại, lối sống lệch chuẩn.

Để xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh, các cơ quan nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế, chính sách; xây dựng và triển khai hiệu quả các quy tắc ứng xử trên không gian mạng phù hợp với thực tiễn. Cùng với đó, cần ứng dụng công nghệ hiện đại để phát hiện sớm, ngăn chặn, gỡ bỏ nội dung độc hại, xuyên tạc lịch sử, xúc phạm văn hóa dân tộc trên không gian mạng.

Bên cạnh đó, mỗi người dân cần chủ động trang bị kiến thức, kỹ năng số để nhận diện, phân biệt thông tin chính xác với nội dung sai lệch, độc hại; tuân thủ Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội, không chia sẻ hoặc cổ súy cho các trào lưu văn hóa lệch chuẩn, phản cảm. Đồng thời cần tích cực lan tỏa những hình ảnh đẹp về đất nước, con người, những câu chuyện nhân văn và giá trị di sản truyền thống, góp phần xây dựng không gian mạng giàu tính nhân văn.

Xây dựng môi trường văn hóa số lành mạnh vừa là yêu cầu cấp thiết, vừa là nhiệm vụ lâu dài, đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ giữa quản lý nhà nước, ứng dụng công nghệ và nâng cao ý thức cộng đồng. Khi cái đẹp được bồi đắp, giá trị truyền thống được phát huy và mỗi công dân có trách nhiệm với hành vi của mình trên không gian mạng, văn hóa sẽ thực sự trở thành nền tảng tinh thần vững chắc, góp phần bảo vệ bản sắc dân tộc và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện trong thời đại số.

Thư Ngọc